المواد القانونية
ماددهی سی و یهكهم: دارایی سهندیكا له مانهی خوارهوه پێك دێت: 1. رهسمی چوونه پاڵ سهندیكای ئهندامه كاراكان شهست دیناره، بۆ بهشدار بووانیش، بیست دیناره. 2. رهسمی بهشدار بوونی ساڵانهی ئهندامه كاراكان پهنجا دیناره بۆ بهشدار بووانیش پانزده دیناره. 3. رهسمی كردنهوهی پێشانگای ئههلی و پێشاندانی شانۆگهری و ئاههنگی هونهری و ئهمهش به رێنمایی تایبهتی رادهیهكی بۆ دادهنرێت، به مهرجێك له سهد دینار پترنهبێت. 4. ئهو یارمهتییانهی كه لایهنی رهسمی و هی دیكه بهشداریی تێدا دهكهن. 5. دهسكهوتی ئاههنگ و پیتاكی گشتی كه سهندیكا ئهنجامی دهدا. 6. قازانجی ئهو پرۆژانهی كه سهندیكا بونیادیان دهنێ. 7. قازانجی چاپهمهنییهكانی سهندیكا. 8. ئهو كرێیهی كه ئهنجومهنی سهندیكا بڕیاری لهسهر دهدات له كاتی ناوبژی كردن دا (التحكیم). 9. كرێی پشتگیری كردنی شیاوی كارمهندانی سهندیكا و ئهو شایهتمانیانهی كه دهری دهكات. 10. پیتاك و بهخششهكان.
ماددهی سی یهم: ئهنجومهنی سهندیكا بۆی ههیه مۆڵهتی ئیش كردن به ئهندام له بواری پیشهكهی له حیسابی تایبهتی خۆی یان بۆ كۆمپانیاكان بدات، ئهوهش به پیی ههڵ و مهرجی وا دهبێت كه ئهنجومهن دوای وهرگرتنی رهزامهندی وهزیر دهری دهچوێنێ، به مهرجێك ئهمه لهگهڵ یاساكان و پێرهوه رهچاو كراوهكاندا هاودژ نهبێت.
ماددهی بیست و نۆیهم: ئهندام دهبێ ئهم مهرجانهی لێ بێته دی: 1. دهبێ هاولاتی ههرێم بێ و تێیدا نیشتهجێ بێ. 2. به تاوانێكی ناسیاسی یان كهتنێكی ئابروبهر حوكم نهدرابێ. 3. دهبێ خودان بڕوانامهیهكی هونهری بێ له كۆلێج یا پهیمانگایهكی هونهری كه به رهسمی دانی پێدانرابێت. یان بهڵگه نامهیهكی هونهری له بارهی پسپۆریهكهی له پهیمانگایهكی هونهری كه به رهسمی دانی پیدانرابێ پێشكهش بكا به مهرجێك ماوهی خوێندنی لهم پهیمانگایه له دوو ساڵی بهردهوام كهمتر نهبێ لهگهڵ كاركردنی هونهری له یهكێك له رێكخراوه جهماوهریهكاندا له بواری پسپۆریهكهیدا بۆ ماوهیهك كه له دوو ساڵ كهمتر نهبوبێت لایهنێكی پسپۆر پشتگیری بكات. 4. یاخود ئهو كاره هونهریییهی به شێوهیهكی بهردهوام كردبێت كه ئهم یاسایه بڕیاری لهسهر داوه. بۆ ماوهیهك له پێنج ساڵ كهمتر نهبێت و لایهنێكی رهسمی یان ئههلی تایبهتمهند پشتگیری بكات.
ماددهی چوارهم: ئهنجومهنی ههرێمی بهم شێوهیهی خوارهوه پێك ده هێنرێت:- 1 - سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران - ســــــــــــــــــــــــــــــــــهرۆك. 2- جێگری سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران – جێــــــــــــــگر. 3 - وهزیری سامانه سروشتییهكان - ئـــــــــــــــــــــــــــــــهندام. 4 - وهزیری دارایــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــی وئابووری- ئــــــــــــــــــــهندام. 5ـ - وهزیری پلان دانـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــان- ئــــــــــــــــــهندام.
ماددهی بیست و ههشتهم: چوونه پاڵ سهندیكا به داواكارییهكی نووسراو دهبێت و پێشكهش به ئهنجومهن دهكرێت و بهڵگهنامهی پێویستی پێوه دهلكێنرێ و ئهنجومهنیش دهبێ بڕیارێكی یهكلاكهرهوه له بارهی داواكارییهكهی له ماوهی یهك مانگ له مێژووی تۆمار كردنی ئهو داوایهی بدات و له بارهی رهفز كردنیشی پێویسته هۆیهكانی بهدیار بخات و خاوهن داواكه مافی (تهمییز) كردنی ههیه له لای دادگای پێداچوونهوه (التمییز) له ماوهی (30) سی رۆژدا له مێژووی ئاگادار كردنیهوه، ئهگهر هاتوو ئهو ماوهیه كه كۆتایی هات و داواكارییهكه یهك لا نهكرایهوه، ئهوا ئهو كهسه به وهرگیراو دادهنرێ.
ماددهی بیست و حهوتهم: 1. ههرگیز نابێ كهس دهست بداته ئهم پیشهیه، تهنیا ئهندامانی سهندیكا و بهشدار بوانی نهبێت. 2. ئهندامانی سهندیكا و بهشداربوانی نابێ دهست بدهنه ئهم پیشهیه تهنیا دوای ئهوه نهبێ كه ههموو ئهركه بڕیار لهسهر دراوهكانی كه لهم یاسایهدا هاتوون جێ بهجێ دهكهن. 3. هونهرمهندی سهر به فهرمانگهیهكی رهسمی یا نیمچه رهسمی بۆی ههیه له دهرهوهی كاتی دهوامی رهسمی دا پیشهكهی خۆی دهست بداتێ، به مهرجێك ههموو ئهركهكانی سهر شانی به پێی ئهم یاسایه جێبهجێ كردبێت. 4. فهرمانگه رهسمی و نیمچه رهسمییهكانی دهوڵهت و دهزگا هونهرییهكان بۆیان نییه هیچ هونهرمهندێك له لای خۆیان دابمهزرێنن، تهنیا دوای هێنانی نوسراوی پشتگیری سهندیكا نهبێت. 5. پێویسته لهسهر ههموو فهرمانگایهكی رهسمی یان دهزگایهك كه هونهرمهندێكی له لای خۆی دامهزراند، وێنهیهك له فهرمانی دامهزراندنهكهی بۆ سهندیكا بنێرێت.
ماددهی بیست و شهشهم: ئهگهر یهكێك له شوێنهكانی ئهنجومهنی سهندیكا لهبهر ههر هۆیهك چۆڵ بوو، ئهوا ئهندامێك له پێنج ئهندامه ئهسلییهكان به رێگهی دهنگدانی نهێنی جێی دهگرێتهوه، ئینجا شوێنی ئهوهی دواییان، ئهندامێك له ئهندامانی یهدهگ (ئیحتیات) كه زۆرترین دهنگی وهرگرتبێ دهچێته جێی.
ماددهی بیست و پێنجهم: ئهگهر پایهی نهقیب چۆڵ بوو، جا بهههر هۆیهك بێت ئهوا جێگرهكهی شوێنی دهگرێتهوه بۆ ئهو ماوهیهی كه ماوه و ئهگهر جێگری نهقیبیش شوێنی چۆڵ بوو، ئهوا لهم بارهدا سكرتێر جێی نهقیب دهگرێتهوه.
ماددهی بیست و چوارهم: ئهگهر ئهندامی ئهنجومهن یان لیژنه ههڵبژێردراوهكانی دیكه سێ جار له دوای یهك له كۆبوونهوهكانی بهبێ عوزری مهشروع ئاماده نهبوو، پێویسته ئهنجومهن بریاری خۆی بدات و به وازهێنهری دابنێت.
ماددهی بیست و سێیهم: نابێ ئهندامێتی ئهنجومهنی سهندیكا و ئهندامێتی لیژنهی بهرزهفتی (ئینزیبات) یاخود ههر لیژنهیهكی دیكه بهیهكهوه كۆ بكرێتهوه.
ماددهی بیست و دووهم: لیژنهی لق ئهم تایبهتمهندیانهی خوارهوه ههیه: 1. جێبهجێ كردنی بڕیارهكانی دهستهی گشتی و ئهنجومهنی سهندیكا. 2. دامهزراندنی كارمهندانی لق و دهستنیشان كردنی مووچهیان، دوای ئهوهی كه رهزامهندی ئهنجومهنی سهندیكا وهردهگرێ. 3. دهست بژێر كردنی ئهو كهسهی نوێنهرایهتی سهندیكا دهكات له لیژنهی رهسمی و نارهسمییهكانی له پارێزگادا. 4. پێشكهش كردنی پێشنیاز و راسپاردهی تایبهت به كاروباری لق به ئهنجومه، تاكو بڕیاریان له بارهیهوه لهسهر بدات. 5. خهرج كردنی مهسرهفی پێویست بۆ كارو باری لق له چوارچێوهی بودجهدا. 6. پێكهوهنانی لیژنهیهك بۆ بهدیهێنانی مهبهستهكانی سهندیكا. 7. بهكار هێنانی ئهو دهسهڵاتانهی كه ئهنجومهنی سهندیكا به پێی ئهم یاسایه پێی دهدا.
مادهی یهكهم: بڕگهی دوو له ماددهی شهش ههموار دهكرێ و بهم جۆرهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: (وهزیر له كاتی پێویست دا بۆی ههیه له نۆژهن بهرێوهبهرایهتی و بهش و لقهكان پێكبهێنێ و لهغویان كا و پهیوهندیان لێكتری بترازێنێ).
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچوواندنییهوه كاری پێدهكرێت و، له رۆژنامهی فهرمیی "وهقایعی كوردستان"بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی نۆیهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران و لایهنانی پهیوهندیداركانه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
مادددهی ههشتهم: ماددهی (بیست و دووهم)ی یاساكه ههڵدهوهشێتهوه و ئهمهی دادێ جێی دهگرێتهوه: یهكهم: ئهندامی كارا كاری خۆی له نێو ئهكادیمیادا دهكات و بهشداری له لیژنهكانی و كۆبوونهوهكانی و چاڵاكییه زانستییهكانیدا دهكات. دووهم: ئهندامی كارا له یهكێك لهم حاڵهتانهی دادێ، ئهندامێتی لهدهست دهدات: 1ـ دهست له كار كێشانهوه. 2ـ ئهگهر له سێ كۆبوونهوهی دوا به دوای یهكدا به بێ پاساوێكی رهوا ئاماده نهبوو یان به شێوهیهكی باش بهردهوامی به ئهركی خۆی نهدا، ئهویش به بڕیاری ئهنجومهنی ئهكادیمیا و به دهنگدانی نهێنی دهبێت. 3ـ ئهگهر به تاوانێك یان كهتنێكی ئابڕووبهر حوكم درا. 4ـ مردن. سێیهم: له كاتی بهتاڵ مانهوهی شوێنی ئهندامێك له ئهندامانی ئهنجومهن، سهرۆك له یهكهمین دانیشتندا ئهوه رادهگهیهنێت و له ماوهی (سێ مانگ)دا به بڕیاری ئهنجومهنی ئهكادیمیا پڕ دهكرێتهوه.
ماددهی حهوتهم: ههردوو بڕگهی (ج) و (د) له ماددهی بیست و یهكهم ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێنهوه: ج ـ پاداشتێكی مانگانه به ئهندامانی ناخۆتهرخان (ناموتهفهڕغ)ی ئهنجومهنی ئهكادیمیا دهدرێت. د ـ له حاڵهتی كۆتایی هاتنی ئهندامیهتیی ئهندامی كارای ناخۆتهرخان، مووچهیهكی خانهنشینیی بۆ دهبڕدرێتهوه ئهگهر مووچهی نهبێت و پهیوهست به وهزیفهیهكی دیكهوه نهبێت.
ماددهی شهشهم: ماددهی (یازدهم)ی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی دادێ دهخوێندرێتهوه: سهرۆكی ئهكادیمیا جێگرێكی دهبێ كه ئهنجومهنی ئهكادیمیا له نێو ئهندامانی كارایدا، به ههمان ئهو میكانیزمه ههڵی دهبژێرێت كه سهرۆكی پێ ههڵدهبژێرێت و بۆ ماوهی (چوار ساڵ) كه بۆ یهك جار قابیلی نوێ كردنهوهیه، جێی سهرۆكیش له كاتی ئاماده نهبوونیدا دهگرێتهوه.
ماددهی پێنجهم: بڕگهی (أ) له ماددهی (دهیهم)ی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی دادێ دهخوێندرێتهوه: ماددهی دهیهم/ أ: سهرۆكی ئهكادیمیا به ئامادهبوونی دوو له سهر سێی ئهندامانی كارا به لای كهمهوه و به دهنگدانی نهێنی و به زۆرینهی رهها بۆ ماوهی چوار ساڵ ههڵدهبژێردرێت كه بۆ یهك جار قابیلی نوێ كردنهوهیه و، لهم بارهیهشهوه فهرمانبهرێك له سهرۆكایهتیی ههرێمهوه دهردهچێت).
ماددهی چوارهم: بڕگهكانی (أ/1) و (ب/1) له ماددهی (حهوتهم)ی یاساكه ههموار دهكرێن، و بڕگهی (ج/2)ی ماددهكه ههڵدهوهشێنرێتهوه و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێنهوه: أ ـ مهرجی ئهندامی كارا: 1ـ هاووڵاتیی ههرێمی كوردستان بێت. ب ـ مهرجه ئهندامی یاریدهدهر: 1ـ زمانی كوردی به رهوانی بزانێت.
ماددهی سێیهم: ماددهی (پێنجهم)ی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی دادێ دهخوێندرێتهوه: ئهكادیمیا بهم شێوانهی دادێ ئامانجهكانی بهدی دههێنێت: یهكهم: دانانی فهرههنگ و سهرچاوه و ئهنسكلۆپیدیای زانستی و زمانهوانی. دووهم: دهركردنی گۆڤارێكی دهوریی ئهكادیمی. سێیهم: بڵاو كردنهوه و وهرگێڕانی كتێبی زانستی و زمانهوانی و گرێدانی كۆڕ و كۆنگره و ساز كردنی وهرزی زانستی و كولتووری و بهشداری كردن تێیاندا له ناوهوه و دهرهوهی ههرێمدا. چوارهم: پشتیوانی كردن له زانا و توێژهر و ئهدیبان. پێنجهم: دامهزراندنی ناوهندێكی بهڵگهنامه و دهستنووسی تایبهت به ئهكادیمیا. شهشهم: ههماههنگی و كار كردن لهگهڵ لایهنانی حكومی و ناحكومیی پهیوهندیدار بهو ئامانجانهی ئهكادیمیا كاریان له پێناودا دهكات. حهوتهم: هاندانی توێژینهوه و لێكۆڵینهوهی بهراوردكاری له بواری زمان و دیرۆك و كولتوور.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة