أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی چوارده:
ماددهی چوارده: زانكۆ له كۆلێژ و ناوهندی لێكۆڵینهوهو ههر تهشكیلاتێكی دیكه پێكدێت بهپێی پێداوستی مهعریفهی تیۆری و تهتبیقی و، بهپێی پێرۆیهكی تایبهت.
ماددهی سیازده:
ماددهی سیازده: زانكۆ جێگایهكی پیرۆزی بێ وهیهو، ناوهندێكی شارستانی و هزری و زانستی و تهقهنییه لهكۆمهڵگهدا و، شهخسییهتی مهعنهوی خۆی و سهربهخۆیی دارایی و ئیداری خۆی ههیه.
مادهی دوازده:
مادهی دوازده: ئهم تهشكیلاتانهی خوارهوه به وهزارهتهكهوه دهبهسترێن: 1-زانكۆی سه ڵاحهددین 2-زانكۆی سلێمانی 3-زانكۆی دهۆك 4-زانكۆی كهركوك 5-ههیئهتی پهیمانگه تهقهنیهكان 6-ههیئهتی باڵای پسۆره پزیشكییهكان
ماددهی پازدهههم:
ماددهی پازدهههم: نهقیب ئهم دهسهڵاتانه دهگێڕێ: 1/سهرۆكایهتیی كۆبوونهوهكانی ههیئهی گشتی وئهنجومهنی سهندیكا دهكا. 2/نوێنهرایهیی سهندیكا له ههر موعامهلهیهكدا كهوتبێته لای مهرجهعهكانی دادگایی و ئیداری و ههیئهتە رهسمی و نیمچه رهسمیيهكان و ئههلییهكان، ههروهها نوێنهری سهندیكا بۆ كۆنگرهكان و تهسدیقكردنی موعامهله و بهڵگهنامهگهلی سهر به سهندیكایش دهشتوانێ ههندێ لهو دهسهڵاتانهی خۆی بدات بهههر ئهندامێكی ئهنجومهن كه خۆی بیهوێ.
ماددهی بیست و ههشتهم:
ماددهی بیست و ههشتهم: لیژنهی لق ئهم دهسهڵاتانه ههڵدهسووڕێنێ: 1/بڕیارهكانی ههیئهی گشتی و ئهنجومهنی سهندیكا و لیژنهكانیشی دهخاته كار. 2/خزمهتگوزاران بۆ لق دادهمهزرێنێ و مزوكرێیان دیار دهكا، دوای تهسدیقكردنی ئهنجومهن. 3/كهسێ دهستنیشان دهكا بۆ ئهوهی له لیژنه رهسمییهكان و شتی دیكه پارێزگاكهدا نوێنهری لق بێت. 4/پێشنیاز و ئامۆژگاریی تایبهت به كاروباری لق دهخاته بهردهم ئهنجومهن، ئهمیش دهربارهیان بڕیار دهردهكا. 5/بوجهی خهمڵكراوی ساڵانهی لق تهیار و ئاماده دهكا و دهیخاته بهردهست ئهنجومهن بۆ ئهوهی تهسدیقی بكا. 6/ئهرك و مهسرهفی پێویستی بهڕێوهبردنی كاروباری لق له بوجهی لقهكه خهرج دهكا. 7/لیژنهگهلی فهرعی، له پارێزگهكهدا بۆ وهدێهێنانی مهبهست وئامانجی سهندیكا پێك دههێنێ. 8/ئهو دهسهڵاتانهش كه ئهنجومهن، به پێی ئهم یاسایه دهیداتێ، ههڵیاندهسووڕێنێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: وهزیر سهرۆكی باڵای وهزارهته بهرپرسیاری یهكهمه له جێ بهجێ كدنی سیاسهتهكهی و سهرپهرشتی كردنی بهجێهێنانی یاسا و پهیڕهو رێنماییهكان تیایدا لهویشهوه بڕیار و فهرمان و رێنماییهكان دهردهچن له چوارچێوهی ئهركهكانی وهزارهت و دام ودهزگا و دهسهڵاتهكانی وگشت كاروباره ئیداری و هونهری و داراییهكان له سنووری ئهم یاسایهدا وبۆیشی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به بریكاری وهزارهت یا به بهڕێوهبهره گشتی یهكان یا ههر یهكێك له وهزارهتدا بهلایهوه پهسهند بێ بسپێرێ و لهبهرامبهر ئهنجومهنی وهزیرانیشدا بهو مانایهی ئهندامێكی هاوبهشێتی بهپرسیاره.
ماددهی سێ یهم:
ماددهی سێ یهم: بریكاری وهزارهت لهسهرپهرشتی كردنی كارهكانی وهزارهتدا یاریدهدهری وهزیر دهدا و هوئ ئهركانه بهجێ دێنێ كه وهزیر بێ یان دهسپێرێ.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: وهزارهت ئهم ئهركانه بهجێ دێنێ: 1/پهیوهندی كردن لهگهڵ رێكخراوه مرۆڤایهتی و سیاسی یهكان و دهزگاكانی راگهیاندن. 2/ههوڵدان بۆ دابینكردنی پشتگیری دارایی و مهعنهوی و سیاسی بۆ ههرێم. 3/وهرگرتنی (زمالات) له ووڵاتانی دۆست. 4/تهنسیق كردن له نێوان رێكخراوه جیهانی یهكان و ئهنجومهنی وهزیراندا. 5/رێكخستن و بهشداری كردن له كۆنگره و كۆر و كۆبوونهوه جیهانیهكاندا. 6/رێكخستنی پهیوهندی لهگهڵ جالیهی كوردستانی و رێكخراوهكانیان له دهرهوهی ههرێم بهمهبهستی هاوكاری كردن. 7/رێكخستنی هاتووچۆ بۆ ناوهوه و دهرهوهی ههرێم.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: وهزارهت لهم دهزگایانهی خوارهوه پێك دێت: 1/نووسینگهی وهزیر. 2/نووسینگهی بریكار. 3/بهرێوبهرایهتی گشتی دیوان: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوبهری گشتی بهڕێوهی دهبا دهبێ باوهڕنامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ. أ/ بهڕێوبهرایهتی ژمێریاری (الحسابات). ب/بهڕێوبهرایهتی كارگێری و خۆیهتی (الاداره والژاتیه). 4/ بهڕێوبهرایهتی ووردبوونهوه (التدقیق). 5/بهڕێوبهرایهتی گشتی پهیوهندیهكان: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوبهری گشتی بهڕێوهی دهبا دهبێ باوهڕنامهی سهرهتایی زانكۆیی ههبێ. أ/بهڕێوبهرایهتی رێكخراوهكان. ب ـ بهڕێوبهرایهتی رێكخستن (تنسیق)و ئامادهكردنی پرۆژه و متابعه. 6/بهڕێوبهرایهتیكاروباری یاسا.
ماددهی بیست و نۆیهم:
ماددهی بیست و نۆیهم: دارایی سهندیكا لهمانه پێك دێ: 1/ئابوونهی خۆنووسین (الانتماء) و ئابوونهی ساڵانهی بهشداربوون. 2/دهرامهت (ایرادات)ی ئهو پرۆژانهی كه سهندیكا سازیان دهدا. 3/رهسمی نووسینگه (اختصاصیه)كان. 4/پیتاك (الاكتتاب) و قازانجی چاپهمهنی و دهسكهوتی ئاههنگێڕانی سهندیكا. 5/دهسنگه(منح) كانی لایهنه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان و، ئهو پێشكهش و بهخششهش كه (دوای رهزامهندیی لایهنه پێوهنددارهكان) لایهنهكانی دیكه دهیدهنێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: كۆمهڵه ههرهوهزییهكانی جوتیاران له ههرێمی كوردستاندا پووچهڵ دهكرێنهوهو، ههموو موڵك و ماڵی دهستههڵگر و دهستههڵنهگر (گواستهنی و ناگواستهنی) یشیان دهبن به مولك و ماڵی وهزارهتی كشتوكاڵ و ئاودێریی ههرێمی كوردستانی عێراق و بهناوی ئهو وهزارهتهوه تۆمار دهكرێن.
ماددهی ههژده
ماددهی ههژده: ئهندامی ئهنجومهن یان ئهندامی لێژنهیی له لێژنهكانی، بهبێ پاساوی بهجێ له سێ كۆبوونهوهی بانهوبان یهكی ماوهی سالێكدا یان له پێنج كۆبوونهوهی ناوه ناوهی ساڵێكدا ئاماده نهبێ، ئهوه به دهستلهكار ههڵگرتو له قهڵهم دهدرێ.
ماددهی یازده:
ماددهی یازده: دیوانی وهزارهت لهم دایهرانهی خوارهوه پێك دێت: یهكهم: دایهرهی ئیداری: ههموو ئهو كاروباره ئیداری و دارایی و یاساییانه دهگرێته دهست كه ناكهونه ژێر سهڵاحییاتی زانكۆكان و ههیئهی پهیمانگه تهقهنیهكان و ههیئهی باڵای پسپۆره پزیشكییهكانهوه وفرمانبهرێ سهرۆكایهتی دهكا به پلهی بهرێوهبهری گشتی، له كهمیی بڕوانامهی به كالۆریۆسی ههبێ، باشتریش ئهوهیه كه خاوهن بڕوانامهیهكی باڵا یان هاوتای بڕوانامهیهكی باڵا بێت له زانسته ئینسانیهكاندا و خزمهتیشی له دهساڵ كهمتر نهبێ. دووهم: دایهرهی خوێندن و پلاندانان و بهدوا داچوون: ئهو پلانانهی لهلایهن زانكۆكان و، ههیئهی پهیمانگا تهقهنیهكان و، دایهرهكانی مهركهزی وهزارهتهوه ئاماده دهكرێن ههموویان لهپلانێكی یهكخراوی وهزارهتدا كۆدهكاتهوهو لێكیان دهگونجێنێ به ئامانجی ئهوهی به جۆرێكی ئهوتۆ بهرهو چاكتریان ببات كه لهگهڵ پلانی گشتیی بهرهو چاكتر بردن (تطوير)ی ههرێمدا بگونجێ، بهیاننامهو زانیارییه ئامارییهكانیش كۆدهكاتهوهو بهپێی دهروازه دایاندهنێ و شیكاریان دهكات، ههروهها به دواداچوونی بهركارخستنی ئهو بڕیارو راسپاردانهی لهو لیژنانهوه دهردهچن كه دانانی بهرنامهگهلی فێركارییان پێ سپێردراوه، ههروهها گونجاندن و رێكخستنی وهرگرتنی قوتابیان و خۆگواستنهوهیان لهنێوان زانكۆكان و ههیئهتی پهیمانگه تهقهنیهكانداو، دابهشكردنی ئهو قوتابیانهش كه له دهرهوه دێن، ههروهها بهرێوهبردنی حاسوبی ئهلكترۆنی و پێشكهشكردنی ئهو دیراسه تانه شنهش كه پێوهندییان به ئیش و كاری وهزارهتهكهوه ههیه.ئهم دایهرهیه فرمانبهرێ به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی دكتۆرای ههبێ و، خزمهتیشی له دهساڵ كهمتر نهبێ. سێیهم: دایهرهی بیعسهو پێوهندییه رۆشنبیریهكان: سهرپهرشتیی ئهو قوتابیانه دهگرێته ئهستۆ كه بۆ خوێندن نێردراون بۆ دهرهوه، ههروهها بهدواداچوونی خوێندن و ههڵسهنگاندنی بروانامهكانیشیان دهگرێته ئهستۆو،پێوهندی رۆشنبیری و زانستیش لهگهڵ دامودهزگا زانستی و رۆشنبیرییهكانی دهرهوهشدا رێك دهخات و بهدووی بهركارخستنی ئهو رێكهوتننامانهشدا دهچێ كه لهم بوارهدا له گهڵیاندا مۆر كراوه، ئهم دایهرهیه فرمانبهرێ به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات، كه بڕوانامهی دكتۆرای ههبێ و خزمهتیشی له دهساڵ كهمتر نهبێ. چوارهم: جیهازی پشكنین: فرمانبهرێ سهرۆكایهتی دهكا به پلهیهكی تایبهت كه بڕوانامهی دكتۆرای ههبێ و، له كهمی پلهی ئوستادی یاریدهدهری ههبێ و له كاروباری زانستی و ئیداریشدا شارهزایی ماوهی ده ساڵ خزمهتی ههبێ، ژمارهیێ پشكنهری پسپۆڕ یاریی دهدهن. ئهم جیهازه مهشروعیهتی رهفتاری زانكۆو كۆلێژو پهیمانگهو بهش و لقهكان یهكلادهكاتهوه كه بزانێ تا چهند لهگهڵ یاسا بهركارهكاندا دهگونجێن. ئهركهكانی ئهم جیهازه به پێڕوَ دیاردهكرێن.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: ئهنجومهن ئهم سهڵاحییاتانهی خوارهوه رایی دهكات: 1. دیاركردنی بنهما گشتیهكانی قبوڵكردن له زانكۆ و پهیمانگاكاندا. 2. دیاركردنی پلهو لهقهب و بڕوانامهگهلی زانستی له ههرێمدا، ههروهها دیاركردنی شهرتوشروتی به خشینیان. 3. دیاركردنی شهرتوشروتی ئیجازهپێدان بۆ دامهزراندنی زانكۆی ئههلی. 4. ئیقراركردنی گرێدانی كۆنگرهی فێركردنی باڵا بهشێوهیهكی خولاوخول بۆ پێداچوونهوهی بهرنامهو پرۆژهگهلی پێوهندیدار بهفێركردنی باڵاو پێرۆگهلی خوێندنهوه لهكاتی پێویستدا. 5. رادهربڕین لهسهر ئهو كاروبارو بابهتانهی كه وهزیر دهیخاته بهردهمیان.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ئهرك و تایبهتكاری یهكانی دام ودهزگاكانی وهزارهت به پهیڕهوێك دیاری دهكرێن.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: وهزارهت لێپرسراوه له كردنهوهو سهرپهرشتی كردنی نووسینگهی (مكاتب)ی نوێنهرایهتی حكومهتی ههرێم له دهرهوه به موافقهتی ئهنجومهنی وهزیران.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ههر پیاوێ له دهرهوهی دادگا مارهی ژنی خۆی ببڕێ سزا دهدرێ به حهپس كردنی بۆ ماوهیهك له شهشه مانگ كهمتر نهبێ و له ساڵێك زیاتر نهبێ، یان به غهرامهیهك له (3) سێ ههزار دینار كهمتر نهبێ و له پێنج ههزار دینار زیاتر نهبێ. خۆ ئهگهر هات و ژنی ههبوو وله دهرهوهی دادگا ژنێكی دیكهی بهسهر هێنا، ئهوه لهو بارهدا سزای حهپسییهكهی بۆ ماوهیهك دهدرێ له (3) سێ ساڵ كهمتر نهبێ و له پێنج ساڵیش زیاتر نهبێ.
ماددهی پازده:
ماددهی پازده: بڕگهی (4) له ماددهی نۆزده ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: 1. رۆژنامهوانێ بهپێی حوكمهكانی یاسای خانهنشینی رۆژنامهوانانی ههرێم خانهنشین كرابێ دهشێ، له رێگای گرێبهستیی كارهوه له دامودهزگای رۆژنامهگهری و ڕاگهیاند ندا ئیش بكات به رهچاو كردنی ئیمتیازهكانی رۆژنامهوانی كارا.
ماددهی یازده:
ماددهی یازده: ئهرك و دهسهڵاتی لیژنه گهلی (گوند و ناحیه و قهزا): 1-بهكارخستنی بڕیار و راسپاردهی لیژنه گهلی له خۆیان بهرزتر. 2-بهها و دهنگی و پێكهاتن لهگهڵ دایهره و دام و دهزگای رهسمیدا كێشهو كرێ و گۆڵی جوتیاران چارهسهر دهكات. 3-پێشنیازی تایبهت به بهرهو باشتر بردنی ناوچهكانی خۆیان ههواڵهی لایهنه پێوهندیدارهكانی حكومهت دهكات. 4-ههر لیژنه و له ناوچهكهی خۆیدا نامه و نووسراو ئاراستهی رێكخراو و دهزگا رهسمییهكان دهكات.
ماددهی بیست و چوار:
ماددهی بیست و چوار: سهرۆك ئهو دهسهڵاتانهی ههیه: 1-سهرۆكایهتی كردنی كۆبوونهوهكانی مهكتهبی تهنفیزی. 2-نوێنهرایهتی یهكێتی جوتیاران دهكا لهبهردهم دهزگای دادگایی و ئیداری و دایهرهو دهستهی رهسمی و نیمچه رهسمیهكاندا و، تهسدیقی موعامهلهو بهڵگهنامه گهلی سهر به یهكێتی دهكا و بۆیشی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به ههر ئهندامێ له ئهندامانی مهكتهبی تهنفیزی بسپێرێ. 3-به هاوبهشی لهگهڵ لێپرسراوی دارایی و سهرۆكی لقهكانی پارێزگاكان بوجهو حساباتی كۆتایی ئامادهدهكات.