المواد القانونية

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: نه‌قیب ناشێ نه‌قیبیش بێ و، یه‌كێ له‌م پله‌وپایانه‌ی خواره‌وه‌شی هه‌بێ: 1. سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی. 2. له‌ وه‌زاره‌ته‌كانی هه‌رێمدا وه‌زیر بێت یان بریكاری وه‌زاره‌ت بێت.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: 1. پزیشكی ددان له‌ هه‌رێمدا تا ئینتیمای سه‌ندیكا ئه‌كا وبڕوانامه‌ی تۆماربوونی بۆ نه‌كرێ و ئیجازه‌ی پیشه‌كه‌ی وه‌رنه‌گرێ، ناشێ موماره‌سه‌ی پیشه‌كه‌ی بكا. 2. هه‌ر كه‌سێ به‌بێ شه‌رتوشروتی یاسایی ئه‌م پیشه‌یه‌ بكات، خۆی تووشی لێپێچینه‌وه‌ی یاسایی ده‌كا.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: 1. تازه‌كردنه‌وه‌ی ئیجازه‌ی پیشه‌كه‌ ساڵانه‌، له‌ مانگی كانونی دووه‌مدا ده‌كرێ. ئه‌گه‌ر ئه‌ندام له‌و ماوه‌یه‌، به‌بێ پاساوی به‌جێ، دوابكه‌وێ، پیشه‌كه‌ی لێ قه‌ده‌غه‌ده‌كرێ و، تا دووقات ئابوونه‌ی تازه‌ كردنه‌وه‌ نه‌ده‌ات ئیجازه‌ی بۆ ناكرێته‌وه‌. 2. ئه‌گه‌ر ئه‌ندام به‌بێ پاساوی به‌جێ دوو ساڵ له‌ سه‌ریه‌ك له‌ تازه‌كردنه‌وه‌ی ئیجازه‌كه‌ی دوابكه‌وێ، ناوی له‌ تۆمار كوێر ده‌كرێته‌وه‌،‌و پیشه‌كه‌شی لێ قه‌ده‌غه‌ ده‌كرێ ئه‌گه‌ر هاتیش و ویستی دووباره‌ تۆمار بكرێته‌وه‌، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا پێویسته‌ دووقاتی هه‌ردوو ئیجازه‌ی ئینتیما و تازه‌ كردنه‌وه‌كه‌ش بدات. 3. ئه‌ندام ئه‌گه‌ر شه‌رتێ، له‌ شه‌رتوشروتی ئینتیما له‌ ده‌ست بدات ئه‌ندامێتیه‌كه‌شی له‌ ده‌ست ده‌داو، به‌ بڕیارێكی ئه‌نجومه‌نیش پیشه‌كه‌ی لێ قه‌ده‌غه‌ ده‌كرێ. ئه‌ویش بۆی هه‌یه‌ له‌ ماوه‌ی (30) رۆژدا –كه‌ له‌ رۆژی ته‌بلیغه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا – له‌ دادگای پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێم تانه‌ له‌ بڕیاره‌كه‌ بگرێ، ئیدی بڕیار، بڕیاری ئه‌م دادگایه‌یه‌و بنبره‌.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێ.

مادده‌ی چل

مادده‌ی چل: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاو كردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا ده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی سی ونۆ

مادده‌ی سی ونۆ: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخاته‌ به‌ر كار.

مادده‌ی سی و چواره‌م:

مادده‌ی سی و چواره‌م: ده‌بێ ژووره‌كانی بازرگانی یه‌كێتی پیشه‌سازییه‌كانی له‌ هه‌رێمدا له‌ ماوه‌ی مانگێكدا ل رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی ئه‌م یاسایه‌وه‌ بارودۆخی خۆیان له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانیدا بگونجێنن.

مادده‌ی سی وهه‌شت

مادده‌ی سی وهه‌شت: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت، ناخرێته‌ به‌ر كار.

مادده‌ی سی وحه‌وت

مادده‌ی سی وحه‌وت: پزیشكی ددان له‌ ئیجازه‌دابێ، ده‌شێ پزیشكێكی دیكه‌ی ددان له‌ عیاده‌كه‌ی خۆیدا دابنێ، به‌مه‌رجێ ئه‌م جێگره‌ هه‌مان پله‌ی زانستی وهه‌مان پسپۆڕیی هه‌بێ و، ئیجازه‌كه‌ش له‌ سێ مانگ نه‌ترازێ.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: له‌ هه‌رێمدا وه‌زاره‌تێك داده‌مه‌زرێ به‌ناوی (وه‌زاره‌تی كارو كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی)، وه‌زیرێك به‌ڕێوه‌ی ده‌با و سه‌رپه‌رشتی ده‌كات به‌ ناوی (وه‌زیری كارو كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی).

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌گه‌ر ماڵه‌ ده‌ست به‌سه‌رداگیراوه‌كه‌ خانووبه‌ره‌ بووبێ و به‌ (تجاوز) له‌سه‌ر زه‌وی وزارێك كرابێ كه‌ موڵكی ده‌وڵه‌ت یا شاره‌وانی بووبێ و له‌كاتی دروستكردنیدا یا دواتر به‌ربه‌موڵك كردن كه‌وتبێ و خاوه‌نه‌ ئه‌سڵیه‌كه‌ی مه‌رجه‌كانی به‌ موڵك كردنی تێدا بن یاكه‌لاوه‌ی تری له‌و بابه‌ته‌ له‌ ناوچه‌كه‌دا كرابن به‌ موڵكی ئه‌وانه‌ی وه‌ك ئه‌ون ئه‌وا ئه‌و ڕووپێو (مساحه‌)یه‌ی (تجاوز)ی كراوه‌ته‌ سه‌ر له‌ سنووری ئه‌و ڕووپێوه‌ی ماوه‌ی به‌موڵككردنی زه‌وی و زاره‌كانی میری و شاره‌وانی ده‌كرێته‌ موڵكی خاوه‌نه‌كه‌ی به‌مه‌رجێك ئه‌م خاوه‌نه‌ ئه‌سڵیه‌كه‌ی خانووبه‌ره‌كه‌ ئه‌و پاره‌ی به‌ موڵك كردنه‌ بدا به‌لایه‌نی په‌یوه‌ندار كه‌ ئه‌وانه‌ی وه‌ك ئه‌ون داویانه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: ئه‌گه‌ر ماڵه‌ ده‌ست به‌سه‌رداگیراكه‌ كه‌وته‌ ده‌ست كه‌سانی تر پێش ده‌ست به‌سه‌ر داگرتنه‌كه‌ی به‌ پێی به‌ڵێنێكی نووسراو له‌لایه‌ن كه‌س وكاری خاوه‌نه‌ ئه‌سڵیه‌كه‌وه‌ و به‌ ئاگاداریی ئه‌و خاوه‌نه‌ له‌وكاره‌ی به‌ڵێنده‌ره‌كه‌ وپله‌ی خزمایه‌تی یه‌كه‌ش نیاز پاكی ئه‌و كه‌سانه‌ی تر رابگه‌یه‌نێ (تصرف) كردنی كڕیاره‌كه‌ به‌ ماڵه‌كه‌ به‌ حوكمی (تصرف) كردن به‌ ئیدیعای هۆی شه‌رعی داده‌نرێ وحوكمی مادده‌ (1120)ی یاسای شارستانی عیراقی به‌سه‌ردا جێ به‌جێ ده‌كرێ و نرخی زه‌وی و بیناكه‌ به‌ پێی ڕۆژی 31/12/1990 ده‌كرێته‌ بنچینه‌ بۆ قه‌بڵاندن.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م ده‌سته‌واژانه‌ی خواره‌وه‌ له‌ یاسایه‌دا ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌: هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. وه‌زاره‌ت: وه‌زارتی ناوخۆ. وه‌زیر: وه‌زیری ناوخۆ. ریكخراو: هه‌ر ریكخراوێكی كوردسانیی غه‌یره‌ حكومییه‌ كه‌ به‌رژه‌وه‌ندی گشتی به‌هانا چوون و ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ و بزاڤی مرۆڤایه‌تی له‌ خۆ گرتبێ.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: 1-رێكخراو ده‌سته‌یه‌كی سه‌ربه‌خۆی غه‌یره‌ حكومییه‌، له‌ چه‌ند كه‌سانێكی ته‌بیعی پێك هاتووه‌ وبۆ وه‌دیهانێنی ئامانجه‌كانی خۆی له‌ بواری به‌ هاناچوون و ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ و بزاڤی مرۆڤایه‌تیی له‌ هه‌رێمدا داده‌مه‌زرێ. 2-ئه‌م رێكخراوه‌ خاوه‌ن شه‌خسییه‌تی مه‌عنه‌ویی خۆیه‌تی و بۆی هه‌یه‌ له‌ پێناو وه‌دیهاێننی ئه‌و ئامانجانه‌ی ده‌قه‌كانیان له‌م یاسایه‌دا هاتووه‌ موڵكایه‌تیی موڵك و ماڵی ده‌سهه‌ڵنه‌گر و دەسهەڵگر(الاموال المنقوله‌ وغیر المنقوله‌)ی ببێ. 3-ئه‌م رێكخراوه‌ ده‌شێ، دوای وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندی وه‌زیر، چالاكیی مرۆڤایه‌تی خۆی له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمیشدا پیاده‌ بكا. 4-ئه‌م ریكخراوه‌ بۆ وه‌دیهانینی ئامانجه‌كانی خۆی نه‌بێ هه‌وڵی وه‌ده‌ست هانینی هیچ سوود و قازانجێكی ماددی نادات.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ له‌به‌ر ده‌م دادگاكان و لایه‌نه‌ ره‌سمی و ناره‌سمییه‌كاندا ده‌بێ به‌ نوێنه‌ری رێكخراوه‌كه‌ ‌ ته‌نیا سه‌رۆكی رێكخراوه‌كه‌ خۆیه‌تی یان ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ سه‌رۆكه‌كه‌ ئه‌و نوێنه‌رایه‌تییه‌ی پێ ده‌سپێرێ.

مادده‌ی سی وشه‌ش

مادده‌ی سی وشه‌ش : هه‌ر كه‌سێ به‌پێ تۆماربوون و به‌پێی ئیجازه‌ كه‌ حوكمه‌كانیان له‌م یاسایه‌دا هاتووه‌ موماره‌سه‌ی ئه‌م پیشه‌یه‌ بكا، ئه‌وه‌ غه‌رامه‌یه‌ك ده‌كرێ له‌ (450000) چوارسه‌د وپه‌نجا هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بێ و له‌ (600000) دینارریش نه‌ترازێ.

مادده‌ی سیازده‌

مادده‌ی سیازده‌: ده‌سته‌واژه‌ی (وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی و كارو كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی) له‌هه‌ر جێگایه‌كی یاسای ژماره‌ (1)ی ساڵی (1993)و یاساگه‌لی دیكه‌دا هاتبێ، ده‌سته‌واژه‌ی (وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی) جێگای ده‌گرێته‌وه‌.

مادده‌ی حه‌ڤده‌

مادده‌ی حه‌ڤده‌: یه‌كه‌م: (نصاب) له‌ ئه‌نجومه‌ندا، به‌ ئاماده‌بوونی زۆرینه‌ی ئه‌ندامه‌كانی dێته‌جێ. بڕیاره‌كانیش به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی ئاماده‌بووان ده‌رده‌چن و، ئه‌گه‌ر ده‌نگه‌كانیش یه‌كسان بوون، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا، ده‌نگی نه‌قیب بۆكام لایان بێ، بۆ ئه‌وه‌. دووه‌م: به‌هه‌ر هۆیه‌ك ده‌بێ، ببێ، جێگای نه‌قیب چۆل بوو، نوێنه‌ركه‌ی جێگای ده‌گرێته‌وه‌. سیێه‌م: به‌ هه‌ر هۆیه‌ك ده‌بێ، ببێ، مه‌ركه‌زێ له‌ ئه‌نجومه‌ندا چۆل بوو، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا كام ئه‌ندامی یه‌ده‌گ، ده‌نگی له‌ ده‌نگی یه‌ده‌گه‌كانی تر زۆرتر بوو، ئه‌وه‌یان جێگای ده‌گرێته‌وه‌. چواره‌م: ئه‌گه‌ر زۆرینه‌ی مه‌ركه‌زه‌كانی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن چۆل بوو، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا، پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌ن له‌ ماوه‌ی دوو مانگدا بانگهێشتی هه‌یئه‌ی گشتی بكات بۆ كۆبوونه‌وه‌ تا به‌هه‌مان شێوازی كه‌ له‌م یاسایه‌دا نیشان دراوه‌ به‌ هه‌ڵبژاردنی كه‌سانی، بۆ باقیمه‌نی ماوه‌كه‌ی، جێگایان پڕبكاته‌وه‌.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: 1/ئه‌گه‌ر ماڵه‌ ده‌ست به‌سه‌رداگیراوه‌كه‌ له‌ بابه‌تی گوازراوه‌ بوو ده‌درێته‌وه‌ ده‌ستی خاوه‌نه‌ ئه‌سڵییه‌كه‌ی و ئه‌گه‌ر ماڵه‌كه‌ ئۆتۆمبیل ومه‌كینه‌ بوو به‌ ناوییه‌وه‌ تۆمار ده‌كرێته‌وه‌. "6" ئه‌م بڕگه‌یه‌ "بڕگه‌ی 8" به‌پێی بڕیاری ژماره‌ (7)ی رۆژی 31/3/1994ی ئه‌نجوومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراقه‌وه‌ خرایه‌ سه‌ر مادده‌ی دووه‌م. 2/ئه‌گه‌ر له‌به‌ر ناچوونی یا له‌ هه‌ر هۆیه‌كی تر نه‌توانرا بدرێته‌وه‌ ده‌ست خاوه‌نه‌ ئه‌سڵییه‌كه‌ی كڕیاره‌كه‌ نرخه‌كه‌ی به‌ پێی ڕۆژی 31/12/1990 له‌بڕی ده‌دا به‌و خاوه‌نه‌ ئه‌سڵییه‌ی. 2/ئه‌گه‌ر له‌به‌رناوچوونی یا له‌ هه‌ر هۆیه‌كی تر نه‌توانرا بدرێته‌وه‌ ده‌ست خاوه‌نه‌ ئه‌سڵیه‌كه‌ی كڕیاره‌كه‌ نرخه‌كه‌ی به‌ پێی ڕۆژی 31/12/1990 له‌ بڕی ده‌دا به‌و خاوه‌نه‌ ئه‌سڵییه‌ی.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌گه‌ر ماڵه‌ ده‌ست به‌سه‌رداگیراوه‌كه‌ خانووبه‌ره‌ بووبێ و به‌ (تجاوز) له‌سه‌ر زه‌وی وزارێك كرابێ كه‌ موڵكی ده‌وڵه‌ت یا شاره‌وانی بووبێ و له‌كاتی دروستكردنیدا یا دواتر به‌ربه‌موڵك كردن كه‌وتبێ و خاوه‌نه‌ ئه‌سڵیه‌كه‌ی مه‌رجه‌كانی به‌ موڵك كردنی تێدا بن یاكه‌لاوه‌ی تری له‌و بابه‌ته‌ له‌ ناوچه‌كه‌دا كرابن به‌ موڵكی ئه‌وانه‌ی وه‌ك ئه‌ون ئه‌وا ئه‌و ڕووپێو (مساحه‌)یه‌ی (تجاوز)ی كراوه‌ته‌ سه‌ر له‌ سنووری ئه‌و ڕووپێوه‌ی ماوه‌ی به‌موڵككردنی زه‌وی و زاره‌كانی میری و شاره‌وانی ده‌كرێته‌ موڵكی خاوه‌نه‌كه‌ی به‌مه‌رجێك ئه‌م خاوه‌نه‌ ئه‌سڵیه‌كه‌ی خانووبه‌ره‌كه‌ ئه‌و پاره‌ی به‌ موڵك كردنه‌ بدا به‌لایه‌نی په‌یوه‌ندار كه‌ ئه‌وانه‌ی وه‌ك ئه‌ون داویانه‌.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة