المواد القانونية
ماددهی بیست وسێ: ناوچهكانی گهشتوگوزار كه بهر حوكمهكانی ئهم یاسایه دهكهون لهلایهن سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیرانهوه دیاردهكرێن و له رۆژنامهی رسمیی ههرێمیشدا بڵاودهكرێنهوه.
ماددهی چوارهم: ئامانجگهلی و ئیشهكانی: رهخساندنی ههلومهرجی لهبار بۆ راكێشان و دنهدان و چاودێری كردنی كۆمپانیاو دامودهزگاگهلی محهللی وبیانی تا دارایی خۆیان لهم بوارو پرۆژانهی خوارهوهدا وهبهربهێنن: 1. دۆزینهوهو بهرهو چاكتربردنی كێڵگهكانی نهوت و گاز. 2. گواستنهوهی نهوتی خاوو گازی سروشتی. 3. پاڵاوتنی نهوتی خاوو گاز. 4. گواستنهوهو دابهشكردن و وهبازاڕ گهیاندنی بهروبوومی نهوتین و گاز. 5. فراژوكردنی كهرتی خزمهتگوزاریی نهوت و گاز.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهو زاراوهوه و دهستهواژانهی دادێ، واتاكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان- عێراق. دووهم: سهرۆكی ههرێم: سهرۆكی ههرێمی كوردستان- عێراق. سێیهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی ئاسایشی ههرێم. چوارهم: راوێژكار: راوێژكاری ئاسایشی ههرێم. پێنجهم: ئاسایشی ههرێم: پاراستنی ههرێمی كوردستان- عێراق له ههڕهشهی دهرهكی و ناوخۆ.
ماددهی چواردهیهم: ههر سێ ساڵ جارێك دهستهی گشتی كۆبوونهوهیهك دهكا بۆ ئهم مهبهستانهی خوارهوه: یهكهم: گفتوگۆ و راستاندنی بوودجه و حیسابكاری دوماهی. دووهم: چاوپیاخشاندن بهو پێشنیارانهی كه له بارهی ههمواركردنی یاسای سهندیكاوه پێشكهش كراون. سێیهم: ئیقرار كردنی پێرهوی ناوخۆ و ههموار كردنی.
ماددهی بیست و حهوتهم: ئهو پارانهی كه بهپێی ماددهی بیست و شهشهم دهبڕدرێن بۆ سوودی سندووقی شههیدان تهرخان دهكرێن و بڕینهكهش له 1/7/2011ـهوه دهست پێ دهكات.
ماددهی حهفتهم: یهكهم: نابێ كهس دهست بداته ئهم پیشهیه تهنیا ئهو ئهندامانهی سهندیكا نهبن كه ههموو ئهركێكیان به پێی ئهم یاسایه جێبهجێ كردووه. دووهم: پێویسته لهسهر فهرمانگه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان وێنهیهك له فهرمانی دامهزراندن یان خستنه ئیش بۆ سهندیكا بنێرن، ئهگهر سهربهو بێ.
ماددهی دهیهم: یهكهم: ئهندامانی سهندیكا له كارمهندانی فهرمانگه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان مافی ئهوهیان ههیه دهست بدهنه پیشهكهی خۆیان له دهرهوهی كاتی دهوامی رهسمییاندا به رهزامهندی فهرمانگهكانیان. دووهم: ئهو ئهندامهی كه له دهست دانه پیشهكهی به پێی بڕگهی سهرهوه قهدهغه دهكرێت مافی وهرگرتنی دهرماڵهی پیشهیی به پیی حوكمهكانی یاساكان و پێرهوهكان و رێنماییه كار پێكراوهكانی له فهرمانگهكهیدا دهكهوێ.
ماددهی سێزدهم: دهستهی گشتی كۆبوونهوهیهكی ئاسایی ساڵانه بۆ ئهم مهبهستانه دهبهستێ: یهكهم: راستاندنی بودجهی ساڵانهو ژمێریاری كۆتایی. دووهم: ووت و وێژ كردن لهسهر راپۆرتی ساڵانهی ئهنجومهن و بڕیار لهسهر دانی. سێیهم: سهیر كردنی ئهو پێشنیازانهی كه لهبارهی ههموار كردنی یاسای سهندیكاوه پێشكهش كراون. چوارهم: بڕیار دان لهسهر پهیرهوی ناوخۆ و ههمواركردنی.
ماددهی یازده: دارایی ریكخراوهكه له مانهی خوارهوه پێك دێ: 1-ئهو بهش و پشكهی كه ئهندامهكان دهیدهنێ. 2-ئهو دهسنگه و بهخشش و خهڵات و پیتاك و دارایی و وهقف و وهسیهتهی كه تاكه تاکەی خهڵك و لایهنی دیكه دهیدهنێ. 3-ئهو داهاتانهی كه رێكخراوهكه به بزاڤ و چالاكی خۆی و وهبهرهێنانی دارایی خۆی دهستی دهكهوێ.
ماددهی دوازده: ریكخراوهكه بۆی ههیه لهگهڵ رێكخراوه بیانیهكاندا گرێ بهستی بكات یان كۆمهك و پیتاكی ماددهی و مهعنهوی له ههندهرانهوه وهربگرێ، لهم بارهدا پێویسته وهزارهتی ناوخۆ و وهزارهتی یارمهتی مرۆڤایهتی و هاوكاری ئاگادار بكات.
ماددهی سیازده: رێكخراو پێویسته له كاتی ههموو ساڵێكی دارایی یان له كاتی زهرورهتدا ئهو راپۆرتانه پێشكهش به لایهنی پهیوهندیدار بكات. 1-راپۆرتی دارایی ساڵانه كه ههموو داهات و خهرجی تێدا بێت. 2-راپۆرتێكی ئاودامانی ساڵانه كه ههموو خزمهت و پرۆژهی بههانا چوون و ئاوهدانكردنهوه و bزاڤی مرۆڤایهتی تێدا بێت و ئهو لایهنانهش نیشان بدات كه سوودیان لێ وهرگرتووه. 3-راپۆرتێك ههموو پلان و بهرنامهی به هاناچوون و ئاوهدانكاری و فراژوكاریی ههرێمی تێدا بێت كه بۆ ساڵی تازهی دارایی بنیاد دهنرێن.
المادة التاسعة – للمجلس الوطني طلب اتخاذ الاجراءات القانونية من سلطات التحقيق المختصة عن اي جريمة وردت في هذا القانون او القوانين العقابية الاخرى . وله سلطة ايقاف الاجراءات في جميع ادوار التحقيق وسلطة تاييد قرارات واجراءات هيئة التحقيق وتعديلها او الغائها . وهو الذي يحيل المتهمين الى المحكمة المختصة بمحاكمتهم طبقا لهذا القانون او القوانين الاخرى في الجرائم التي يامر بالتحقيق فيها . وللمجلس الوطني لقيادة الثورة حق ايداع الدعاوى المرفوعة اليه من الهيئة الاستشارية الوارد ذكرها في المادة الثامنة الى المحاكم العرفية او المحاكم الجزائية او اية محكمة تؤلف بموجب القانون . وله سلطة سحب اي دعوى جزائية من اي محكمة قبل صدور حكم نهائي فيها واحالتها الى اية محكمة جزائية او اي مجلس عرفي او اية محكمة تؤلف بموجب القانون للفصل فيها . كما ان له سلطة ايقاف الاجراءات في جميع ادوار المحاكمة .
ماددهی چواردهیهم: یهكهم: دهشێ بانگهێشتی دهستهی گشتی بۆ كۆبوونهوهیهكی نائاسای بكرێت، له یهكێك لهم دوو حاڵهتانهی خوارهوهدا: 1. به بڕیارێكی هۆدار كه زۆربهی ئهندامانی ئهنجومهن یاخود زۆربهی ئهندامهكانی لقهكانی سهندیكا دهیدهن. 2. به داواكاریهكی هۆداری نووسراو كه له سهدا دهی ئهندامانی دهستهی گشتی پێشكهشی ئهنجومهنی دهكهن و، دهبێ ئهنجومهنیش بانگهێشتنێك دهربچوێنێ و كاتی كۆبوونهوه له ماوهی (15) رۆژ له گهیشتنی داواكارییهكه دیاری بكات. دووهم: نابێت له كۆبوونهوهی نائاسایی دهستهی گشتی باسی هسچ شتێك بكرێت تهنیا ئهو كارو بارانه نهبن كه له خشتهی كاردا هاتوون و كۆبوونهوهكهیان بۆ كراوه.
ماددهی شانزدهم: ئهنجومهنێك كاروباری سهندیكا بهرێوه دهبات و لهمانه پێك دێت: یهكهم: نهقیب: مهرجه ماوهی دهست دانه پیشهكهی له (10) ده ساڵ كهمتر نهبێت. دووهم: جێگری نهقیب و چوار ئهندام لهوانهی ماوهی دهست دانه پیشهكهیان له (7) حهوت ساڵ كهمتر نهبێت. سێیهم: سهرۆكهكانی هۆبهكانی سهندیكا له وانهی ماوهی دهست دانه پیشهكهیان (5) پێنج ساڵ كهمتر نهبێت.
ماددهی یهكهم: ئهم بڕگهی خوارهوه دهخرێته سهر ماددهی دووهمی یاسای ژماره (16)ی ساڵی 1992 و دهبێته بڕگه (8)ی: 8/ ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراوه كه كهلاوهیهكی بهتاڵ بووبێ و بههۆی شووره بونه كردنییهوه دهستی بهسهردا گیرابێ وخاوهنهكهی چووبێته پاڵ بزوتنهوهی رزگاریخوازی كورد یا بهو هۆیهوه گیرابێ له ماوهی جێ بهجێ بوونی بڕیاری (ئهنجومهنی سهركردایهتی شۆرش)ی ژماره(1223)ی ڕۆژی 13/11/1981 چارهسهركردنی ئهنجامهكانی ئهو بڕیارهی سهرهوه بهم جۆره دهبێ: أ/ئهگهر كهلاوهكه تا كاتی دهرچوونی ئهم یاسایه هێشتا ههر بهتاڵ بوو دهدرێتهوه به خاوهنه ئهسڵهییهكهی و بهناوییهوه تۆمار دهكرێ وههر كریارێكیش مافی گهرانهوهی بۆ سهر ئهوهی پێش خۆی ههیه بهو پارهیهی لهبری نرخهكهیدا داوێتێ. ب/ئهگهر كریاری یهكهمی موڵكه دهست بهسهرداگیراوهكه خانووبهرهی لهسهر بیناكرد بوو به پێی تۆماری موڵكداریی خاوهنه ئهسڵییهكه سهرپشك دهكرێ له نێوان ههڵگرتنهوهی خانووبهرهكه به نرخهكهی یا فرۆشتنی زهوییهكه به خاوهنی خانووبهرهكه به نرخی كاتی دهرچوونی ئهم یاسایه. ج/ئهگهر كهلاوهكه خانووبهرهی لهسهر كرابێ و به پێی تۆماری موڵكداریی خاوهندێتیهكهی لهدهست كریاری یهكهمدا نهمابێ، دواكریار دهبێ نرخی كهلاوهكه به پێی كاتی دهرچوونی ئهم یاسایه بدا به خاوهنه ئهسڵییهكه وههر كریارێكیش بۆی ههیه بگهرێتهوه سهر پێش خۆی بهو پاره زیادهیهی دهیدا. د/حوكمهكانی ئهم یاسایه گشت ئهو كێشانه دهگرێتهوه كه تایبهتن به دهست بهسهرداگرتنی كهلاوه بههۆی شووره بونهكردنییهوه و كه لهوهو بهر لهلایهن ئهو لیژنانهوهی به پێی ماددهی نۆیهمی یاسای ژماره (16)ی ساڵی 1992 پێكهاتبوون بڕیاریان تیادا دهرچووه، ئیتر سا گهیشتبنه پلهی بنبڕ یا نهگهیشتبن.
مادهی ههشتهم: أ-ئهوكهسهی، پێش روودانی تاوانی تیرۆركاری،پێش ئاشكرابوونی، یان لهكاتی پلان بۆدانانی، دهزگا تایبهتمهندهكان پێ ئاگاداربكاتهوه وههواڵ گهیاندنهكه ببێته یاریدهر بۆ دهستگیركردنی تاوانباران یان نهی هێلا كارهكه ئهنجام بدرێت، له سزادان دهبووردرێت.ب-دادگا بۆی ههیه خۆبهدهستهوهدانی تاوانبار وپێشكهشكردنی زانیاری وا، كه تاوانهكه دوای روودانی ئاشكرا بكات، به پاساوی یاسایی سزا سووككهر بژمێرێت.
ماددهی چوارده: 1-ریكخراو له مزو کرێی دهمهزراندن و (رسوم التأسیس) مزوکرێی تهسدیقكردنی سجلهكانی سهرفرازه (عهفو دهكرێ). 2-سرۆكایهتیی ئهنجوومهنی وهزیران یان ئهو كهسهی كه ئهنجومهنی وهزیران دهسهڵاتی داوهتێ بۆی ههیه به پێی بهند و بهست (ضوابط) رێكخراوهكه له باج و مزوگرێی گومرگ عهفو بكا تا رێكخراوهكه ئامانجهكانی خۆی بهێنێته دی.
مادهی سێیهم: ئهم كارانهی خوارهوه به تاوانی تۆقاندن (تیرۆر) دادهندرێن وسزاكهیان زیندانی ههتاههتاییه:1. تێكدان، رووخاندن، لهكهلكخستن، یان زیان پێگهیاندن، به تهواوی، یان به بهشێك له تهلار ودامهزراو وسامانی گشتی، یان ئهو تایبهتیانهی تهرخانكراوون بۆ فهرمانگه وبهرژهوهندیه حكوومیهكان، بۆ دهزگا گشتیهكان، بارهگای ئهو حیزب، یان ئهوكۆمهڵانهی به یاسا ناسراوون، یهكێك له دامهزراوه كانی نهوت، ههر دامهزراوێكی ههرێم، ئیستگهی وزهی كارهبایی وئاوی، پرد، بهنداو، ئاوهڕۆی گشتی، هۆیهكانی گهیاندن ودامهزراوهكانی، ئهو شوێنانهی ئامادهكراوون بۆ كۆبوونهوه گشتیهكان وشوێنهكانی خواپهرستی، شوێنهكانی ئامادهكراو بۆ هاموشۆی جهماوهر، یان ههر سامانێك كه گرنگی ههبێت له ئابووری نیشتمانی، به مهبهستی تیرۆركاری، بۆ شێواندنی ئاسایش وئارامی له ههرێمدا.2. دهستبهسهرداگرتنی فرۆكهی مهدهنی وڕفاندنی. سزاكهشی دهبێته لهناوبردن (اعدام) ئهگهر كردهوهكه مردنی كهسێك یان پتری لێكهوتهوه.3. ڕفاندن، دهستگیركردن، دهستبهسهركردن، یان بێبهشكردنی كهسێك له ئازادی، بهههرشێوازێك بێت، بۆقاچاندنهوه (ابتزاز) ی دارایی، یان به مهبهستی سیاسی، به پاڵنهرێكی تیرۆركاری.4. پهكخستنی هۆیهكانی پهیوهندی پێوهكردن وسیستهمهكانی كۆمپیوتهر، چوونهناو تۆڕهكانیانهوه، ژاوهژاو دانان لهسهریان، زانیاری وداتا خستنهناوهوهیان، بهمهبهستی ئاسانكاری بۆ ئهنجامدانی تاوانه تیرۆركاریهكان.5. پێشكهشكردن،كۆكردنهوه، گوێزانهوه، یان ناردنی كۆمهكی دارایی، راستهوخۆ، یان ناراستهوخۆ له ناوهوه، یان لهدهرهوهی ههرێم، بهمهبهستی بهكارهێنانی، یان بزانێت بهكاردێت بۆ داراكردنی ههر تاوانێكی تیرۆركاری،6. مهشق پێكردنی كهسێك، یان كهسانێك لهسهر بهكارهێنانی چهك، لهسهر هۆیهكانی پهیوهندی پێوهكردن، فێركردنی هونهره جهنگیهكان،یان شێوازهكانی شهركردن، بهمهبهستی ئامادهكردنیان بۆ ئهنجامدانی تاوانێكی تیرۆركاری.7. چوونهناو یهكێك لهو لایهنانهی لهبڕگه (1)ی مادهی دووهمی ئهم یاسایهدا هاتوون و به ئهندامبوون تیایدا.8. درستكردن، هاوردن، یان لهلابوونی تهقهمهنی، ئاگرهتریشقه، ئامێری دروستكراو بۆ تێكدان، رووخاندن، یان ههر مادهیهك له پێكهاتهی ئهوانهوه بێت، ههروهها ئهو دهزگا وئامیر وكهرهستانهی له دروستكردنیان یان له تهقاندنهوهیان بهكار دێن، ئهگهر بهكارهێنانهكهیان بۆ ئهنجامدانی تاوانێكی تیرۆركاری بێت،
ماددهی نۆیهم: دهستهی ئیداری ئهم ئیش و كارانه دهكات: یهكهم: داواكانی به ئهندام بوون بۆ یهكێتی قبوڵ دهكا، یان رهتی دهكاتهوه. ههر كهسێكییش داواكهی قبوڵ نهكرا بێ، بۆی ههیه، له ماوهی(30)سیی رۆژ له رۆژی دهرچوونی بریاری قبوڵنهكردنهكهوهی، له دادگای پێداچوونهوهی ههرێمی كوردستان تانه له بڕیارهكه بدات. بڕیاری ئهم دادگایهش كه دوای ئهو تانهلێدانه دهردهچێ، بڕیارێكی بنبڕه. دووهم: پارێزگاری له سامانی یهكێتییهكه دهكاو، وهدهستیان دێنێ و، له دارایی بهردهست، خهرجی پێویست ئیقرار دهكاو، به بڕیاری دهستهی ئیدارییش نهبێ، ناشێ دهستكاریی سامانی یهكێتییهكه بكرێ. سێیهم: راپۆرتی ساڵانه، لهبارهی بزاڤی یهكێتی و ئیش و كاری یهكێتییهوه ئاماده دهكات.
ماددهی پازده: ریكخراو بۆی ههیه، دوای رهزامهندیی وهزیر، رێكخراوهكه ههڵبوهشێنێتهوه یان تێكهڵ به رێكخراوێكی دیكهی بكات كه ئامانجهكانیان چوونیهك بن و زۆربهی ئهندامهكانیشیان رازی بن. ئهگهر وهزیریش رازی نهبێ ئهوه، لهم بارهدا بڕیارهكهی وهزیر ئهوهی له بارهدا ههیه كه لهبهر دهم دادگای تهمییزی ههرێمدا له ماوهی (15) رۆژ كه له رۆژی دهرچوونی بڕیارهكهوه دهست پێ دهكا و تانهی لێبدرێ.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة