المواد القانونية

ماددەی پێنجەم

ماددەی پێنجەم: یەكەم: وەزارەت ئەنجومەنێكی راوێژكاریی دەبێت، پێك دێت لە: 1ـ وەزیر سەرۆك 2ـ بریكاری وەزارەت ئەندام 3ـ سەرۆكی دەستەی گشتیی گەشت و گوزار ئەندام 4ـ راوێژكاران ئەندام 5ـ بەڕێوەبەرانی گشتیی وەزارەت ئەندام 6ـ وەزیر بۆی هەیە هەر كەسێك لە ناو وەزارەت یان دەرەوەی بۆ كۆبوونەوەی ئەنجومەن بانگهێشت بكات، بە مەبەستی راوێژ لە كاتی پێویستدا بەبێ ئەوەی مافی دەنگدانی هەبێت. دووەم: ئەنجومەنی ئەركی پێشكەش كردنی راوێژ و پێشنیار بە وەزیر دەگرێتە ئەستۆ و، ئەگەر راستاندنی ئەوی بەدەست هێنا، سیفەتی بڕیاری وەزاری بەدەست دەهێنێت.

ماددەی شەشەم

ماددەی شەشەم: وەزیر بۆی هەیە گرێبەست لەگەڵ كەسانی ئاسایی و مەعنەوی، لەوانەی خاوەن شارەزایی و پسپۆرین لە ناوخۆی هەرێم بكات، بۆ بەجێ گەیاندنی ئەو كار و ئەركانەی پێی دەسپێردرێت و بۆ ئەو ماوەیەی بە گونجاوی دەبینێت، ئەویش بە مەبەستی بەجێ گەیاندنی ئامانجەكانی وەزارەت و، ماف و پەیوەشتییان لە لایەن وەزیرەوە دیاری دەكرێت و، بەدەست هێنانی رەزامەندیی سەرۆكایەتیی ئەنجومەنی وەزیران ئەگەر گرێبەست كردنە كە لەگەڵ كەسانی دەرەوەی هەرێمدا بوو.

ماددەی حەوتەم

ماددەی حەوتەم: یەكەم: بە پەیڕەوێك ئەرك و پسپۆرایەتیی پێكهاتەكانی وەزارەت دیاری دەكرێن. دووەم: وەزیر بۆی هەیە لە كاتی پێویستدا بەڕێوەبەرایەتی یان بەش یان هۆبە لە نوێ بكاتەوە یان تێكەڵ بكات یان ئیلغا بكات. سێیەم: وەزیر بۆی هەیە رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبەجێ كردنی حوكمەكانی ئەم یاسایە دەربكات.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م:وه‌زاره‌ت به‌ به‌جێ گه‌یاندنی ئه‌ركه‌كانی ئه‌و كارانه‌ ده‌كا:1-دانانی ئه‌و سیاسه‌ته‌ په‌روه‌رده‌یییانه‌ی په‌یوه‌ندی یا له‌ مه‌یدانه‌كانیه‌وه‌ هه‌یه‌ به‌ مه‌رجێك له‌ سروشتی كۆمه‌ڵگای كوردستان له‌ پێویستییه‌كانی و خواسته‌كانی پێشكه‌وتنی یه‌وه‌ وه‌رگیرابن و ده‌شبێ تایبه‌تمه‌ندیتی نه‌ته‌وایه‌تی و كه‌یایه‌تی یه‌كانیان تێدا له‌به‌ر چاو بگیرێ، هه‌ر ده‌بێ وه‌هاش له‌سه‌ر بنچینه‌ هه‌لی چۆن یه‌كی دارێژرابن كه‌ ببنه‌ مایه‌ی كیفایه‌تی سیسته‌می فیێركاری.2-مسۆگه‌ر كردنی توانای ئاده‌میزادی و مادی خواسته‌كانی هونه‌ری و رێك وپێكیی پێویست بۆ جێ به‌جێ كردنی نه‌خشه‌كانی په‌روه‌رده‌ هه‌ڵسه‌نگاندنیان.3-كردنی زمانی كوردی به‌ زمانی خوێندن له‌ گشت پله‌كاناد.4-كردنی زمانی كه‌مایه‌تی یه‌كان به‌ زمانی فێركردن له‌ پله‌ی سه‌ره‌تاییدا بۆ كور و كاڵانیان له‌و ناوچانه‌ی كه‌ تیاید ا نیشته‌جێن، به‌ مه‌رجێ فێركردنی زمانی كوردی تیایدا ئیلزامه‌ بی.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م:وه‌زاره‌ت بۆ به‌دی هێنانی مه‌به‌سته‌كانی ئه‌م كارانه‌ ده‌كا:1-مسۆگه‌ر كردنی ئاماده‌كردنی مامۆستایانی سه‌ره‌تای و ئاماده‌یی و سه‌رپه‌رشت كاران په‌روه‌رده‌ و به‌رپرسیارانی به‌ڕێوه‌بردنی خوێندن و سه‌رپه‌رشتیكردنی و سه‌ر له‌ نوێ راهێنانی له‌ كاتی خزمه‌تیاناد و توانا خستنه‌ به‌ریان بۆ گه‌شه‌ سه‌ندنی پیشه‌ی و زانستی و پشتگیری كردنی پایه‌ و پله‌یان.2-پێك هێنانی دام و ده‌زگای ئیداری و هونه‌ری پێویست بۆ نه‌خشه‌دانان بۆ خوێندن و به‌رێوه‌بردنی و سه‌رپه‌رشتی كردنی په‌روه‌رده‌ له‌ وه‌زاره‌ت و پارێزگاكانی هه‌رێمدا.3-ئاماده‌ كردنی به‌رنامه‌ی خوێدنی سه‌ره‌تایی و ئاماده‌یی و سه‌رپه‌رشه‌یی و فێركردنی ته‌مه‌نداران و رێ و شوێنی و كتێبی خوێندن و شێوازه‌كانی هه‌لسه‌نگاندن و تاقی كردنه‌وه‌، بۆ به‌دیهێنانی سیاسسه‌تی په‌روه‌رده‌یی و ئه‌و نه‌خشانه‌ی لێ ی ده‌وه‌شێنه‌وه‌ بۆ گه‌شه‌ پێدانی هه‌موو ئه‌وانه‌ پشت به‌ستن به‌ توێژینه‌وه‌ زانستی و لێكۆلینه‌وه‌.4-بایه‌خدان به‌ په‌ره‌رده‌ی ئاینی و ره‌وشتی و ئاسان كردنی هه‌ل و مه‌رجی به‌ جێ هێنانی فه‌ریزه‌كان و چه‌سپاندنی شێوه‌كانی ره‌فتاری دارێژراو له‌سه‌ر بناغه‌ی لێ بوردن و عاریكاری و راستگۆی و دلسۆزی له‌ قسه‌ و له‌ كردار، له‌گه‌ل ره‌چاو كردنی تایبه‌تمه‌ندێتی كه‌مایه‌تی به‌ ئایینی یه‌كان له‌ هه‌رێمدا.5-بایه‌خدان به‌ په‌روه‌رده‌ی هونه‌ری و وه‌رزشی له‌ گشت پله‌كانی خوێندندا.6-مسۆگه‌ر كردنی دامه‌زراندن و به‌رێوه‌بردنی قوتابخانه‌ی حكومه‌تی به‌ هه‌موو پله‌ و جۆره‌كانی یه‌وه‌.7-سه‌رپه‌رشتیكردنی قوتابخانه‌ ئه‌هلی یه‌كان رێنمای كردنیان بۆ په‌روه‌رده‌كردنی نه‌وه‌ی نوێ به‌ پێی سیاسه‌تی په‌روه‌رده‌یی و ئامانجه‌كانی.8-كردنه‌وه‌ی قوتابخانه‌ی تایبه‌تی بۆ نه‌هێشتنی نه‌خوێنده‌واری.9-دامه‌زراندنی مه‌ڵبه‌ند و په‌یمانگا بۆ فێر كردنی ته‌مه‌نداران و راهێنانیان به‌ پێی شێوازه‌كانی په‌روه‌رده‌ی وه‌زیفی.10-بایه‌خدان به‌ ته‌ندروستی قوتابخانه‌یی و خۆراكدان به‌ قوتابی یان هه‌وڵدان بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن سوود له‌ رێنمایی په‌روه‌رده‌یی و پیشه‌یی و له‌و خزمه‌تگوزارییه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیانه‌ وه‌ربگرن كه‌ بۆ گه‌شه‌ كردن و خۆش گوزه‌رانی یان له‌ یاران و سوودیش له‌ وه‌ختی ده‌ست به‌تاڵییان ببینن.11-بایه‌خدان به‌ خانووبه‌ره‌ی قوتابخانه‌كان و به‌شداری كردن له‌ دانانی نمونه‌ی باش و مسۆگه‌ر كردنیان به‌ دانانی نه‌خشه‌ی پێویست بۆ دروستكردنیان.12-بایه‌خدان به‌ تۆژینه‌وه‌ی په‌روه‌رده‌یی و سازدانی تاقیكردنه‌وه‌ و سوود بینین له‌ ئه‌نجامه‌كانیان به‌ رێگای په‌ره‌ پێدانی نیزامی خوێندن و زیاد كردنی توانای.13-بایه‌خدان به‌ كتێبخانه‌ی قوتابخانه‌كان و گه‌شه‌ پێدانیان.14-پته‌و كردنی په‌یوه‌ندی رۆشه‌مبیری له‌گه‌ل رێكخراوه‌ نێو ده‌وڵه‌ته‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان به‌ كار و باری په‌روه‌رده‌، به‌ تایبه‌تی رێكخراوی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان تایبه‌ت به‌ په‌روه‌رده‌ و زانستی و په‌روه‌رده‌یی له‌ (یۆنیسكۆ) بۆ په‌ره‌پێدانی راده‌ی رۆشه‌مبیری و زانستی و په‌روه‌رده‌یی له‌ هه‌رێمدا به‌ ئامانجی په‌روه‌رده‌كردنی نه‌وه‌ نوێ یه‌كانی به‌ گیانی برایه‌تی خۆشه‌ویستی له‌ ناو گه‌لاندا.

مادده‌ی پانزده‌یه‌م

مادده‌ی پانزده‌یه‌م: ئه‌نجومه‌نی نیشتامانی كوردستان بۆی هه‌یه‌ هه‌ر وه‌زیرێك بجات به‌ دادگا، سه‌باره‌ت به‌ تاوانێك كه‌ له‌ كاتی به‌جێ هێنانی فه‌رمانه‌كه‌ی یا به‌ هۆیه‌وه‌ درابێته‌ پاڵی، پێنشنیازی تاوان درانه‌ پاڵه‌كه‌ ده‌بێت به‌ لایه‌نی كه‌مه‌وه‌، له‌ لایه‌ن چوار یه‌كی ئه‌ندامنی ئه‌نجومه‌نی نیشتامنی كوردستان ده‌بێ و بڕیاری به‌ دداگا دانه‌كه‌ی له‌ لایه‌ن دوو له‌سه‌ر سێبه‌شی ئه‌ندامانی یه‌وه‌،. ئه‌وسا ته‌ كاتی یه‌كالا كردنه‌وه‌ی مه‌سه‌له‌، ده‌ستی ده‌ستی له‌ كار ده‌كێشرێته‌وه‌.

مادده‌ی چوارده‌یه‌م

مادده‌ی چوارده‌یه‌م: سه‌رۆكه‌ ئه‌نجومه‌ن جێگره‌كه‌ی یا هه‌ر وه‌زیره‌ك، نابێ له‌و ماوه‌یه‌دا كه‌ له‌ سه‌ر ئه‌و كارانه‌یانن هیچ پیشه‌یه‌كی سه‌ربه‌ست یا ئیشێكی بازرگانی یا دارایی یا پیشه‌سازی یا هه‌ر كارێكی ئابووری تر بكه‌ن، هه‌ر وه‌كه‌و نابێ هیچ شتێك له‌ ماڵ و موڵكی گشتی بكرێ یا به‌ كرێ بگرێ. یا شتێك له‌ مال و موڵكی خۆیان به‌ كرێ یا به‌ فرۆشتن یا به‌ ئال و گۆر بده‌ن به‌ ده‌وڵه‌ت.

مادده‌ی سیازده‌یه‌م

مادده‌ی سیازده‌یه‌م: وه‌زیره‌كان سه‌باره‌ت به‌ سیاسه‌تی گشتی وه‌زاره‌ت، به‌ هاویه‌شی له‌به‌ر ده‌م ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیدا به‌رپرسیارن. به‌ڵام سه‌باره‌ت به‌ كاروباری هه‌ر وه‌زاره‌تێك، وه‌زیره‌كه‌ی خۆی له‌ به‌ر ده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا به‌رپرسیاره‌.

مادده‌ی یازده‌م

مادده‌ی یازده‌م: دانه‌ری كاری هونه‌ره‌ شێوه‌كارییه‌ ڕه‌سه‌نه‌كان و هه‌روه‌ها ده‌ستنووسه‌ مۆسیقی و ئه‌ده‌بیه‌ ڕه‌سه‌نه‌كان، یان میراتگره‌كانی ئه‌م دانه‌ره‌، مافیان هه‌یه‌ رێژه‌یه‌كیان ده‌ست بكه‌وێت كه‌ له‌ (10%)ی هه‌ر پرۆسه‌یه‌كی فرۆشتنی ئه‌م كاره‌ به‌ مه‌زادی ئاشكرا، له‌ دوای یه‌كه‌م ده‌ستلێهه‌ڵگرتنی له‌ لایه‌ن دانه‌ره‌كه‌یه‌وه‌، كه‌متر نه‌بێت.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: ڕه‌فتاركردنی دانه‌ر به‌ دانه‌ ڕه‌سه‌نه‌ یان تاقانه‌ی كاره‌كه‌ی نابێته‌ هۆی گواستنه‌وه‌ی مافه‌ داراییه‌كانی سه‌ر ئه‌م كاره‌ی، له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌شدا ناكرێت كه‌سی ڕه‌فتار بۆكراو پابه‌ند بكرێت به‌ رێگه‌دان به‌ دانه‌ر كه‌وا ئه‌م دانه‌یه‌ كۆپی بكات یان بگوازێته‌وه‌ یان نیشانی بدات، ئه‌گه‌ر رێككه‌وتنێكی نووسراو به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ نه‌بێت.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: ته‌نها دانه‌رو جێگره‌وه‌ گشتیه‌كه‌ی، بۆی هه‌یه‌ گشت یان به‌شێك له‌و مافه‌ داراییانه‌ی كه‌وا له‌م یاسایه‌دا ده‌قیان له‌ سه‌ر كراوه‌ بۆ كه‌سێكی تر بگوازێته‌وه‌و مه‌رجیشه‌ بۆ دروستی ئه‌م ڕه‌فتاره‌: یه‌كه‌م: پێویسته‌ نووسراو بێت و به‌ شێوه‌یه‌كی وورد ئه‌و مافانه‌ی كه‌وا بابه‌تی گرێبه‌سته‌كه‌ن به‌ جیا دیاری بكات، له‌گه‌ڵ دیاریكردنی ماوه‌و شوێنی وه‌سوودهێنانه‌كه‌و، دانه‌ر مافی ده‌مێنێت له‌ هه‌ر مافێكی دارایی كه‌وا به‌ پێی گرێبه‌سته‌كه‌ ده‌ستی لێهه‌ڵنه‌گرتبێت و له‌گه‌ڵ پێشێل نه‌كردنی ئه‌و مافه‌ مه‌عنه‌وییانه‌ی كه‌وا له‌م یاسایه‌دا ده‌قیان له‌سه‌ر كراوه‌، دانه‌ر بۆی نیه‌ هه‌ر كارێك كه‌ ببێته‌ هۆی له‌كارخستنی وه‌سوودهێنانی ئه‌و مافه‌ی بابه‌تی ڕه‌فتاره‌كه‌یه‌، ئه‌نجام بدات. دووه‌م: ڕه‌فتاره‌كه‌ ده‌بێت ده‌ق بكات له‌ سه‌ر ئه‌و به‌رامبه‌ره‌ نه‌ختینه‌یه‌ یان عه‌ینیه‌ی كه‌وا له‌ بڕی گواستنه‌وه‌ی مافێك یان زیاتری مافه‌كانی سوودوه‌رگرتنی دارایی كاره‌كه‌ بۆ كه‌سانی تر له‌ سه‌ر بنه‌مای به‌شداری دانه‌ر له‌ رێژه‌ی سه‌دی له‌ داهاتی وه‌سوودهێنانه‌كه‌، هه‌روه‌ها بۆی هه‌یه‌ گرێبه‌ست بكات له‌ سه‌ر بنه‌مای بڕه‌ پاره‌یه‌كی دیاریكراو یان كۆكردنه‌وه‌ی هه‌ردوو بنه‌ما.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: مافه‌ داراییه‌كانی دانه‌ر شیاوی ده‌ستلێهه‌ڵگرتن و گواستنه‌وه‌ن به‌شێوه‌یه‌كی نیمچه‌یی یان به‌ ته‌واوی، چ به‌ به‌رامبه‌ر بێت یان بێ به‌رامبه‌ر، وه‌ ته‌نها دانه‌ر، یان جێگره‌وه‌ گشتیه‌كه‌ی له‌ دوای خۆیدا، مافی سوودمه‌ندی دارایی كاره‌كه‌ی هه‌یه‌، جا رێگه‌ی پیاده‌كردنی ئه‌م مافه‌ به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ك بێت، له‌م پێناوه‌شدا دانه‌ر بۆی هه‌یه‌ مۆڵه‌ت بدات یان رێگه‌بگرێت له‌مانه‌ی خواره‌وه‌: یه‌كه‌م: فرۆشتن یان دابه‌شكردن یان به‌كرێدان یان نیشاندانی كاره‌كه‌. دووه‌م: كۆپیكردن، چاپكردن، تۆماركردن و وێنه‌گرتنی كاره‌كه‌ به‌ گشت ئامرازه‌ به‌رده‌سته‌كان. سێیه‌م: وه‌رگێرانی كاره‌كه‌ بۆ سه‌ر زمانێكی تر یان لێوه‌رگرتنی یان هه‌مواركردنی یان ده‌ستكاریكردنی یان كورتكردنه‌وه‌ی یان گونجاندنی یان هه‌ر كارڕاییه‌كی تر. چواره‌م: هاورده‌كردنی دانه‌ی ئه‌و كاره‌ی كه‌وا له‌ ده‌ره‌وه‌، چ به‌ ڕه‌زامه‌ندی دانه‌ر یان به‌بێ ڕه‌زامه‌ندی ئه‌ودا، بڵاوكراوه‌ته‌وه‌. پێنجه‌م: به‌جێگه‌یاندنی كاره‌كه‌. شه‌شه‌م: گواستنه‌وه‌ی كاره‌كه‌ بۆ جه‌ماوه‌ر به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ك و به‌هه‌ر ئامرازێك بێت.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م: موڵكداریه‌تی نه‌وت له‌ هه‌رێم دا، به‌پێی ئه‌وه‌دایه‌ كه‌ له‌مادده‌ی (111)ی ده‌ستووری فیدراڵ دا هاتووه‌، حكومه‌تی هه‌رێم به‌شی هه‌یه‌ له‌ داهاته‌كانی ئه‌و نه‌وته‌ی له‌ كێڵگه‌كانی به‌رهه‌مهێن به‌ده‌ست ده‌هێنرێ پێش 15/8/2005 له‌گه‌ل به‌شی گه‌لی عێراق به‌گشتی و ئه‌م یاسایه‌ و مادده‌ی (112)ی ده‌ستووری فیدراڵی ده‌سازێ . دووه‌م: حكومه‌تی هه‌رێم به‌شی هه‌یه‌ له‌ داهاته‌كانی نه‌وتی كێڵگه‌كانی به‌رهه‌مهێن دوای 15/8/2005 به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. سێیه‌م: حكومه‌تی هه‌رێم له‌گه‌ڵ حكومه‌تی فیدراڵی دا به‌شداری ده‌كات له‌ به‌ڕێوه‌بردنی پڕۆسه‌كانی نه‌وتی تایبه‌ت به‌ كێڵگه‌كانی به‌رهه‌مهێن پێش 15/8/2005 له‌ هه‌رێم دا به‌پێی حوكمی بڕگه‌ی یه‌كه‌م له‌مادده‌ی (112)ی ده‌ستووری فیدراڵ دا. چواره‌م: حكومه‌تی هه‌رێم سه‌رپه‌رشتی كردن و ڕێكخستنی هه‌موو پڕۆسه‌كانی نه‌وت ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ، به‌ پێی مادده‌ی (115) وه‌ به‌ خو گونجاندن له‌گه‌ڵ مادده‌ی (112) له‌ ده‌ستووری فیدراڵدا، وه‌زیریش بۆی هه‌یه‌ له‌ دوای وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندی ئه‌نجومه‌نی هه‌رێمی ڕێگا به‌لایه‌نی سێیه‌م بدا كه‌ پڕۆسه‌كانی نه‌وت جێبه‌جێ بكات له‌ پێناو زیادكردنی داهاته‌كان له‌ سامانی نه‌وتی هه‌رێم دا. پێنجه‌م: حكومه‌تی هه‌رێم سه‌رپه‌رشتی كردن و ڕێكخستنی به‌ بازار كردنی به‌شی هه‌رێم كه‌ له‌ نه‌وتی ده‌رهێنراو له‌ پڕۆسه‌كانی نه‌وت له‌ خاڵی دابین كردن دا ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ، و مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ مۆڵه‌تی به‌ بازار كردنی ئه‌و به‌شه‌ی به‌ لایه‌نی سێیه‌م بدات. شه‌شه‌م: حكومه‌تی هه‌رێم به‌شه‌كه‌ی خۆی وه‌رده‌گرێت له‌ هه‌موو داهاته‌كانی كه‌ له‌ پڕۆسه‌كانی نه‌وتی به‌ ده‌ست ده‌كه‌وێت بۆ سوودی گه‌لی هه‌رێم به‌ پێی مادده‌ی پانزده‌م له‌م یاسایه‌دا و مادده‌ی (112) له‌ ده‌ستووری فیدراڵ دا. حه‌وته‌م: بۆ هه‌ر كه‌سێك هه‌یه‌ له‌ خاڵی دابین كردنی مافی موڵكداریه‌تی نه‌وت به‌ده‌ست بێنێت به‌شێوه‌یه‌كی قه‌تیسماوی.

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: 1. كاروباری لقی سه‌ندیكا له‌ لایه‌ن لیژنه‌ی لقی پارێزگاوه‌ به‌رێوه‌ ده‌چێت و نوێنه‌رایه‌تی سه‌ندیكا ده‌كات له‌وێدا. 2. لیژنه‌ی لق له‌ سه‌رۆك و چوار ئه‌ندام پێك دێت كه‌ ئه‌ندامانی لق هه‌ڵیان ده‌بژێرن، به‌ مه‌رجێك له‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ بن كه‌ له‌و پارێزگایه‌دا خه‌ریكی پیشه‌كه‌یانن و هه‌ڵبژاردنه‌كه‌شیان هه‌ر پێنج ساڵ جارێك به‌ رێگه‌ی ده‌نگدانی نهێنییه‌وه‌ ده‌بێت و لیژنه‌كه‌ش له‌ نێوان ئه‌ندامه‌كانی، سه‌رۆك و جێگری سه‌رۆك و سكرتێر و ئه‌مینداری سه‌ندوق هه‌ڵده‌بژێرێ. 3. بۆ كۆبوونه‌وه‌ی گشتی ده‌سته‌ی لقه‌كان هه‌مان كار و ئیجرائاتی تایبه‌ت به‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی هۆبه‌كان په‌یره‌ و ده‌كرێن و ده‌سه‌ڵاتی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ داواكاری وازهێنانی سه‌رۆك و ئه‌ندامانی لیژنه‌ی لق قه‌بووڵ بكات و هی دیكه‌یان له‌ جێی هه‌ڵبژێرێ بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ی له‌ ده‌وره‌كه‌ ماوه‌ته‌وه‌، هه‌روه‌ها پركردنه‌وه‌ی ئه‌و بۆشاییانه‌ی كه‌ له‌ لیژنه‌كه‌دا روو ده‌ده‌ن.

مادده‌ی بیسته‌م

مادده‌ی بیسته‌م: یه‌كه‌م: ئه‌م هۆبانه‌ی خواره‌وه‌ (شعبه‌) داده‌مه‌زرێن تاكو نوێنه‌رایه‌تی ئه‌و لقه‌ هونه‌ریانه‌ بكه‌ن كه‌ كارمه‌ندانی سه‌ر به‌ ئه‌ون به‌ پێی پسپۆریان و،هه‌ر یه‌كێكیش له‌مانه‌ لیژنه‌ی هۆبه‌ به‌رێوه‌یان ده‌بات: 1. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ شانۆییه‌كان. 2. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ سینه‌مایی و ته‌له‌فزیۆنی و رادیۆییه‌كان. 3. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ مۆسیقاییه‌كان. 4. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ شێوه‌كارییه‌كان. دووه‌م: بواره‌كانی هونه‌ری هۆبه‌كان ئه‌مانه‌ن: 1. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ شانۆییه‌كان: 2. به‌رێوه‌بردنی شانۆ. 3. نواندن. 4. ده‌رهێنان. 5. نه‌خشه‌ كێشانی (تصمیم)ی دیمه‌نه‌كان. 6. نه‌خشه‌ كێشانی (تصمیم)ی جلو به‌رگ. 7. ئارایشت. 8. روناكی (الاناره‌). 9. سه‌ما و ده‌ربڕینی به‌ ترپه‌و جووڵه‌. 10. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ سینه‌مایی و ته‌له‌فزیۆنی و رادیۆییه‌كان. 11. نواندن 12. ده‌رهێنان. 13. نه‌خشه‌ كێشانی (تصمیم)ی دیمه‌نه‌كان. 14. نه‌خشه‌ كێشانی (تصمیم)ی جلو به‌رگ. 15. ئارایشت. 16. وێنه‌ گرتن. 17. برین و خستنه‌وه‌ سه‌ریه‌ك (المونتاج). 18. نه‌خشه‌ كێشانی (التصمیم)ی روناكی. 19. شوشتنه‌وه‌ و وێنه‌ وه‌رگرتنه‌وه‌ (الطبع و التحمیض). ی- لێ بووك (قه‌ره‌گوێز)و وێنه‌ی بزێو (فلیمه‌ كارتۆنه‌كان). ك- سیناریۆ. ل- به‌رهه‌می سینه‌ماكاری. م- ده‌نگی سینه‌ماكاری. ن- رووناكی سینه‌ماكاری.  1. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ مۆسیقاییه‌كان. 2. ژه‌نین. 3. گۆرانی 4. ئاواز دانان. 5. دانانی مۆسیقا. 6. كاریگه‌ریه‌ ده‌نگییه‌كان. 7. هۆبه‌ی هونه‌ره‌ شێوه‌كارییه‌كان. 8. وێنه‌ كێشان به‌ هه‌موو ته‌رحه‌كانیه‌وه‌. 9. داتاشین به‌ هه‌موو جۆره‌كانییه‌وه‌. 10. گلێنه‌ (الحزف و الفخار). 11. خۆش نووسی و نه‌خش. 12. وێنه‌ گرتنی هونه‌ری. 13. كاریگه‌رییه‌ وێنه‌ییه‌كان. 14. كاره‌كانی ده‌ست ره‌نگینی.

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (ئینزیبات) له‌ سێ ئه‌ندام پێك دێت و ئه‌وه‌ی كه‌ پتر ده‌نگی له‌و ده‌نگدانه‌وه‌ وه‌رگرتووه‌ كه‌ له‌ مادده‌ی هه‌شتدا هاتووه‌ ده‌بێته‌ سه‌رۆكی لیژنه‌كه‌.

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م: یه‌كه‌م: لیژنه‌كانی هۆبه‌كان ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌یان هه‌یه‌. 1. لێكۆلینه‌وه‌ له‌ وانه‌ی له‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا و لیژنه‌كانی هۆبه‌كانی تره‌وه‌ بۆی دێن. 2. لێكۆلینه‌وه‌ له‌و پێشنیازه‌ تایبه‌تیانه‌ی كه‌ له‌ لایه‌ن ئه‌ندامانی هۆبه‌وه‌ خراونه‌ته‌ به‌رده‌می و ده‌ربڕینی بیر و رایان به‌رامبه‌ری و له‌ پاشان ناردنیان بۆ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا بۆ بڕیار له‌سه‌ردانیان. 3. جێ به‌جێ كردنی بریاره‌كانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا و ده‌سته‌ی هۆبه‌. 4. ئه‌نجامدانی ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌ن به‌ گوێره‌ی ئه‌و یاسایه‌ پێی ده‌دات. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا بۆی هه‌یه‌ راسپارده‌كانی لیژنه‌كانی هۆبه‌كانی ره‌ت بكاته‌وه‌ و بۆیان بنێرێته‌وه‌ تاكو دووباره‌ چاوی پێدا بگێرنه‌وه‌، به‌مه‌رجێك هۆیه‌كانی ده‌ست نیشان بكات و كاتێك كه‌ لیژنه‌ی هۆبه‌ سوور بوو له‌سه‌ر رای خۆی له‌و باره‌دا ئه‌نجومه‌ن بۆی نییه‌ ره‌تی بكاته‌وه‌ ته‌نیا به‌ بڕیاری زۆرینه‌ی دوو له‌سه‌ر سێی ئه‌ندامانی نه‌بێت. سێیه‌م: لیژنه‌ی هۆبه‌ بۆی نییه‌ په‌یوه‌ندی به‌ فه‌رمانگه‌كانی ده‌وڵه‌ت و ده‌زگا ره‌سمیه‌كان و ئه‌هلییه‌كانه‌وه‌ بكات ته‌نها له‌ رێگه‌ی ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ نه‌بێت.

مادده‌ی دوازده‌م

مادده‌ی dوازده‌م: به‌ده‌ر له‌ حوكمه‌كانی مادده‌ی هه‌شته‌می ئه‌م یاسایه‌، هه‌ر كه‌سێك له‌ هه‌رێمدا مافی هه‌یه‌ هه‌ر كارێكی بیانی بڵاوكراوه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی چاپكراو یان هه‌ر شێوه‌یه‌كی تر، وه‌ربگێرێت و ئه‌م وه‌رگێڕانه‌ش بڵاوبكاته‌وه‌، ئه‌گه‌ر یه‌ك ساڵ به‌سه‌ر رێكه‌وتی یه‌كه‌م بڵاوكردنه‌وه‌ی ئه‌م كاره‌ بیانیه‌ به‌سه‌رچووبێت، و هیچ وه‌رگێڕانێكی ئه‌م كاره‌ له‌ لایه‌ن خاوه‌نی مافی وه‌رگێران یان به‌ ڕه‌زامه‌ندی ئه‌و، له‌ هه‌رێمدا بڵاونه‌كرابێته‌وه‌، یان له‌ حاڵه‌تی نه‌مانی چاپه‌ وه‌رگێڕدراوه‌كاندا.

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م: 1. لیژنه‌ی هه‌ر هۆبه‌یه‌ك له‌ سه‌رۆك و چوار ئه‌ندام پێك دێت كه‌ له‌ لایه‌ن ده‌سته‌ی هۆبه‌ به‌ ده‌نگدانی نهێنی هه‌ڵده‌بژێردرێن. 2. سه‌رۆك نوێنه‌ری هۆبه‌ ده‌بێت له‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكادا. 3. ئه‌ندامانی لیژنه‌ له‌ نێوان خۆیاندا‌ جێگرێكی سه‌رۆك هه‌ڵده‌بژێرن و له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونی جێی ده‌گرێته‌وه‌.

مادده‌ی سێزده‌م

مادده‌ی سێزده‌م: یه‌كه‌م: نابێت مافه‌ مه‌عنه‌ویه‌كانی دانه‌ر یان هه‌ر كارێك به‌ر له‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی گل بدرێته‌وه‌. دووه‌م: نابێت ئه‌و كاره‌ی كه‌وا دانه‌ره‌كه‌ی به‌ر له‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی كۆچی دوایی كردووه‌، گل بدرێته‌وه‌، ئه‌گه‌ر ئه‌م دانه‌ره‌، به‌ر له‌ مردنی، ڕازی نه‌بووبێت له‌ سه‌ر بڵاوكردنه‌وه‌ی.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة