أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: پارێزگار به لهسهر كار لادراو دادهندرێ لهكاتی له دهستدانی یهكێك له مهرجهكانی ئهندامیهتی دوای دهرچوونی بڕیاری ئهنجومهنی پارێزگا لهم بارهیهوه و پارێزگار بۆی ههیه له بهردهم دادگای كاڕگێری تایبهتمهند له ماوهی پازده رۆژ له رۆژی پێیراگه یاندینههوه تانه له بڕیارهكه بدات.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ئهنجومهنی پارێزگا ئهم تایبهتمهندییانهی خوارهوهی ههیه: یهكهم: ههڵبژاردنی سهرۆكی ئهنجومهن وجێگرهكهی له نێوان ئهندامانی به زۆرینهی رههای ژمارهی ئهندامانی ئهنجومهن له یهكهم دانیشتنی ئهنجومهندا كه پارێزگار بانگهوازی بۆ دهكات له ماوهی پازده رۆژ له مێژووی پهسهندكردنی ئهنجامی ههڵبژاردنهكان و لهبارێكدا كه بانگهواز بۆ دانیشتنهكه نهكرا ئهوا ئهنجومهنهكه له خۆیهوه كۆ دهبێتهوه له كاتژمێر دوازدهی نیوهڕۆی رۆژی شازدهم له مێژووی پهسهندكردنی ئهنجامهكانی ههڵبژاردنهكه و دانیشتنهكهش به سهرۆكایهتی به تهمهنترین ئهندام دهبێ. دووهم: 1- له سهر كار لادانی سهرۆكی ئهنجومهن یان جێگرهكهی له سهرداوای سێیهكی ژمارهی ئهندامانی و بهرهزامهندیی دوو لهسهر سێی ئهندامانی سهرۆك یان جێگرهكهی به لادراو دادهنرێت ههر كاتێ مهرجێكی ئهندامێتی له دهست بدات یان یهكێ لهم هۆیانهیان لهسهر ساغ بووهوه: ا- دهست پیسیی یان خراپ بهكارهێنانی پایهی فرمانهكهی. ب ـ بوون به هۆی به فیڕۆ دانی دارایی گشتی. ج ـ خهمساردی یان كهمتهر خهمی نواندن به ئهنقهست له جێبهجی كردنی ئهركهكهی. 2- سهرۆك یان جێگرهكهی بۆیان ههیه تانووت له بڕیاری لادانیان بدهن له لای دادگای كارگێریی تایبهت له ماوهی پازده رۆژ له مێژووی پێڕاگهیاندنی بڕیارهكه به پێی حوكمهكانی یاسای ئهنجومهنی شوورای ههرێمی كوردستان ژمارهی (14)ی ساڵی 2008دا. سێیهم: 1- ههڵبژاردنی پارێزگار له نێوان ئهندامانی ئهنجومهن به زۆرینهی رههای ژمارهی ئهندامانی ئهنجومهن له ماوهیهكدا كه ئهو پهڕی (30) سی رۆژ له مێژووی بهستنی یهكهمین دانیشتنیهوه. 2- ئهگهر هیچ كامێك له پالێوراوهكان زۆرینهی رههای ژمارهی ئهندامانی ئهنجومهنی به دهس نههێنا ئهوا كێبڕكێ له نێوان ئهو دوو پاڵێوراوه دهبێ كه زۆرترین دهنگیان بهدهست هێناوه و ئهوهی زۆرینهی دهنگهكان له دهنگدانی دووهمدا بباتهوه ئهو به دهرچوو دادهنرێت . چوارهم: 1- لێپچینهوه كردن لهگهلأ پارێزگار یان یهكێك له جێگرهكانی لهسهر داوای سێیهكی ئهندامانی دهبێ و له كاتی قهناعهت نههاتنی زۆرینهی ساده به وهڵامهكانی لێپچینهوه لهگهلأ كراودا، ئهوا داوای لادانیان( الاقاله ) له دانیشتنێكی دووهمدا دهخرێته دهنگدانهوه و پارێزگار یان یهكێك له جێگرهكانی به لادراو دادهنرێن دوای وهرگرتنی رهزامهنی ئهنجومهن به زۆرینهی دوو لهسهر سێی دهنگی ئهندامانی و، داواكاریی لادانهكه یان راسپاردنی، دهبێ پشت به یهكێك لهو هۆیانه ببهستێ كه له بڕگهی دووهمی ئهم ماددهیهدا هاتووه. 2- پارێزگار و دوو جێگرهكهی بۆیان ههیه له ماوهی پازده رۆژ له مێژووی پێڕاگهیاندیهوه تانووت له بڕیاری لهسهر كار لادانیان له دادگای كارگێڕی تایبهتمهند بدهن. پێنجهم: 1- ئامادهكردنی پرۆژهی بودجهی ئهنجومهن بۆ تۆماركردنی له پروژهی بودجهی پارێزگادا. 2- پهسهندكردنی پرۆژهی بودجهی پارێزگا كهلهلایان پارێزگارهوهو به رهزامهندی زۆرینهی رههای ئهندامانی رهوانهی كراوه، بهو مهرجهی پێوهره یاسایی و سیستهمیهكان له دابهشككردنی تهرخانكراوهكان بۆ سهنتهری پاریزگا و قهزاو ناحیهكان رهچاو بكرێن و پاشان بۆ وهزارهتی دارایی حكومهتی ههرێم بهرز بكرێتهوه. شهشهم: نهخشهكێشانی سیاسهتی گشتی بۆ پارێزگا بهههماههنگی لهگهلأ وهزارهتهكان و دانانی پلانی ستراتیژی بۆ گهشه پێدانی به جۆریك كه لهگهلأ گهشهپێدانی نیشتمانی و ههرێمدا بگونجێ. حهوتهم: بڕیاردان لهسهر پێڕهوی ناوخۆ بۆ كارهكانی ئهنجومهن به زۆرینهی رههای ژمارهی ئهندامانی ئهنجومهن له ماوهی مانگێك له مێژووی یهكهم دانیشتنیهوه. ههشتهم: دهرچوواندنی بڕیار و پێڕهو و رێنماییهكان و پێشكهش كردنی راسپاردهكان بۆ رێكخستنی كاروباری كارگێریی و دارایی و چاككردنی بهڕێوهبردنی خزمهتگوزارییه گشتیهكان له پارێزگا دا. نۆیهم: پێشنیازكردنی پرۆژه یاسا تایبهتیهكان به پهرهپێدانی پارێزگا و بهرزكردنهوهی بۆ ئهنجومهنی وهزیران له رێگهی وهزارهتی پهیوهندیدارهوه. دهیهم: دهستنیشان كردنی پێشینیهكانی(اولویات) پارێزگا له پرۆژهكان و بۆی ههیه ههر پرۆژهیهكی خۆجێیهتی له ناو بودجهی ساڵانهدا هاتبێت بۆ وهزارهتێك ههمواربكات به ههماههنگی لهگهڵیدا به رهزامهندیی زۆرینهی رههای ژمارهی ئهندامانی به مهرجێك ئهو ههمواركردنه نهبێته مایهی زیادبوونی ڕادهی خهرج كردنی باسكراو له پلانهكان و ههروهها بهو مهرجهی كه لهگهلأ كارایی جێبهجی كردنی ئامانجه نیشتمانیهكان له ههرێمدا ناكۆك نهبێ و بۆی ههیه ههر پرۆژهیهكی تر بهرهزامهندیی دوو له سهر سێی ژمارهی ئهندامانی ههموار بكا یاخود رایبگرێ. یازدهم: چاودێری كردنی گشت چالاكییهكی دهستهكانی جێبهجێ كردنی خۆجێیهتی بۆ زامن كردنی باش جێبهجێ كردنی كارهكانی بێجگه له دادگاكان و یهكه سهربازییهكان و پاسهوانی ههرێم(پێشمهرگه) زانكۆ و كۆلێجهكان و پهیمانگاكانی فێركردنی باڵا و تۆژینهوهی زانستی و ئهو فهرمانگانهی كه تایبهتمهندیی فیدرالییان ههیه له پارێزگاكهدا. دوازدهم: 1- رهزامهندیی دهربڕین به زۆرینهی رههای ژمارهی ئهندامانی ئهنجومهن لهسهر پاڵاوتنی سێ پالێوراو له ئهسڵی پێنج پاڵێوراو كه پارێزگار بۆپڕكردنهوهی پۆستی ههردوو جێگری پارێزگا پێشكهشیان دهكات و فهرمانی دامهزراندنی دوانیان له لایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه دهردهچێ. 2- رهزامهندیی دهربڕین به زۆرینهی رههای ژمارهی ئهندامانی ئهنجومهن لهسهر پاڵاوتنی سێ پالێوراو له ئهسڵی پێنج كهس كه پارێزگار بۆپڕكردنهوهی پۆستی بهرێوهبهره گشتیهكان له پارێزگادا پێشكهشیان دهكات و فهرمانی دامهزراندنی یهكێكیان له لایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه دهردهچێ. 3- پێشنیاركردنی لهسهركار لادانی بهرێوهبهره گشتیهكان له پارێزگا به زۆرینهی رههای دهنگی ژمارهی ئهندامانی ئهنجومهن لهسهر داوای پارێزگار یان 1\5 پێنجیهكی ژمارهی ئهندامانی وبێرزكردنهوهی له رێگای وهزیری پسپۆرهوه بۆ ئهنجومهنی وهزیران و ئهنجومهنی وهزیرانیش مافی لادانی ههیه به به پشت بهستن به بڕگهی دووهمی ئهم ماددهیه. سێزدهم: رهزامهندیی دهربڕین به زۆرینهی رههای ژمارهی ئهندامانی ئهنجومهن لهسهر پێشنیازی بهجێ گهیاندنی گۆڕانكاریی كارگێڕیی له قهزا و ناحیه و گوندهكان بهلێكدانیان و له نوێ دانان وگۆڕینی ناو و سهنتهرهكانیان و ئهوهی لێیان دهكهوێتهوه له پێكهاتهی كارگێڕی له چوار چێوهی سنووری پارێزگا و ئهمهش لهسهر پێشنیازی پارێزگار یاخود سێیهكی ئهندامانی ئهنجومهن دهبێ. چواردهم: پێكهێنانی لیژنهی ههمیشهیی و كاتی له نێوان ئهندامانی بۆ چاودیری كردنی دهزگا یان چالاكی دهستهكانی جێبهجێ كار لهسهر ئاستی پارێزگا و بۆی ههیه پشت به شارهزا و راوێژ كاران ببهستێ. پازدهم : ههڵبژاردنی دروشمێك بۆ پارێزگا كه له كهلهپووری مێژوویی و شارستانیهكهیهوه وهرگیرا بێ. شازدهم: پێشنیاز كردنی قهرهبوو كردنهوهی زیان پێكهوتووان له حاڵهتی روودانی كارهسات و داوا له حكومهتی ههرێم بكا له سنووری پارێزگادا یارمهتی پێشكهش بكهن. حهڤدهم: دهرچوواندنی بڵاوكراوهیهكی خۆجێیهتی، ههموو بڕیار و پێڕهوو رێنمایی و ئهو فهرمان و چالاكییانهی تێدا بلاوبكرێتهوه كه ئهنجومهن دهریان دهكات تاكو هاووڵاتییان ئاگاداربن لێیان.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: ئهنجومهنی پارێزگا دهستهڵاتی چاودێرییه له ناو سنووری كارگیریی پارێزگادا و مافی ئهوهی ههیه بڕیارو پێڕهو و رێنماییهكان بۆ رێكخستنی كاروباری كارگیری و دارایی لهناو سنووری پارێزگادا دهربچوێنێ، تاكو بتوانێ سهرپهرشتی بهرێوهبردنی كاروباری پاریزگا به پێی پرنسیپی نا سهنتهری بهریوهبردنی كارگێری بكات به جۆرێكی وا كه ناكۆك نهبێ لهگهلأ دهستوور و یاسا كارپێكراوهكانی ههرێمدا
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: ئهنجومهنی ڕاوێژكاری : ئهنجومهنی راوێژكاری وهزارهت لهمانه پێك دێت : یهكهم: وهزیر/ سهرۆك . دووهم: بریكاری وهزارهت / جێگری سهرۆك . سێیهم: سهرۆكی دامهزراوهی فڕۆكهخانهی مهدهنی لهههرێم / ئهندام . چوارهم: بهڕێوبهره گشتیهكانی وهزارهتهكه / ئهندام . پێنجهم:بهڕێوهبهری كاروباری یاسایی/ ئهندام. شهشهم:ڕاوێژپێكراوان و شارهزایانی بواری گواستنهوه لهناو وهزارهت و لهدهرهوهی لهوانهی كه ئهنجومهن ئاماده بوونیان بهزهروور دهزانێ بهمهرجێ له چوار ئهندام تێنهپهڕن و مافی دهنگدانیان نیه. ئهندامن.
ماددهی سێیهم :
ماددهی سێیهم : یهكهم : وهزیر : سهرۆكی باڵاو، بهرپرسی ئیش وكارو ئاراستهكردنی سیاسهت و،سهرپهرشتیكردن ورقابهكردنی وهزارتهكهیهو ههمووبریار وفرمان وڕێنماییهكانیش پیوهندیان به ئهرك و فرمان وپێكهاتهو سهلاحییات و،كاروباری دیكهی هونهری و دارایی وئیداری و رێكخستنی وهزارهتهكهوه، ههیه، بهپێی حوكمهكانی یاسا،له وهزیرهوه دهردهچێ.وهزیر بهرپرسه لهبهردهمی ئهنجومهنی وهزیراندا،چونكه خۆیشی ئهندامێكی هاوكاره لهوئهنجومهنهدا. دووهم : بریكاری وهزارهت : له چوارچێوهی سهڵاحییات،كهوهزیر پێی دهسپێرێ، یاریدهی وهزیر دهدات، له ئاراسته كردن و، سهرپهرشتی كردنی كاروباری وهزارهتهكه. سێیهم- راوێژكارهكان : له چوار كهس زێتر نابێو، مهرجیشه بڕوانامهی زانكۆییان ههبێ و خاوهن ئهزموون و كهردهش بن.
ماددهی دووهم :
ماددهی دووهم : ئامانجهكانی وهزارهت: یهكهم: دامهزراندنی تۆرهكانی هێڵی ئاسنی و، بهستنهوهیان لهگهڵ شارهكانی عێراق و دهرهوهیدا . ههروهها دابینكردنی ههموو پێداویستیهكانی لهخانوبهره . دووهم: رێكخستنی كهرتهكانی گواستنهوهی زهمینی و ئاسمانی . سێیهم: سهرپهرشتیكردنی گهراجهكانی گواستنهوهی شتومهك و گهشتیاران و بیناكردن وبهكرێدانی گهراجهكان. چوارهم: رێكخستن وكارگێریه ئاسمانیهكان و فرۆكهخانه مهدهنیهكان . پێنجهم: فهراههمكردنی پێداویستیهكانی بهڕێوهبردنی جموجۆلی ئاسمانی به جۆرێك، كه سهلامهتیو خۆشڕهوشیهكهی به شێوهیهكی خێراو رێك و پێك زامن بكات . شهشهم: دامهزراندن و سهرپهرشتیكردنی فرۆكهخانهكان به پێی ئهو ڕێوشوێنه نێودهوڵهتیانهی كه له رێكخراوی ICAO پشتی پێ بهستراوه . حهوتهم: دانانی سیاسهتی گشتی بۆ گواستنهوهو، سهرپهرشتیكردن لهسهرجێبهجێكردنی و، هاوكاری كردنیش لهگهڵ لایهنه پێوهندیدارهكاندا . ههشتهم:چاكردنی ئاستی بهجێگهیاندنی گواستنهوه و دانی مۆڵهت جگه له گواستنهوهی گهشت و گوزار، به پێی ئهوبهندو بهستانهی كه وهزارهت دهریان دهكات . نۆیهم:بهپێی ڕهوش ورهفتاری نێودهوڵهتی، دامهزراندن و فراوان كردن وسهرپهرشتی كردنی وێستگهكانی كهشناسی و چاودێری بومهلهرزه وئامرازو ئامێری پێویستی بۆ دابین دهكات. دهیهم: هاوبهشی كردنی لایهنهكانی پهیوهندیدار له پاراستنی ژینگهدا . یازدهم:هاندانی ململانێ و خهمڵاندنی توانای ململانكاریهكه له ڕێگهی كۆمپانیاكان و كهرتی تایبهتهوه به جۆرێك كه خزمهتی بهرژهوهندی گشتی بكات. دوازدهم: دانانی ههموو ڕێنماییه زهروورهكان بۆ زامنكردن و وهگهرخستنی فڕۆكهخانهكان، به پێی سیاقاتی كارپێكراوی نێودهوڵهتی . سێزدهم: چاكردنی ئاستی به جێ گهیاندنی گواستنهوهی ئاسمانی و، دۆزینهوهی چاكترین شێوازی گۆرین . چواردهم:ئیجازه به كۆمپانیاكانی ئهو هێڵه ئاسمانیه دهدات كه بۆ مهبهستی باشتر كردنی گواستنهوهی ئاسمانی له ههرێمدا بكهونهكارو، ههروهها ههموو جۆره نوسینگهكانی ووشكانی. پازدهم: رێز له به جێهێنانی گشت پێكهاته نێودهوڵهتیهكان دهگرێ كه پێوهندیان به گواستنهوهی ئاسمانیو گواستنهوهی سهرزهمینهوه ههیه . شازدهم:سهرپهرشتی نوسینگهكانی گواستنهوه له ههموو خاڵهكانی پهرینهوهی سنورهكانی ههرێمداو وهرگرتنی كرێ و مزه (الرسوم) وبهكارهێنانی مهنهفێست بهپێ ی یاساكان وبهههماههنگی لهگهلأ وهزارهته پهیوهندیدارهكان.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: ئهنجومهنی پارێزگا له رێگهی ههڵبژاردنی راستهوخۆوه پێك دههێزێ و له (25) ئهندام پێكدی و بۆ ههر (200000) دووسهد ههزار كهس لهوانهی زیاد دهبن له (500000) پێنج سهد ههزار كهس ئهندامێكی دهخرێته سهر بهپێی نوێترین سهر ژمێری باوهڕ پێكراو، بهمهرجێك لیستی پالێوراوهكان به شێوهیهك بێت كه رێژهی نوێنهرایهتی ئافرهت له (30%)ی ژمارهی ئهندامانی كهمتر نهبێ.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: ههرێم له رووی كارگێڕییهوه دابهش دهكرێ بۆ پارێزگاكان و پارێزگاكانیش بۆ قهزا و ناحیه و ههریهك له یهكه كارگێڕییهكان كهسایهتی مهعنهوی و زیمهتی دارایی سهربهخۆی لهناو بودجهی پارێزگادا دهبێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ئهم یاسایه دهستهڵات و بهرپرسیهتی ئهنجومهنهكان و سهرۆكهكانیان و ئهندامهكانی دهستنیشان دهكات بۆ پتهوكردنی پرنسیپی ناسهنتهری له دابهشكردنی دهستهڵاتهكان و چاككردنی گهیاندنی خزمهتگوزاری گشتی بۆ هاووڵاتیان و پاراستنی مافهكان و بهرژهوهندییهكانی كۆمهڵگا و پهرهپێدانی یهكه كارگێڕییهكان له ههرێمدا.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه. یهكهم: ههرێم : ههرێمی كوردستان ـ عیراق. دووهم: پهرلهمان: پهرلهمانی كوردستان ـ عیراق. سێیهم:ئهنجومهنی وهزیران : ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێم. چوارهم: وهزارهت : وهزارهتی ناوخۆی ههرێم. پێنجهم: وهزیر: وهزیری ناوخۆی ههرێم. شهشهم: پاریزگا : یهكهیهكی كارگێڕییه لهناو سنووره جوگرافییهكهیدا و له قهزاو ناحیهو گوند پێكدێ. حهوتهم: یهكهی كارگیری: پارێزگا، قهزا، ناحیه. ههشتهم: سهرۆكی یهكهی كارگیڕیی : پارێزگار، قایمقام، بهرێوهبهری ناحیه. نۆیهم: ئهنجومهن : ئهنجومهنی پارێزگا. دهیهم: ئهنجومهنی خۆجێیهتی : ئهنجومهنی خۆجێیهتی قهزا، ئهنجومهنی خۆجێیهتی ناحیه. یازدهم: ئهنجومهنهكان : ئهنجومهنهكانی یهكه كارگێڕیی یهكان.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچوواندنیهوه جێبهجێ دهكرێت وله رۆژنامهی فهرمی(وهقائیعی كوردستان) بڵاوده كرێتهوه.
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
مادده ههژدهم:
مادده ههژدهم: پێكهاتهكانی دهزگا بهپێرهو دهسنیشان دهكرێن.
مادده حهڤدهم:
مادده حهڤدهم: كاربههیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیاریك ناكرێ گهر لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێت.
مادده شازدهم:
مادده شازدهم: سهرۆكی دهزگا بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
ماددهی پازدهم:
ماددهی پازدهم: خزمهتكردن له رێكخراوهكانی سهر بهنهتهوه یهكگرتووه كان ورێكخراوه ناوخۆیی وخۆجێبهتی وبیانی كه كار له بواری كاروباری (مین) له ههرێمدا دهكهن بۆ مهبهستی خزمهتی فرمان بۆ كارمهندانی دهزگا حیساب دهكرێت.
ماددهی چواردهم :
ماددهی چواردهم : دهزگای بۆی ههیه:ـ یهكهم: دهرماڵهی مهترسی بۆ فهرمانبهرانی دهزگا تهرخان بكات به پێی سروشتی كاری ههر یهكێكیان وڕادهی كاریگهریی راستهوخۆ وناراستهوخۆ. دووهم : دڵنیایی كردنهوهی هاوكارانی دهزگا له دژی مهترسی رووداوی (مین) ولهكاتی پرۆسهكانی كاروباری (مین)دا.
ماددهی سێزدهم:
ماددهی سێزدهم: دهزگا مافی ئهوهی ههیه، كهس یان ئهو لایهنانهی كه بێ مۆلهت ورهزامهندیی فهرمی دهچنه ناو كێڵگهكانی مین، ههروهها ئهو لایهنانهی نیشانه دیاریكراوهكان بۆ نیشانكردنی ناوچهپیس بووهكان به (مین) دهگۆڕن بداته دادگا بمهوناوهی كه ئهو نیشانانه له موڵك وماڵی ههرێمن.
مادده دوازدهم:
مادده دوازدهم: یهكهم: له وهرگرتنهوهی قهرزهكانی دهزگا، یاسای وهرگرتنهوهی قهرزهكانی حكوومهت پیاده دهكرێت. دووهم : ژمێریاریی دهزگا دهكهوێته بهر پشكنینی چاودێری دارایی.
ماددهی یازدهم:
ماددهی یازدهم: دهزگا لهباج ورهسمهكان دهبووردرێ.