المواد القانونية

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: دروست و چاپ و دابه‌شكردنی ئاڵا به‌ ره‌زامه‌ندی وه‌زراه‌تی رۆشنبیری ده‌بێت.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: هه‌ڵكردنی ئاڵا له‌ كاتی خۆرهه‌ڵاتن ده‌بێت و، هاتنه‌ خواره‌وه‌شی له‌ كاتی خۆرئاوا بووندا.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌و جێگایانه‌ی كه‌ ئالای له‌سه‌ر هه‌ڵده‌درێ له‌ (په‌یره‌و) دیاری ده‌كرێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: هه‌رێمی كوردستانی عێراق ئاڵایه‌كی ده‌بێت به‌ شێوه‌ی لاكێشه‌یی، كه‌ پانییه‌كه‌ی دوو له‌سه‌ر سێی درێژیه‌كه‌ی ده‌بێت و، دابه‌ش كراوه‌ له‌سه‌ر سێ لاكێشه‌ ئاسۆیی یه‌كسان له‌ درێژی و پانی داو پێكهاته‌كه‌ی به‌م شێوه‌یه‌یه‌: 1. لاكێشه‌ی سه‌ره‌وه‌ ره‌نگی سووره‌ و، هێمای شه‌هیدانی بزاڤی رزگاری خوازی كورده‌. 2. لاكێشه‌ی ناوه‌راست ره‌نگی سپی ده‌بێت، هێمای ئاشتی و ئازادی و دیموكراسی و لێبوردنه‌ (تسامح)، كه‌ خه‌ڵكی كوردستان ئاواته‌ خوازیه‌تی. 3. خۆرێكی زه‌رد ده‌كه‌وێته‌ ناوه‌راستی لاكێشه‌ سپیه‌كه‌وه‌و‌، چه‌قه‌كه‌ی خاڵی یه‌كتربڕینی تیره‌ی لاكێشه‌ سپیه‌كه‌ ده‌بێت و، تیره‌ی خۆره‌كه‌ ئه‌وه‌نده‌ی پانایی لاكێشه‌ سپییه‌كه‌ ده‌بێت و، (21) بیست و یه‌ك تیشكی لێوه‌ ده‌رده‌چێت به‌ شێوی سێگۆشه‌ دوو لا یه‌كسان و، بنكه‌كانی ( 1/21 ) یه‌ك له‌سه‌ر بیست و یه‌ك له‌ چێوه‌ی گۆی خۆره‌كه‌ ده‌بێت و، درێژیشیان بگاته‌ نیوه‌ی هه‌ردوو لاكێشه‌ سوور و سه‌وزه‌كه‌، خۆره‌ زه‌رده‌كه‌ هیمای به‌رده‌وام بوونی ژیان و زانست و هیواو ئومێده‌و، (21) بیست و یه‌ك تیشكه‌كه‌یش هێمای جه‌ژنی نه‌ورۆزی نه‌ته‌وایه‌تییه‌، رۆژی به‌رخودان و راپه‌رین و شۆرش رزگاریی دژ به‌ زوڵم و زۆر و چه‌وساندنه‌وه‌. 4. لاكێشه‌ی خواره‌وه‌ ره‌نگی سه‌وز ده‌بێت و، هیمای كشتوكاڵ و سروشت و ژینگه‌ی كوردستانه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قایعی كوردستان) جێبه‌جێ ده‌كرێت.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان، حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسای یان بڕیارێك ناكرێت له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك بێت.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بۆی هه‌یه‌ پێره‌ و رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: زیندانی كراو یان گیراوی سیاسی ئه‌م ماف و ئیمتیازانه‌ی خواره‌وه‌ی ده‌بێت: یه‌كه‌م: پارچه‌یه‌ك زه‌ویی نیشته‌جێ بوونی به‌بێ به‌رامبه‌ر پێده‌درێت، به‌مه‌رجێ پێشتر وه‌كو زیندانی كراوی سیاسی سوودمه‌ند نه‌بووبێت، له‌گه‌ڵ پێشینه‌یه‌ك كه‌ بڕه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ بڕی پێشینه‌ی عه‌قار بۆ بینای یه‌كه‌یه‌كی نیشته‌جێ بوون هاوتا بێت. دووه‌م: ماوه‌ی زیندانی كردن یان گرتن بۆ فه‌رمانبه‌ر به‌خزمه‌ت بۆ مه‌به‌سته‌كانی سه‌ر مووچه‌ و به‌رزبوونه‌وه‌ و خانه‌نشینی ئه‌ژمار ده‌كرێت، به‌بێ ئه‌وه‌ی ته‌مه‌نی زیندانی كراو یان گیراو له‌كاتی حوكمدان به‌ زیندانی كردن یان گرتنی ره‌چاو بكرێت. سێیه‌م: ئه‌وه‌ی له‌ لایه‌ن لیژنه‌وه‌ دۆسییه‌كه‌ی په‌سندده‌كرێ به‌خشیشێكی (منحه‌) خانه‌نشینی مانگانه‌ی به‌پێی ئه‌و مه‌رج و رێنماییانه‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌ری ده‌كات بۆ خه‌رج ده‌كرێت، به‌ مه‌رجێك ئه‌و مینحه‌یه‌ی كه‌ وه‌ری ده‌گرێت له‌ هاوتاكانی له‌ حكومه‌تی فیدراڵدا كه‌متر نه‌بێت. چواره‌م: به‌ده‌ر له‌ مه‌رجی ته‌مه‌ن له‌ خوێندنی سه‌ره‌تایی و خوێندنی باڵا وه‌رگیرێت. پێنجه‌م: حكومه‌ت تێچووی خوێندنی خۆی یان یه‌كێك له‌ منداڵه‌كانی له‌ یه‌كێك له‌زانكۆكانی ناو هه‌رێم له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت. شه‌شه‌م: حكومه‌ت خه‌رجیی چاره‌سه‌ركردنی له‌ نه‌خۆشخانه‌ حكومییه‌كانی ناو هه‌رێم له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت. حه‌وته‌م: زیندانی كراو به‌خششێكی (منحه‌) هاوسه‌رگیری بۆ یه‌كجار پێ ده‌درێت كه‌ بڕه‌كه‌ی (5.000.000) پێنچ ملیۆن دیناره‌، به‌مه‌رجێك هاوسه‌رگیری نه‌كردبێت. هه‌شته‌م: ئه‌گه‌ر فه‌رمانبه‌ر بێت بۆی هه‌یه‌ تا ماوه‌ی (10) ده‌ ساڵ به‌خششی (منحه‌) خانه‌نشینیه‌كه‌ی و مووچه‌ی فه‌رمانبه‌رییه‌كه‌شی وه‌ربگرێت، وه‌كو قه‌ره‌بوو كردنه‌وه‌ بۆی و ئه‌و مافه‌شی پێ ده‌درێ پاش ته‌واوبوونی ماوه‌ی ناوبراو كامیان باشتربێت، ئه‌ویان هه‌ڵ بژێرێت. نۆیه‌م: به‌ مه‌دالیا رێز له‌ قوربانیه‌كانی ده‌گیرێت كه‌ له‌ رێگای بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردستان داویه‌تی. ده‌یه‌م: ماف و ئیمتیازاتی مردووه‌كانیان ئه‌وانه‌ی له‌ هه‌ردوو برگه‌ی یه‌كه‌م و سێیه‌م ئه‌م مادده‌یه‌ باس كراون بۆ پاشماوه‌ی وارسی شه‌رعی ده‌گوازرێته‌وه‌، ئه‌وانه‌ی له‌ ژیاندا ماون. یازده‌: زیندانی كراوی سیاسی یان گیراوی سیاسی له‌حاڵه‌تی ته‌واوكردنی مامه‌ڵه‌ی تۆماركردنی ئه‌و عه‌قاره‌ی كه‌ پێی به‌خشراوه‌ یان بیناكردنی زه‌ویه‌كه‌ یان مامه‌ڵه‌ی قه‌رز وه‌رگرتن یان ئه‌و به‌خشیشه‌ی (منحه‌) بۆی ته‌رخان كراوه‌ به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌ ره‌سم و باجه‌كان ده‌به‌خشرێت.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م زاراوه‌ و ده‌سته‌واژانه‌ی دادێن واتاكانی به‌رامبه‌ریانه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌: یه‌كه‌م: هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستان – عیراق. دووه‌م: ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی گشتیی راژه‌ له‌ هه‌رێمدا. سێیه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی گشتیی راژه‌ له‌ هه‌رێمدا.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی په‌سه‌ند كردن و بڵاوكردنه‌وه‌یه‌ وه‌ له‌ لایه‌ن ئه‌نجوومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراقه‌وه‌، جێ به‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ، پێچه‌وانه‌ی حوكمی ئه‌و یاسایه‌ بێ.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: حوكمی ئه‌و یاسایه‌ گشت ئه‌و مه‌سه‌لانه‌ ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ یه‌كلا نه‌كراونه‌ته‌وه‌.

مادده‌ی سێ یه‌م:

مادده‌ی سێ یه‌م: حوكمی بڕگه‌ی (1)ی مادده‌ی (1)ی ئه‌م یاسایه‌ به‌سه‌ر تاوانباره‌كه‌دا جێ به‌ جێ ناكرێ، ئه‌گه‌ر تاوان لێكراوه‌كه‌ ده‌ستی له‌ روودانی تاوانه‌كه‌ دا هه‌بوو. به‌ڵكو ئه‌و سزایانه‌ی به‌سه‌ردا ده‌سه‌پێنرێ كه‌ له‌ یاسا ره‌چاو كراوه‌كان دا هه‌ن.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: أ-هه‌ر كه‌سێك به‌ ده‌ستی ئه‌نقه‌ست بێگانه‌یه‌ك بكوژێ یا كارگه‌رێك كه‌ له‌گه‌ڵ رێكخراوه‌كانی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان و رێكخراوه‌ مرۆڤایه‌تی یه‌كاندا كار ده‌كه‌نكه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان دا له‌ كاردان به‌ ئیعدام كردن سزا ده‌درێ. ب-سه‌باره‌ت به‌و حاڵه‌تانه‌ی له‌ برگه‌ی (أ) ی ئه‌م یاسایه‌دا هاتووه‌ ئه‌و سزایانه‌ ره‌چاو ده‌كرێن كه‌ له‌ حوكمه‌كانی یاسای سزادانی عێراقیی ژماره‌ (111)ی ساڵی/1992 و گۆرینه‌كانیدا هه‌ن.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م دوو گوزارشته‌ ئه‌و دوو مانایه‌ی به‌رامبه‌ریانه‌: 1-بێگانه‌: هه‌ر كه‌سێك كه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی ره‌وا دێته‌ ناو هه‌رێمی كوردستانه‌وه‌ جنسیه‌ی عێراقی نییه‌ و له‌گه‌ڵ رێكخراوه‌كانی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان و رێكخراوه‌ مرۆڤایه‌تی یه‌كان كار ده‌كات. 2-كارگه‌: هه‌ر كه‌سێك كه‌ هاووڵاتی هه‌رێمی كوردستانی عێراقه‌ له‌گه‌ل رێكخراوه‌كانی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان و رێكخراوه‌ مرۆڤایه‌تی یه‌كان كار ده‌كات له‌ هه‌رێمدا له‌ كار دان و ره‌زامه‌ندی لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان وه‌رگرتووه‌.

مادده‌ی په‌نجا و نۆیه‌م:

مادده‌ی په‌نجا و نۆیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێ.

مادده‌ی په‌نجاو هه‌شته‌م:

مادده‌ی په‌نجاو هه‌شته‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكا.

مادده‌ی په‌نجا و حه‌وته‌م:

مادده‌ی په‌نجا و حه‌وته‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانی جێبه‌جێكردنی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكا.

مادده‌ی په‌نجا و شه‌شه‌م:

مادده‌ی په‌نجا و شه‌شه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانی ئه‌و یاسایه‌دا ناكۆك بێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة