المواد القانونية

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: مادده‌ی (پێنجه‌م)ی یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی دادێ ده‌خوێندرێته‌وه‌: ئه‌كادیمیا به‌م شێوانه‌ی دادێ ئامانجه‌كانی به‌دی ده‌هێنێت: یه‌كه‌م: دانانی فه‌رهه‌نگ و سه‌رچاوه‌ و ئه‌نسكلۆپیدیای زانستی و زمانه‌وانی. دووه‌م: ده‌ركردنی گۆڤارێكی ده‌وریی ئه‌كادیمی. سێیه‌م: بڵاو كردنه‌وه‌ و وه‌رگێڕانی كتێبی زانستی و زمانه‌وانی و گرێدانی كۆڕ و كۆنگره‌ و ساز كردنی وه‌رزی زانستی و كولتووری و به‌شداری كردن تێیاندا له‌ ناوه‌وه‌ و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا. چواره‌م: پشتیوانی كردن له‌ زانا و توێژه‌ر و ئه‌دیبان. پێنجه‌م: دامه‌زراندنی ناوه‌ندێكی به‌ڵگه‌نامه‌ و ده‌ستنووسی تایبه‌ت به‌ ئه‌كادیمیا. شه‌شه‌م: هه‌ماهه‌نگی و كار كردن له‌گه‌ڵ لایه‌نانی حكومی و ناحكومیی په‌یوه‌ندیدار به‌و ئامانجانه‌ی ئه‌كادیمیا كاریان له‌ پێناودا ده‌كات. حه‌وته‌م: هاندانی توێژینه‌وه‌ و لێكۆڵینه‌وه‌ی به‌راوردكاری له‌ بواری زمان و دیرۆك و كولتوور.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: بڕگه‌كانی (أ/1) و (ب/1) له‌ مادده‌ی (حه‌وته‌م)ی یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێن، و بڕگه‌ی (ج/2)ی مادده‌كه‌ هه‌ڵده‌وه‌شێنرێته‌وه‌ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێنه‌وه‌: أ ـ مه‌رجی ئه‌ندامی كارا: 1ـ هاووڵاتیی هه‌رێمی كوردستان بێت. ب ـ مه‌رجه‌ ئه‌ندامی یاریده‌ده‌ر: 1ـ زمانی كوردی به‌ ره‌وانی بزانێت.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: بڕگه‌ی (أ) له‌ مادده‌ی (ده‌یه‌م)ی یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی دادێ ده‌خوێندرێته‌وه‌: مادده‌ی ده‌یه‌م/ أ: سه‌رۆكی ئه‌كادیمیا به‌ ئاماده‌بوونی دوو له‌ سه‌ر سێی ئه‌ندامانی كارا به‌ لای كه‌مه‌وه‌ و به‌ ده‌نگدانی نهێنی و به‌ زۆرینه‌ی ره‌ها بۆ ماوه‌ی چوار ساڵ هه‌ڵده‌بژێردرێت كه‌ بۆ یه‌ك جار قابیلی نوێ كردنه‌وه‌یه‌ و، له‌م باره‌یه‌شه‌وه‌ فه‌رمانبه‌رێك له‌ سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێمه‌وه‌ ده‌رده‌چێت).

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: مادده‌ی (یازده‌م)ی یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی دادێ ده‌خوێندرێته‌وه‌: سه‌رۆكی ئه‌كادیمیا جێگرێكی ده‌بێ كه‌ ئه‌نجومه‌نی ئه‌كادیمیا له‌ نێو ئه‌ندامانی كارایدا، به‌ هه‌مان ئه‌و میكانیزمه‌ هه‌ڵی ده‌بژێرێت كه‌ سه‌رۆكی پێ هه‌ڵده‌بژێرێت و بۆ ماوه‌ی (چوار ساڵ) كه‌ بۆ یه‌ك جار قابیلی نوێ كردنه‌وه‌یه‌، جێی سه‌رۆكیش له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونیدا ده‌گرێته‌وه‌.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: هه‌ردوو بڕگه‌ی (ج) و (د) له‌ مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێنه‌وه‌: ج ـ پاداشتێكی مانگانه‌ به‌ ئه‌ندامانی ناخۆته‌رخان (ناموته‌فه‌ڕغ)ی ئه‌نجومه‌نی ئه‌كادیمیا ده‌درێت. د ـ له‌ حاڵه‌تی كۆتایی هاتنی ئه‌ندامیه‌تیی ئه‌ندامی كارای ناخۆته‌رخان، مووچه‌یه‌كی خانه‌نشینیی بۆ ده‌بڕدرێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر مووچه‌ی نه‌بێت و په‌یوه‌ست به‌ وه‌زیفه‌یه‌كی دیكه‌وه‌ نه‌بێت.

ماددده‌ی هه‌شته‌م

ماددده‌ی هه‌شته‌م: مادده‌ی (بیست و دووه‌م)ی یاساكه‌ هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌ و ئه‌مه‌ی دادێ جێی ده‌گرێته‌وه‌: یه‌كه‌م: ئه‌ندامی كارا كاری خۆی له‌ نێو ئه‌كادیمیادا ده‌كات و به‌شداری له‌ لیژنه‌كانی و كۆبوونه‌وه‌كانی و چاڵاكییه‌ زانستییه‌كانیدا ده‌كات. دووه‌م: ئه‌ندامی كارا له‌ یه‌كێك له‌م حاڵه‌تانه‌ی دادێ، ئه‌ندامێتی له‌ده‌ست ده‌دات: 1ـ ده‌ست له‌ كار كێشانه‌وه‌. 2ـ ئه‌گه‌ر له‌ سێ كۆبوونه‌وه‌ی دوا به‌ دوای یه‌كدا به‌ بێ پاساوێكی ره‌وا ئاماده‌ نه‌بوو یان به‌ شێوه‌یه‌كی باش به‌رده‌وامی به‌ ئه‌ركی خۆی نه‌دا، ئه‌ویش به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی ئه‌كادیمیا و به‌ ده‌نگدانی نهێنی ده‌بێت. 3ـ ئه‌گه‌ر به‌ تاوانێك یان كه‌تنێكی ئابڕووبه‌ر حوكم درا. 4ـ مردن. سێیه‌م: له‌ كاتی به‌تاڵ مانه‌وه‌ی شوێنی ئه‌ندامێك له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن، سه‌رۆك له‌ یه‌كه‌مین دانیشتندا ئه‌وه‌ راده‌گه‌یه‌نێت و له‌ ماوه‌ی (سێ مانگ)دا به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی ئه‌كادیمیا پڕ ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نانی په‌یوه‌ندیداركانه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچوواندنییه‌وه‌ كاری پێده‌كرێت و، له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمیی "وه‌قایعی كوردستان"بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌و فه‌رمانبه‌ره‌ی له‌په‌یمانگا وه‌رده‌گیرێت ئیجازه‌ی دوو ساڵ خوێندن وه‌رده‌گرێت به‌مووچه‌ی ته‌واو له‌گه‌ڵ ده‌رماڵه‌كانیدا. دووه‌م: ئه‌و پارێزه‌ره‌ی له‌په‌یمانگاكه‌ وه‌رده‌گیرێت، ده‌رماڵه‌یه‌كی مانگانه‌ وه‌رده‌گرێت به‌قه‌ده‌ر ئه‌و مووچه‌ و ده‌رماڵانه‌ی كه‌ براده‌ره‌كانی له‌وه‌زیفه‌دا وه‌ریده‌گرن، به‌پێی ساڵه‌كانی خزمه‌ت و بڕوانامه‌. سێیه‌م: هه‌ر كه‌سێ له‌به‌ر هه‌ر هۆیه‌ك له‌په‌یمانگه‌ فه‌سڵ بكرێ، زامن ده‌كرێ به‌ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی هه‌موو ئه‌و مووچه‌ و ده‌رماڵانه‌ی كه‌وه‌ری گرتووه‌، مه‌گه‌ر به‌هۆی نه‌خۆشی رێگر و سه‌لمێنراو به‌ڕاپۆتی لیژنه‌ی پزیشكی فه‌رمی.

مادده‌ی یازده‌م:

مادده‌ی یازده‌م: یه‌كه‌م: ماوه‌ی خوێندن له‌ په‌یمانگه‌دا چ بۆ ئاماده‌كردنی قازی، چ بۆ ئاماده‌كردنی ئه‌ندامانی داواكاری گشتی، دوو ساڵی ته‌قویمییه‌. دووه‌م: بۆ هه‌ر مادده‌یه‌ك له‌مادده‌كانی ده‌رس له‌په‌یمانگه‌دا و هه‌ر لێ توێژینه‌وه‌كیش كه‌ قوتابیان ده‌بێ پێشكه‌شی بكه‌ن (100 نمره‌) داده‌نرێت. سێیه‌م: پله‌ی بچووكی سه‌ركه‌وتن بۆ هه‌ر مادده‌یه‌ك و لێ توێژینه‌وه‌ك په‌نجا له‌ سه‌ده‌ (50%) به‌مه‌رجێ موعه‌دده‌لی گشتی بۆ هه‌موو مادده‌ و لێ توێژینه‌وه‌كان له‌ شه‌ست له‌سه‌د (60%) كه‌متر نه‌بێت. چواره‌م: (60%) نمره‌، بۆ هه‌ریه‌ك له‌مادده‌كانی مورافه‌عاتی مه‌ده‌نی و ئوسووڵی دادگاییكردنی جه‌زائی تاقیكردنه‌وه‌كانی نووسین و، (40%)ی تریشی بۆ هه‌ڵسه‌نگاندنی ساڵانه‌ی قوتابی داده‌نرێ.

مادده‌ی دوازده‌م:

مادده‌ی دوازده‌م: هه‌ر كه‌سێ (20) سه‌عات له‌هه‌ر فه‌سڵێكی دراسی پێوار (غائب) ببێ، له‌په‌یمانگه‌ فه‌سڵ ده‌كرێ، مه‌گه‌ر پێوارییه‌كه‌ی به‌هۆی نه‌خۆشییه‌كی رێگره‌وه‌ بوو بێت، به‌راپۆرتی لیژنه‌یه‌كی پسپۆڕی پزیشكی سه‌لمێنرابێت و، یان له‌به‌ر هۆكاری ناچاری تر كه‌ ئه‌نجومه‌نی په‌یمانگه‌ قبوڵی كردبێ، ئینجا ده‌توانێ ساڵه‌كه‌ له‌گه‌ڵ ده‌وره‌ی ئاینده‌دا دووباره‌ بكاته‌وه‌.

مادده‌ی سیازده‌م:

مادده‌ی سیازده‌م: یه‌كه‌م: له‌ئه‌نجامی كۆتاییدا، به‌(مكمل) داده‌نرێ له‌هه‌ر ساڵێكی دراسیدا، هه‌ر كه‌سێ: 1- نمره‌ی سه‌ركه‌وتنی له‌یه‌ك مادده‌دا، بۆ هه‌ر فه‌سڵێكی دراسی به‌ده‌ست نه‌هێنابێ، یان له‌و لێ توێژینه‌وه‌یه‌دا كه‌ده‌بێ پێشكه‌شی بكات، یان موعه‌دده‌لی گشتی بۆ ساڵێكی دراسی له‌ (60%) كه‌متر بووبێ. 2- له‌تاقیكردنه‌وه‌ی كۆتاییدا (ده‌وری یه‌كه‌م) دواكه‌تبێ به‌هۆی نه‌خۆشییه‌كی رێگره‌وه‌، كه‌ به‌راپۆرتی لیژنه‌یه‌كی پزیشكی فه‌رمی سه‌لما بێت و ئه‌نجومه‌نی په‌یمانگه‌ش قبوڵی كردبێت. دووه‌م: (مكمل) له‌ موعه‌دده‌لی گشتیدا بۆی هه‌یه‌، یه‌ك مادده‌ یان زیاتر بۆ تاقیكردنه‌وه‌ هه‌ڵبژێرێ، بۆ ئه‌وه‌ی نمره‌ی سه‌ركه‌وتن له‌ مه‌جموعدا به‌ده‌ست بهێنێ. سێیه‌م: مكمل له‌فه‌سڵی دراسیدا له‌مادده‌یه‌كی دیراسه‌ی ته‌تبیقیدا به‌نووسین له‌تاقیكردنه‌وه‌ی موكمیله‌كان ئیمتیحان ده‌دات و، هه‌ڵسانگاندنی فه‌سڵیشی بۆ ده‌مێنێته‌وه‌.

مادده‌ی چوارده‌م:

مادده‌ی چوارده‌م: له‌تاقیكردنه‌وه‌ی كۆتاییدا، به‌ده‌رنه‌چوو داده‌نرێ، هه‌ر كه‌سێ: یه‌كه‌م: نمره‌ی سه‌ركه‌وتنی، له‌یه‌ك مادده‌ زیاتردا، یان له‌مادده‌یه‌ك و لێ توێژینه‌وه‌ی ده‌وری یه‌كه‌مدا به‌ده‌ست نه‌هێنا، یان له‌یه‌كێكیاندا و موعه‌دده‌لی گشتی. دووه‌م: مكمل بووبێ و، نمره‌ی سه‌ركه‌وتنی له‌تاقیكردنه‌وه‌كانی موكمیلاندا به‌ده‌ست نه‌هێنابێ، یان له‌به‌ر هه‌ر هۆیه‌ك به‌شداریی تێدا نه‌كردبێ.

مادده‌ی پازده‌م:

مادده‌ی پازده‌م: هه‌ر كه‌سێ، له‌هه‌ر مادده‌یه‌ك له‌و ماددانه‌ی تاقیكردنه‌وه‌ی تێدا ده‌كات،گزی بكات، یان له‌ساڵی یه‌كه‌مدا سه‌رنه‌كه‌وتبێ له‌په‌یمانگه‌ فه‌سڵ ده‌كرێ، به‌ڵام ئه‌وه‌ی له‌ساڵی دووه‌مدا سه‌رنه‌كه‌وێ ئه‌وه‌ ده‌توانێ بۆ ته‌نیا یه‌ك جار به‌و ساڵه‌ دابچێته‌وه‌ له‌گه‌ڵ ده‌وره‌ی دووه‌مدا، مه‌گه‌ر ده‌رنه‌چوونه‌كه‌ی به‌هۆی گزییه‌وه‌ بوو بێت.

مادده‌ی شازده‌م:

مادده‌ی شازده‌م: ده‌رچوانی یه‌یمانگه‌كه‌ ده‌كرێن به‌م دوو پله‌یه‌ی خواره‌وه‌: یه‌كه‌م: پله‌ی (أ): هه‌موو ئه‌وانه‌ ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ موعه‌دده‌لی هه‌موو مادده‌كانیان و لێ توێژینه‌وه‌كه‌یان بۆ هه‌ردوو ساڵه‌كه‌ له‌(80%) كه‌متر نییه‌و، یه‌ك ساڵیشی پێ ده‌درێ بۆ مه‌به‌ستی زیاده‌ و ته‌رفیع. دووه‌م: پله‌ی (ب): هه‌موو ئه‌وانه‌ ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ موعه‌دده‌لی هه‌موو مادده‌كانیان ولێ توێژینه‌وه‌كه‌یان ده‌كاته‌ (70%) له‌سه‌د و، تا (79%) حه‌فتاونۆ له‌سه‌د بۆ هه‌ردوو ساڵه‌كه‌، ماوه‌ی (6) شه‌ش مانگیشیان بۆ مه‌به‌ستی زیاده‌ و ته‌رفیع پێده‌درێت.

مادده‌ی هه‌ژده‌م:

مادده‌ی هه‌ژده‌م: ده‌رچووی په‌یمانگه‌ به‌پێی فه‌رمانی (مرسوم) هه‌رێم داده‌مه‌زرێ، له‌مه‌نسه‌بی قازی سنفی چواره‌م ئه‌گه‌ر بۆ قازێتی شیاو كرابوو، یان به‌ وه‌زیفه‌ی جێگری داواكاره‌ گشتی له‌سنفی چواره‌م داده‌مه‌زرێ ئه‌گه‌ر بۆ ئه‌م وه‌زیفه‌یه‌ شایان كرابوو، ئه‌وه‌ش به‌ مووچه‌ و سنف و ئه‌و پله‌یه‌ی كه‌به‌پێی بڕوانامه‌كه‌ و خزمه‌ت و ئیش و ئه‌و (قدم)ه‌ی كه‌ به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ پێی ده‌درێ. ماوه‌ی خوێندن له‌ په‌یمانگه‌كه‌دا به‌ موماره‌سه‌ داده‌نرێت بۆ مه‌به‌ستی دامه‌زراندن و دیاریكردنی مووچه‌ بۆ كه‌سێك كه‌ خاوه‌ن وه‌زیفه‌ نه‌بێت.

مادده‌ی نۆزده‌م:

مادده‌ی نۆزده‌م: كه‌سێ ئه‌م په‌یمانگه‌یه‌ ته‌واو بكات، بڕوانامه‌ی (ده‌بلۆمی به‌رز)ی له‌ زانسته‌كانی دادوه‌ریدا پێده‌درێ كه‌ دان به‌وه‌دا ده‌نێ كه‌ پێداویستیه‌كانی خوێندنی په‌یمانگه‌كه‌ی ته‌واو كردووه‌ و، ته‌قدیره‌كه‌شی تێدایه‌ و، ئاماژه‌ش به‌ زنجیره‌ی ده‌رچوونه‌كه‌شی ده‌كات.

مادده‌ی بیسته‌م:

مادده‌ی بیسته‌م: هیچ قازییه‌ك یان جێگرێكی داواكای گشتی دانامه‌زرێ، دوای ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌، مه‌گه‌ر له‌په‌یمانگه‌ی به‌رزی قازییه‌كان ده‌رچووبێ، یان له‌هه‌ر په‌یمانگه‌یه‌كی قه‌زائیی هاوشانیدا له‌عێراق ده‌رچووبێ.

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م:

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: به‌ده‌ر له‌ حوكمی مادده‌ی بیسته‌م له‌م یاسایه‌، دامه‌زراندنی قازییه‌كان و ئه‌ندامانی داواكاری گشتی، به‌پێی حوكمه‌كانی یاسای ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ریی به‌ركار له‌هه‌رێمی كوردستان ـ عێراقدا ده‌بێت، تا ته‌واوكردنی ده‌وره‌ی یه‌كه‌می په‌یمانگه‌ دادوه‌ری، كه‌ به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ دامه‌زراوه‌.

مادده‌ی بیست و دووه‌م:

مادده‌ی بیست و دووه‌م: وه‌زیری داد بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكردنی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة