أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی بیست و یهكهم
ماددهی بیست و یهكهم: لهسهر ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستانی عێراقه ئهم یاسایه جێ بهجێ بكات.
ماددهی بیست و دووهم
ماددهی بیست و دووهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا جێ بهجێ دهكرێ.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم وشانهی خوارهوه كه لهم یاسایهدا هاتوون ماناكانی تهنیشتیانه: 1. دهزگا : دهزگای گشتی شههید. 2. ئهنجومهن: ئهنجومهنی بهرێوهبردنی دهزگای گشتی شههید. 3. سهرۆكی ئهنجومهن: سهرۆكی ئهنجومهنی بهرێوهبردنی دهزگای گشتی شههید (سهرۆكی دهزگا). 4. بزووتنهوه: بزووتنهوهی رزگاری خوازیی كوردستانی عێراق. 5. شههید: شههیدی بزووتنهوهی رزگاری خوازی كوردستانی عێراق. 6. كهم ئهندام: تووش بوو به كهم ئهندامیی له ئهنجامی بزوتنهوهی رزگاری خوازی كوردستانی عێراق.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهزگایهكی گشتی دادهمهزرێ كه تایبهت بێ به كاروباری شههیدهكانی بزوتنهوهی رزگاری خوازی كوردستانی عێراق و بهو كهسانهی كه له ئهنجامی تێدا بهشدار بونیان تووشی كهم ئهندامی بوون پێی دهگوترێ دهزگای گشتی شههید.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: ئهم دهزگایه كهسایهتیهكی مهعنهوی ههیه و خاوهنی سوودی گشتی دهبێ و ههموو شیاوی یهكی تهواوی یاسایی و سهربهخۆیی دارایی و كارگێری دهبێ.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: دهزگا مووچهی خانهنشینی و پاداشت بۆ شههیدان و كهم ئهندامان، ئهو خێزانانهی كه ئهو مووچانانهیان دهكهوێ تهرخان دهكات و به پێی یاساكاری تایبهت به وانهوه بۆیان سهرف دهكات و چاودێری خێزانهكانیشیان دهكات و فێركردن و شیاوی كۆمهڵایهتی و پیشهییان بۆ دابین دهكات و بۆ رێزلێنان له خۆبهخت كردنیان ژیانێكی سهربهرزانهی شیاو به پله و پایهیان بۆ دهستهبهر دهكات.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: دهزگا به سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیرانهوه دهبهسترێتهوه و سهرۆك وهزیران بۆی ههیه جێگرهكهی یا یهكێك له وهزیرهكان له جیاتی خۆی دابنێ بۆ سهرپهرشتی كردنی و ئهو یاسایه سنوور و جۆری ئهو سهرپهرشتی كردنه دهست نیشان دهكات.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئامانجی ئهم یاسایه دانان و داڕشتنی بنهماكانی ئاسایشی ههرێمه لهرێی: یهكهم: مسۆگهر كردنی ئاسایش و ئارامی له ههرێمدا. دووهم: پاراستنی بنهماو پرهنسیپهكانی دهستووری و یاسایی ههرێم. سێیهم: كۆكردنهوه و شی كردنهوهی زانیاری و ههڵسهنگاندنی ههر ههڕهشهیهك بۆ سهر ئاسایشی ههرێم. چوارهم: ئاڵوگۆڕ كردنی زانیاری له نێوان دهزگاكانی تایبهتمهند له ههرێم و حكومهتی فیدرالدا. پێنجهم: ئاڵوگۆڕكردنی تۆمهتبار و تاوانباران و رادهست كردنی كێشهكانیان له نێوان دهزگاكانی ئاسایشی فیدرال و هاوشێوهكانیان له ههرێمدا، به گوێرهی میكانیزمێك كه به پهیڕهو دیاری دهكرێت. شهشهم: پاراستنی ئاسایشی ئابووریی ههرێم به ههماههنگی لهگهڵ لایهنانی پهیوهندیدار. حهوتهم: پاراستنی ئاسایشی ههرێم له بوارهكانی تاوانه مهترسیدارهكان و تاوانه بهرنامهرێژراوهكان و تاوانی ماددهی هۆشبهر و تهزویر كردنی دراو و، گهندهڵیی كارگێڕی و دارایی و شۆردنهوهی سامان، بهگوێرهی ئهو یاسایانهی له ههرێمدا كاریان پێ دهكرێت. ههشتهم: پاراستنی سیستهمی زانیاری له ههرێمدا. نۆیهم: بهرهنگاربوونهوهی تیرۆر بهگوێرهی ئهو یاسایانهی له ههرێمدا كاریان پێ دهكرێت. دهیهم: بهرهنگاربوونهوهی كاری سیخوڕی بهگوێرهی ئهو یاسایانهی له ههرێمدا كاریان پێ دهكرێت. یازدهم: پاراستنی ئاسایشی پهیوهندی كردن. دوازدهم: پاراستنی ئاسایشی فڕۆكهخانه و دهروازه سنوورییهكان له ههرێمدا. سێزدهم: ههماههنگی كردن لهگهڵ لایهنانی پهیوهندیدار بۆ پاراستنی ئاسایشی كهسایهتیی فهرمی لهكاتی پێویستدا. چواردهم: ههماههنگی كردن لهگهڵ لایهنانی پهیوهندیدار بۆ بهدواداچوونی كاروباری پهنابهران و ئاواره و بیانیانی نیشتهجێی ههرێم. پازدهم: پاراستنی ئاسایشی خۆراك و تهندروستی له ههرێمدا به ههماههنگی لهگهڵ لایهنانی پهیوهندیدار. شازدهم: پاراستنی ئاسایشی وزه و دهزگا ژیارییهكان. حهڤدهم: ههماههنگی كردن لهگهڵ لایهنانی پهیوهندیدار بۆ پاراستنی ئاسایشی رێكخراوی نێودهوڵهتی ونێردهی دیپلۆماتی وكونسوڵخانهكان له ههرێمدا. ههژدهم: مسۆگهركردنی ئاسایشی بارهگا و پێكهاتهكانی پێشمهرگه و كۆكردنهوهی زانیاریی ههواڵگری و مهیدانی و ستراتیژی و ههڵسهنگاندنیان.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: یهكهم: ئهنجومهن راوێژكارێكی: دهبێت، لهلایهن سهرۆكی ههرێمهوه بهپلهی وهزیر دادهمهزرێت، دهزگاكانی سهر به ئهنجومهن بهڕێوه دهبات و سهرپهرشتییان دهكات و ههماههنگییان لهنێواندا دهكات، جێگرێكی دهبێت، بهگوێرهی ئهو دهسهڵاتهی پێی دهدرێت لهبهجێ گهیاندنی ئهركهكانیدا یاریدهی دهدات. دووهم: بهرپرسی ئهو دهزگایانهی له ماددهی دووهمی ئهم یاسایهدا هاتوون، دهبنه ئهندام له ئهنجومهندا و سهرۆكی ههرێمش بۆی ههیه له حاڵهتی ئاسایی پێویستیدا كهسان یان دهزگای دیكهی بۆ زیاد بكات یان بانگهێشتی ئهنجومهن بكرێن. سێیهم: تهرخان كردنی بودجهی ئهنجومهنی ئاسایشی ههرێم له نێو بودجهی گشتیی ههرێمدا.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: یهكهم: ئهنجومهن رێكار و رێساكانی رهفتاری وهزیفی و مهشقی تایبهتمهندی كادیرانی دادهڕێژێت. دووهم: ئهنجومهن كارو پهیكهری ئهو دهزگایانهی ناویان له ماددهی دووهمی ئهم یاسایهدا هاتووه، بهپهیرهو یان به یاسا، بهگوێرهی پهیوهندی دهزگاكه به لایهنانی پهیوهندیدارهوه دیاری دهكات. سێیهم: به یاسایهكی تایبهت ئهرك و ماف و حاڵهتی بهرزهفتكاریی ئهفسهران و كارمهندان لهو دهزگایانه رێك دهخرێت كه له ماددهی دووهمی ئهم یاسایهدا هاتوون،.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: راوێژكار بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكات.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: كار به دهقی هیچ یاسا یان بڕیارێك ناكرێت كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك بێت.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: پێویسته لایهنانی پهیوهندیدار حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمی (وهقایعی كوردستان)دا، جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: سهرهتای ماددهی شهشهم ههموار دهكرێت و بهم جۆرهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: دهستهی گشتی ههر چوار ساڵ جارێك به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامانی یهكێتیهكه یان زۆرینهی نوێنهركانیان كۆنگرهی خۆی دهبهستێ بۆ بهدیهێنانی ئهمانهی خوارهوه.
ماددهی ههژده:
ماددهی ههژده: لیژنهی بهرزهفتی (الانضباط) له سێ ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێ، تایبهتمهند دهبێ به تهماشاكردنی ئهو كێشه و شكاتكاریانهی ئهنجومهن بۆی دهنێرێ، وه ئهو بنهمایانه پهیرهو دهكات كه له یاسای بهرزهفتی فهرمانبهرانی دهوڵهتدا هاتووە.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: دهستهی گشتی ئهمانهی خوارهوه دهگرێته دهست: یهكهم: گفتوگۆ لهسهر ڕاپۆرتی ئیداریو داراییو ئهو ڕاپۆرتانهش دهكا، كه له لیژنهكانی دیكهوه هاتوون و، پهسندیان دهكا. دووهم: دیاركردنی ئابوونهی ئهندامێتیو ئابوونهی هاوبهشبوونی ساڵانهی ئهندامهكان. سێیهم: ئیقراركردنی ههمواركردنهكانی پێڕۆی ناوخۆو، پێشكهشكردنی پێشنیاز بۆ ههمواركردنی یاساكه. چوارهم: ههڵبژاردنی ئهنجومهن.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: شێوهی رێك و پێكی كۆمهڵ بهم شێوهیه دهبێ: 1-ئهندامه ئهسلی یهكان: ئهو ئهندامانهن كه رهسمی بوونه ئهندام و ئابوونهی ساڵانه دهدهن و مافی خۆپاڵاوتنیان بۆ دهستهی بهرێوهبهر و بهشدار بون له ههڵبژاردنیدا و دهنگدانی سهبارهت به بریكارهكانی ههیه. 2-ئهندامه لایهنگرهكان: ئهو هاوڵاتیانهی نیشتهجێ ی ههرێم و ئهو بیانیانهی كه به خۆبهخشی بهشداری چالاكییهكانی كۆمهڵه دهكهن و رهسمی بوونه ئهندام نادهن و مافی خۆپاڵاوتن و دهنگدانیان نی یه. 3-ئهندامه شانازیهكان: ئهو ئهندامانهن كه له لایهن دهستهی بهرێوهبهرهوه بههۆی كارێكی پیرۆزیانهوه له بهرامبهر كۆمهڵدا نازناوی ئهندامی شانازیان پێ دهبهخشرێ. 4-دهستهی گشتی: پێك دێ له گشت ئهندامه ئهسلی و لایهنگر و شانازی یهكان. 5-دهستهی بهرێوهبهر: پێك دێ له نۆ ئهندام و دووی ئیحتیات كه له لایهن ئهندامه ئهسلییهكانهوه ههڵدهبژێردرێن، ئهندامهكانی دهستهی بهرێوهبهریش له ناوخۆیان دا سهرۆك و جێگری سهرۆك و سكرتێری ههڵدهبژێرن. 6-دهستهی گشتی ههر دوو ساڵ جارێك بۆ ههڵبژاردنی دهستهی بهرێوهبهر كۆدهبێتهوه یا لهسهر داخوایی سێ یهكی ئهندامه ئهسلییهكان له كاتی پێویست دا.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: كۆمسیۆن پێكدێت له: یهكهم: ئهنجوومهنی كۆمسیاران دووهم: كارگێریی ههڵبژاردن یهكهم: ئهنجومهنی كۆمسیاران: 1-ئهنجومهنی كۆمسیاران: له (9) نۆ ئهندام پێك دێ كه لهلایهن پهرلهمانهوه به زۆرینهی ڕههای ئهندامانی ههڵدهبژێردرێن دوای ئهوهی لهلایهن لیژنهیهكی تایبهتهوه كه پهرلهمان پێكیدههێنێ پێشنیاز دهكرێن، بهمهرجێك دوو ئهندامی ئهنجومهن بهلانی كهمهوه یاساناس بن ههروهها دهبی نوێنهرایهتی ئافرهتان و پێكهاتهكان مسۆگهر بكرێ و ماوهی كاركردنی ئهنجوومهنهكهش (5) پێنج ساڵی رۆژ ژمێرییه. 2-ئهوهی بۆ ئهنجوومهن ههڵدهبژێردرێ دهبێ ئهم مهرجانهی خوارهوهی تێدابێت: أ-هاووڵاتی كوردستان ـ عێراق بێ و بهبهردهوامی تێیدا نیشتهجێ بێ. ب-بهلانی كهمهوه دهبێت خاوهنی بڕوانامهی بهرایی زانكۆیی بێت. ج-تهمهنی له (30) سی ساڵ كهمتر نهبێ. د-خاوهن ئهزموون بێت و توانا و دهستپاك بێت و بێلایهنی سهلمێنراوبێ. ه- خاوهن رهفتار و ڕابردویهكی چاك بێت و، به تاوانێكی ئابروبهر حوكم نهدرابێت. و- بهشداری نهكردبێ لهو تاوانانهی كه لهلایهن رژێمی بهعسهوه پلانی بۆ داریژرابێت یان ئهنجام درابێ بۆ سهركوتكردنی گهلی كوردستان و گشت گهلانی عێراق و ههروهها بهعسی نهبوو بێت به گوێرهی یاسای ژماره (18)ی ساڵی 2003. ز- ئینیتمای بۆ هیچ پارتێكی سیاسی نهبێ لهكاتی ئهندامیهتیدا له ئهنجومهن. 3- ئهندامای ئهنجوومهن سوێندی یاسایی لهبهرامبهر ئهنجوومهنی دادهوهریی ههرێمدا دهخۆن و بهگوێرهی ئهم داڕشتنه: ( سوێند بهخوای مهزن دهخۆم كه بهرپرسیارییهتییه یاسایی و پیشهییهكهم به ئهمانهت و بهلهخۆ بووردیی و دڵسۆزییهوه جێبهجێ بكهم و كاربكهم بۆ ڕاپهراندنی ئهركهكانی سهرشانم به سهربهخۆیی و بێلایهنی و، خوا شایهده لهسهر ئهوهی دهیڵێم). 4- أ-ئهنجوومهن لهیهكهم دانیشتنیدا بهزۆرینهی دوو لهسهر سێی ژمارهی ئهندامهكانی سهرۆك و جێگر و بڕیاردهری ئهنجوومهن و سهرۆكی كارگێڕیی ههڵبژاردنهكان ههڵدهبژێرێ. ب- سهرۆكی ئهنجوومهن نوێنهری یاسایی كۆمسیۆنه. 5-سهرۆكی ئهنجوومهن یان ئهوهی نوێنهرایهتی دهكات ئهم دهسهڵاتانه جێبهجێ دهكات: أ-بهڕێوهبردنی كاره كارگێڕیی و رێكخستنیهكانی ئهنجوومهن. ب-ئامادهكردنی كارنامهی كۆبوونهوهكانی ئهنجوومن و گرێدان و سهرۆكایهتی كردنی ء، بهو كۆبوونهوانهشی كه سێ ئهندام له ئهندامانی ئهنجوومهن بهلانی كهمهوه داوای دهكهن. ج-ههر ئهركێكی تر كه ئهنجوومهن پێی بسپێرێ. 6-كۆبوونهوهی ئهنجوومهن دروسته به ئامادهبوونی زۆرینهی ڕههای ژمارهی ئهندامهكانی و بڕیارهكانیشی به زۆرینهی ئامادهبووان وهردهگیرێ و لهكاتێكدا ئهگهر دهنگهكان یهكسان بوون ئهو لایهنه براوه دهبێ كه سهرۆكی دهنگی لهگهڵ داوه. دووهم: كارگێڕی ههڵبژاردنهكان: 1- كارگێڕی ههڵبژاردن پێكدێ له نووسینگهی گشتی و نووسینگهی ههڵبژاردنهكان له پارێزگاكان و یهكه كارگێڕییهكان به گوێرهی ئهو ههیكهلهی لهلایهن كارگێڕیی ههڵبژادنهوه پێشنیاز كراوه و لهلایهن ئهنجوومهنهوه پهسهند كراوه. 2- كارگێڕی ههڵبژاردن بهرپرسیارییهتی جێبهجێ كردنی ئهو پهیڕهو و رێنماییانه دهگرێته ئهستۆ كه لهلایهن ئهنجوومهنهوه دهرچون، ههروهها بهڕێوهبردنی گشت ئهو چالاكییانهی كه مۆركی پرۆسهگیری و جێبهجێكاری یان رێكارییان ههیه.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: یهكهم: ئهنجوومهن ئهم دهسهڵاتانهی خوارهوه پیاده دهكات: 1ـ دامهزراندن و نوێ كردنهوه و بژارد كردنی تۆماری دهنگدهران له رێی ههموو جۆره شێوازێكی تازهی بهردهست، لهسهر لایهنی پهیوهندیداریش پێویسته هاوكاری و ههماههنگی لهگهڵ ئهنجوومهندا بكهن بۆ گهیشتن بهو مهبهسته. 2ـ پهسهند كردنی تۆماری لیستی ههڵبژاردنهكان و هاوپهیمانییهتییهكان و پاڵێوراوان به مهبهستی چوونه ناو ههڵبژاردنهكان و بهشداری كردن تێیدا. 3ـ متمانه دان به چاودێرانی ههڵبژاردنهكان و بریكارانی لیستهكانی ههڵبژاردن و ڕاگهیاندكاران و رێكخراوهكانی كۆمهڵگای مهدهنی لهسهر ئاستی نێودهوڵهتی و ناوخۆیی. 4ـ یهكلاكردنهوه و بڕیاردان لهو سكاڵا و تانهلێدانانهی له گشت ههڵبژاردنهكان دهدرێن و بریارهكانیشی مایهی تانهلێدانان لهلایهن دهسهڵاتی دادوهرییهوه له دادگای پێداچوونهوهی ههرێمدا. 5ـ پهسهند كردنی رێكارهكانی ژماردن و جیاكردنهوه. 6ـ ڕاگهیاندنی ئهنجامی كۆتایی ههڵبژاردنهكان و ڕاپرسییهكان دوای پهسهند كردنی لهلاین دادگای پێداچوونهوهی ههرێمهوه. 7ـ دانانی پهیڕهو و رێنماییهكان بۆ پاراستنی بێگهردی له پرۆسهی ههڵبژاردنهكاندا. 8ـ پهسهنكردنی ههیكهلی كارگێریی ههڵبژاردنهكان. 9ـ دامهزراندنی كارمهندانی نووسینگهكانی ههڵبژاردن له پارێزگاكان و یهكه كارگێریهكاندا. 10ـ داڕشتنی سیاسهتی دارایی كۆمسیۆن. دووهم: پاڵاوتن بۆ دامهزراندنی پله باڵاكان له بهرێوهبهری له كۆمسیۆن و نووسینگهكانی ههڵبژاردن له پارێزگاكاندا له ڕێی پێشنیاز كردنی (3) پاڵێوراوهوه دهبێ بهگوێرهی بنهمای دهرفهتی یهكسان، لیژنهیهكی تایبهت ئهم كاره جێبهجێ دهكات كه لهلایهن ئهنجومهن دروست دهكرێ و یهكێك له پالێوراوهكان لهلایهن ئهنجومهنهوه به زۆرینهی دوو لهسهر سێ ههڵدهبژێردرێ.