مادده‌ی دوازده‌یه‌م: ئه‌گه‌ر ته‌م و مژێك یا ناكۆكێك له‌سه‌ر وه‌ره‌قه‌كه‌ له‌ باره‌ی ره‌سم له‌سه‌ر دان و نه‌دانییه‌وه‌ یا ئه‌و هه‌نده‌ی ده‌بێ له‌ سه‌رێ بدرێ رووی دا وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ بریار بدا: أ-ره‌سمی له‌سه‌ر بدرێ یا نه‌درێ. ب-دیاری كردنی هه‌ندێ ئه‌و ره‌سمه‌ی له‌سه‌ر وه‌ره‌قه‌كه‌ فه‌رزه‌. 2-بریاری وه‌زیر له‌ هه‌ردوو حاله‌تی برگه‌ (1)ی ئه‌م مادده‌یه‌ بنبڕ (قگعی) ده‌بێ. به‌شی پێنجه‌م به‌خشین له‌ ره‌سمدان

مادده‌ی چوارده‌یه‌م: ئه‌مانه‌ له‌ ره‌سمدا ده‌به‌خشرێن: 1-ئه‌و مامه‌ڵانه‌ی تایبه‌تن به‌ خانه‌كانی په‌رستن و په‌رستگا و په‌یمانگا و قوتابخان ئایینیه‌كانه‌وه‌ كه‌ یاسا دانیان پێ دا ده‌نێ. 2-به‌ڵگه‌ نامه‌ و باوه‌رنامه‌كانی ئه‌و قوتابخانه‌ی له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا ده‌خوێنن سه‌باره‌ت به‌ ده‌رچوون و به‌رده‌وام بوونیان له‌سه‌ر خوێندن. به‌شی شه‌شه‌م چاودێری

مادده‌ی شازده‌یه‌م: 1-نابێ پوول فرۆشت به‌بێ رێ پێدان له‌لایه‌ن وه‌زاره‌ته‌وه‌ بكرێ. 2-هه‌ر كه‌سێك به‌بێ رێپێدان پوول فرۆشی بكا له‌ جاری یه‌كه‌مدا به‌ لایه‌نی زۆره‌ وه‌ به‌ په‌نجا دینار سزا ده‌درێ ئه‌گه‌ر دووباره‌ی كرده‌وه‌ ده‌كرێته‌ دوو ئه‌وه‌نده‌. 3-هه‌ر كه‌سێ رێ ی پوول فرۆشتنی پێدرا بێ به‌ زیاتر له‌ نرخه‌ ره‌سمییه‌كه‌ی بیفرۆشێ له‌ جاری یه‌كه‌م به‌ لایه‌نی زۆره‌وه‌ به‌ په‌نجا دینار سزا ده‌ده‌رێ و ئه‌گه‌ر دووباره‌ی كرده‌وه‌ ده‌كرێته‌ ده‌وو ئه‌وه‌نده‌ و له‌ جاری سێیه‌م به‌و پێیه‌ی وه‌زیر بڕیاری له‌سه‌ر ده‌دا رێ پێدانه‌كه‌ی بۆ ماوه‌یه‌ك یا ببرای بیرلێ ده‌سه‌نرێته‌وه‌. به‌شی حه‌وته‌م چه‌ند حوكمێكی جۆرا و جۆر

مادده‌ی حه‌وته‌م: وه‌زیری دارایی بۆی هه‌یه‌ گوێزانه‌وه‌ له‌ نێوان پاره‌ی ته‌رخانكراوی ده‌روازه‌كانی بودجه‌دا بكات به‌ مه‌به‌ستی فه‌راهه‌م كردنی توانای خه‌رج كردن بۆ ئه‌و فه‌رمانگانه‌ی كه‌ بڕیاری لێكردنه‌وه‌یان له‌ وه‌زاره‌تێك و خستنیان بۆ سه‌ر وه‌زاره‌تێكی تر ده‌درێ و وه‌زیری په‌یوه‌ندیداریش بۆی هه‌یه‌ گوێزانه‌وه‌ له‌ ناو به‌شێك و یه‌كه‌یه‌كی خه‌رجكردنه‌كه‌دا بكات.

مادده‌ دوازده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێده‌كرێ.

مادده‌ی ده‌یه‌م: یه‌كه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی ئاسایش به‌ هه‌موو پێكهاته‌كانییه‌وه‌، له‌ وه‌زاره‌تی ناوخۆ داده‌بڕدرێت و به‌م هه‌یئه‌یه‌وه‌ ده‌به‌سترێ و به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ دووباره‌ ڕێكده‌خرێته‌وه‌. دووه‌م: هه‌موو موڵك و ماڵێكی گواسته‌نی و ناگواسته‌نی و تۆمارو فایل و ده‌عواگه‌لێكی ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌ گشتییه‌ ده‌گوازرێنه‌وه‌ بۆ ئه‌م هه‌یئه‌ته‌.

مادده‌ی بیست و سێیه‌م: دارایی یه‌كێتی له‌ مانه‌ پێك دێ: 1-ئه‌وه‌ی ژووره‌كان ده‌یده‌نێ و به‌و شێوه‌یه‌ی ئه‌نجومه‌نی یه‌كێتی دیاری ده‌كا. 2-ئه‌و پیتاك و یارمه‌تیانه‌ی ئه‌ندامه‌كان پێشكه‌شی ئه‌نجومه‌نی یه‌كێتی ده‌كه‌ن. 3-داهاتی ئه‌و خزمه‌تگوزاریانه‌ی یه‌كێتی به‌جێیان دێنێ. 4-داهاتی به‌گه‌ر خستنی پاره‌ و پوولی یه‌كێتی و ژووره‌كان به‌ پێی یاسا.

مادده‌ی هه‌شته‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی بودجه‌: به‌رپرسیارێتی پلاندانان ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆو بودجه‌ی هه‌رێم ئاماده‌ ده‌كات و، له‌ پێكهاته‌ و قۆناغه‌كانی بودجه‌ی گشتی و به‌شه‌كانی ده‌كۆڵێته‌وه‌، هه‌روه‌ها بڕیاری به‌رایی(الاولی)له‌سه‌ر هێزی كار(میلاك)ی فه‌رمانگه‌كانی هه‌رێم ده‌دات و، پشتیوانه‌ی پاره‌ی پێویستیان بۆ زامن ده‌كات و، رای خۆی له‌سه‌ر یاسا جۆربه‌جۆره‌كانی دارایی ده‌رده‌بڕێت و توێژینه‌وه‌و، لێكۆڵینه‌وه‌ی شیكاری (التحلیلیه‌) له‌سه‌ر بارودۆخی دارایی و بودجه‌ی به‌رده‌ست(الجاریه‌) به‌پێی شێوازه‌كانی پلاندانان ئه‌نجام ده‌دات و، رێنمایی بۆ جێبه‌جێ كردنی بودجه‌ ده‌رده‌چوێنێ و، به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتیش سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیی به‌ده‌ست هێنا بێت و به‌ ئه‌زموون و پسپۆڕ بێت.

مادده‌ی پانزده‌م: كۆمپانیای گشتی ته‌ئمین: كاری ته‌ئمین كردن له‌سه‌ر موڵك و ماڵی گشتی و تایبه‌تی له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێ، هه‌روه‌ها ئه‌ئمین كردنی كه‌سه‌كانیشی(تأمینات الحیاه‌) له‌ ئه‌ستۆ دایه‌. ئه‌مه‌ش له‌ سایه‌ی ئه‌و یاساكاریانه‌ی كه‌ له‌م بواره‌دا به‌ركارن.به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیی به‌ده‌ست هێنا بێت و به‌ ئه‌زموون شاره‌زاو پسپۆر بێت و لقه‌كانی كۆمپانیای له‌ پارێزگاكان پێوه‌ ده‌لكێ.

مادده‌ی دوازده‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی خانه‌نشینی: یاساكانی خانه‌نشینی جێبه‌جێ ده‌كات و خزمه‌تی كارمه‌نده‌كانی هه‌رێم له‌ فه‌رمانبه‌ر و سه‌رباز و هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ ده‌ژمێرێ، بۆ ئه‌وه‌ی مووچه‌و پاداشتی خانه‌نشین بۆ خۆیان و خێزانه‌كانیان ببڕێته‌وه‌و بۆ موسته‌حه‌قه‌كانیان خه‌رجی بكات و، بنه‌ماو مه‌بده‌ئیش داده‌نێ و رێنمایی ده‌رده‌چوێنێ و پێشنیار بۆ په‌ره‌پێدانی ئه‌م یاسایانه‌ له‌به‌ر رۆشنایی كاره‌تازه‌ په‌یدا بووه‌كان(ما یستجد من امور) به‌رز ده‌كاته‌وه‌، هه‌روه‌ها ئه‌و گیروگرفتانه‌ش كه‌ له‌ كاتی جێبه‌جێ كردندا له‌ چوارچێوه‌ی سیاسه‌تی دارایی هه‌رێمدا رووبه‌رووی ده‌بێته‌وه‌، به‌رێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیی به‌ده‌ست هێنا بێت و به‌ ئه‌زموون و پسپۆر بێت و به‌رێوه‌به‌رایه‌تییه‌كانی خانه‌نشینی له‌ هه‌رێمدا پێوه‌ ده‌لكێ.

مادده‌ی یازده‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ بكا.

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م وشه‌و رستانه‌ی خواره‌وه‌ ، ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌: 1- هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی – عێراق. 2- سه‌رۆك: سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 3- هه‌یئه‌: هه‌یئه‌ی گشتیی ئاسایشی هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 4- سه‌رۆكی هه‌یئه‌: سه‌رۆكی هه‌یئه‌ی گشتیی هه‌رێمی كوردستانی عێراق.

مادده‌ی بیسته‌م: وه‌زاره‌ت و فه‌رمانگه‌كانی هه‌رێم تێكڕای حیسابی مانگانه‌یان (بودجه‌كانی پێداچوونه‌وه‌) له‌ واده‌یه‌كدا كه‌ ماوه‌كه‌ی له‌ (10) رۆژ له‌ دوای كۆتایی هاتنی هه‌ر مانگێك تێپه‌ڕ نه‌كات، پێشكه‌ش به‌ وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ژمێریاری ده‌كه‌ن.

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م: داشكاندنی رێژه‌ی 10% له‌ كۆی بودجه‌ی وه‌گه‌ڕخستن كه‌ بڕه‌كه‌ی 989 ملیار و 670 ملیۆن دیناره‌ و بۆ ئه‌م لایه‌نانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گوازرێته‌وه‌: 1- بڕی (150) سه‌د و په‌نجا ملیار دینار بۆ به‌رده‌وامبوونی هه‌ڵمه‌تی دروست كردنی قوتابخانه‌ له‌ هه‌رێمدا. 2- بڕی (300) سێ سه‌د ملیار دینار بۆ ئه‌وه‌ی بخرێته‌ سه‌ر بودجه‌ی وه‌به‌رهێنان بۆ به‌هێزكردنی پڕۆژه‌ پێشنیاركراوه‌كان كه‌ رێژه‌ی له‌ 10% ی تێچووی گشتی پڕۆژه‌كه‌ی بۆ ته‌رخان كراوه‌ و به‌سه‌ر پارێزگاكانی هه‌رێمدا به‌گوێره‌ی رێژه‌ی دانیشتوانیان دابه‌ش ده‌كرێت. 3- بڕی (100) سه‌د ملیار دینار بۆ پشتگیری پڕۆژه‌ خزمه‌تگوزارییه‌كانی قه‌زا و ناحیه‌ سنوورییه‌ زیان لێكه‌وتووه‌كان و ئه‌وانه‌ی له‌ رابردوودا كۆچیان پێ كراوه‌، به‌مه‌رجێ بخرێته‌ سه‌ر بودجه‌ی گه‌شه‌پێدانی پارێزگاكان به‌گوێره‌ی چڕی دانیشتوانیان. 4- بڕی (70) حه‌فتا ملیار دینار بۆ پشتگیری پڕۆژه‌ خزمه‌تگوزارییه‌كانی ناوچه‌ دابڕێندرا و كێشه‌ له‌سه‌ره‌كان و وه‌زاره‌تی پلاندانانی هه‌رێم به‌دواداچوونی جێبه‌جێكردنی ده‌كات. 5- بڕی (20) بیست ملیار دینار بۆ دروست كردن و نۆژه‌نكردنه‌وه‌ی دامه‌زراوه‌ وه‌رزشییه‌كان و پشتگیریی كه‌رتی وه‌رزش له‌ هه‌رێمدا. 6- بڕی (35) سی و پێنج ملیار دینار بۆ پڕكردنه‌وه‌ی خه‌رجییه‌كانی ئه‌نجامدانی هه‌ڵبژاردنه‌كانی ئه‌نجومه‌نی پارێزگا و قه‌زا و ناحییه‌كانی هه‌رێم. دووه‌م: ئه‌و بڕه‌ی كه‌ ده‌مێنێته‌وه‌ كه‌ (314،670) سێ سه‌دو چوارده‌ ملیار و شه‌ش سه‌د و حه‌فتا ملیۆنه‌ به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ دابه‌ش ده‌كرێت: 1. زیادكردنی پێشینه‌ی هاوسه‌رگیری له‌ (2،5) دوو ملیۆن و نیوه‌وه‌ بۆ (5) پێنج ملیۆن دینار. 2. زیاد كردنی پێشینه‌ی خانووبه‌ره‌ له‌ (15) پانزه‌ ملیۆن دیناره‌وه‌ بۆ (20) بیست ملیۆن دینار. 3. زیادكردنی ده‌رماڵه‌ی كه‌سه‌كانی پۆلیس و ئاسایش و هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ (ده‌رماڵه‌ی خواردن) بۆ (210) دوو سه‌دو ده‌ هه‌زار دینار مانگانه‌. 4. زیادكردنی ته‌رخان كراوی تۆڕی چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ (75) حه‌فتا و پێنج هه‌زاره‌وه‌ بۆ (150) سه‌د و په‌نجا هه‌زار دینار مانگانه‌. 5. به‌هێز كردنی قه‌رزه‌كانی هه‌ردوو بانكی كشتوكاڵی و پیشه‌سازی. 6. پێشینه‌ی هاوسه‌رگیری كه‌ (5) پێنج ملیۆن دیناره‌ به‌ كوڕوكچی شه‌هید و ئه‌نفال كراوه‌ ده‌درێت و لێیان وه‌رناگیرێته‌وه‌.

مادده‌ی حه‌وته‌م: یه‌كه‌م: خه‌رج كردن له‌ پشتیوانه‌ی حیساباتی سه‌ره‌كی (به‌خشین، باروبوو، خه‌رجی پرۆژه‌كانی وه‌به‌رهێنان) ده‌بێت، ئه‌ویش له‌ لایه‌ن وه‌زاره‌تی دارایی و ئابوورییه‌وه‌ له‌ چوارچێوه‌ی بودجه‌ی هه‌رێمی كوردستان ـ عیراقدا. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بۆی هه‌یه‌ ده‌سه‌ڵاتی خه‌رج كردنی راسته‌وخۆ له‌به‌ر رۆشنایی ته‌رخان كراو له‌ چوارچێوه‌ی بودجه‌ی ساڵانه‌یاندا، به‌ وه‌زیران و سه‌رۆكی لایه‌نانی گرێ نه‌دراو به‌ وه‌زاره‌ت و بریكاری وه‌زاره‌ته‌كان و به‌ڕێوه‌به‌رانی گشتی و به‌ڕێوه‌به‌ران و سه‌رۆك یه‌كه‌كانی ئیداری بدات، ئه‌مه‌ش به‌ گوێره‌ی بڕیارێكی ئه‌نجومه‌ن ده‌بێت كه‌ بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ ده‌رچووه‌ و ئه‌نجومه‌ننیش بۆی هه‌یه‌ به‌ گوێره‌ی هه‌لومه‌رجی به‌رژه‌وه‌ندیی گشتی و پیاده‌ كردنی بنه‌مای لامه‌ركه‌زی، چاو به‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی كه‌ دراون، ده‌خشێندرێته‌وه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك بێ.

مادده‌ی نۆیه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی ی پێویست بۆ جێ به‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكا.

مادده‌ی هه‌شته‌م: گشت كارگه‌رانی وه‌زاره‌ت ده‌كه‌ونه‌ ژێر ركێفی یاسای خزمه‌ت و میلاكه‌وه‌.

مادده‌ی حه‌وته‌م: گشت مال و مولك و مافه‌كانی وه‌زاره‌تی نیشته‌ جێكردن و ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی ناوه‌ندی كه‌ بووونه‌ ته‌ تایبه‌تكاری ی وه‌زاره‌ت ده‌بنه‌ ماڵ و موڵكی وه‌زاره‌ت.

مادده‌ی نۆزده‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.