أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سێیهم :
ماددهی سێیهم : مهرجهكانی پێدانی پلهی ملازم له هێزی پێشمهرگهی كوردستان (زێرهڤانی ههرێم) بهم شێوهیهی خوارهوه دهبێ: یهكهم : هاووڵاتی ههرێمی كوردستان بێ. دووهم : (20) ساڵی تهمهنی تهواو كردبێت و له (26) ساڵیش زیاتر نهبێت. سێیهم: خاوهن ئابڕوویهكی پاش و رهوشتێكی بهرزبێت و لهسهر تاوانێك یان كهتنێكی ئابڕوو بهر حوكم نهدرابێ . چوارهم : دهرچووی یهكێك له مانه بێت : 1. یهكێك له كۆلێجهكانی سهربازی. 2. كۆلیج یا پهیمانگا باڵاكان به مهرجێك ماوهی خوێندنهكه یان له چوار سالأ كهمتر نهبێ. ج-خوله تایبهتیهكانی هێزی پێشمهرگهی كوردستان. پێنجهم: مهرجهكانی تهندروستیء توانای جهستهیی تێدا بێته دی. شهشهم:مهرجهكانی بڕگهی (دووهم وچوارهم)ی ئهم ماددهیه ئهو ئهفسهرانه ناگرێتهوه كه بههۆی ئهوهی پێشمهرگهی تێكۆشهر بوون له ریزهكانی بزووتنهوهی رزگاریخوازی كوردستان پلهی ئهفسهرییان پێ بهخشراوه. حهوتهم: دهرچووانی كۆلێژهكانی كۆمهڵهی پزیشكی و ئهندازیاریی له كاتی خۆ بهخشكردنیان له ڕیزهكانی پێشمهرگه(زێڕهڤانی ههرێم) پلهی ملازمی یهكهمیان پێدهدرێ.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: مهرجهكانی وهرگرتنی پێشمهرگهی خۆبهخش ئهمانهی خوارهوهن: یهكهم: دهبێ له هاوواَتیانی ههرێمی كوردستان بێت. دووهم: تهمهنی له (18) ساڵ كهمتر نهبێ. سێیهم: تهمهنی له (25) ساڵ زیاتر نهبێت بۆ سنفه فهنیهكانء له (30) ســـاڵیش تێپهڕ نهكات بۆ سنفهكانی تر. چوارهم: خوورهوشتێكی بهرزو ناوبانگی باشیههبێتء بههیچ تاوانێك یان كهتنێكی ئابڕوبهر سزا نهدرابێت. پێنجهم: ساڵی شهشهمی له قۆناغی خوێندنی بنهڕهتی تهواو كردبێت.
مادهی پازدهم:
مادهی پازدهم: یهكهم: دهكرێ ئهفسهر ئینتیداب بكرێ به رهزامهندی فهرماندهی گشتی بۆ خزمهتكردن له دهرهوهی (پێشمهرگایهتی ـزێڕهڤانی ههرێم) بۆ ماوهیهك له (3) سێ سالأ ڕهت نهكات و قابیلی درێژكردنهوهیه بۆ یهك جار. دووهم: دهشێ خۆبهخش بهرهزامهندی وهزیر ئینتیداب بكرێ بۆ دهرهوهی ( پێشمهرگایهتیـ زێرهڤانی ههرێم) بۆ ماوهیهك له (3)سێ سالأ ڕهت نهكات و قابیلی درێژكردنهوهیه بۆ یهك جار. سێیهم: (پێشمهرگه ـ زێرهڤانی ههرێم)ی ئینتیدابكراو دهگهڕێتهوه بۆ وهزیفهی( پێشمهرگایهتی = زێرهڤانی ههرێم) دوای تهواوبوونی ماوهی ئینتیدابهكهی یاخود له كاتێك پێویستیان پێی بێت.
ماددهی بیست وپێنجهم:
ماددهی بیست وپێنجهم: پێشمهرگه لهم حاڵهتانه خانهنشین دهكرێ: یهكهم: بهپێی تهمهن و ئهم خشتهیهی خوارهوه. پایه | تهمهن فهریقی یهكهم/ فهریق | 63 شهست وسێ سالأ لیوا. | 60 شهست سالأ عهمید. | 58 پهنجاو ههشت سالأ عهقید. | 55 پهنجاو پێنج سالأ موقهددهم | 53 پهنجاو سێ سالأ رائید- نهقیب | 49 چل ونۆ سالأ مولازم- مولازمی یهكهم | 45 چل وپێنج سالأ له جێگری عهریفهوه تا جێگری ئهفسهری فهننی | 55 پهنجاو پێنج سالأ له جێگری عهریفهوه تا جێگری ئهفسهر | 50 پهنجا سالأ سهرباز تا سهربازی یهكهم | 45 چل وپێنج سالأ دووهم: ئیمام له كاتی تهواوكردنی شهست ساڵی تهمهنی خانهنشین دهكرێ. سێیهم: له كاتی تووشبوونی به نهخۆشیهك رێ له بهردهوامبوونی له خزمهتهكهی بگرێ، ئهمهش بهپێی راپۆرتێك دهبێت كه لهلایهن لیژنهیهكی پزیشكی پسپۆڕهوه دهرچووبێت.
ماددەی پێنجەم
ماددەی پێنجەم:1. لیژنەیەك لە نوێنەرانی وەزارەتەكانی كشتوكاڵ و ئاودێری، شارەوانی و گەشت و گوزار، ئەوقاف و كاروباری ئیسلامی، دارایی و ئابووری و داد، بە سەرۆكایەتی دادوەرێك پێك دەهێنرێ. ئەم لیژنەیە موعامەلەكانی سەر لە نوێ تۆمار كردنەوە تەدقیق و تەسدیق دەكات بە لە وەی لە دایەرەی تۆماری عیقاریدا تۆمار بكرێن، بڕیاریشی لە ماوەی (30) سی رۆژدا كە لە رۆژی دەرچوونی بڕیارەكەوە دەست پێدەكات ئەوەی لە بارەدا هەیە كە تانەی تەمییزی لێ بدرێ. 2. ئەو لیژنەیە كە بەپێی بڕگە (1) ئەم ماددەیە پێك دەهێنرێ تەنها سەیری ئەو موعامەلانە دەكات كە لە ماددەی دووەم و سێیەمی ئەم بڕیارەدا هاتووە.
ماددهی حهوتهوم:
ماددهی حهوتهوم: دانیشتنی دادگاكان ئاشكرایه، تهنیا ئهگهر دادگا بڕیاریدا به نهێنی بێت لهبهر ڕهچاوكردنی رهوشت و نیزامی گشتی یان بۆ رێزگرتن له خێزان به مهرجێك بڕیاری حوكمدان له دانیشتنێكی ئاشكرا دابێت.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ئهم بڕگهیهی خوارهوه دهخرێته سهر ماددهی یانزدهیهم بۆی دهبێته بڕگهی (3) (سهرۆك بۆی ههیه دهست لهكار كێشانهوهی وهزیر قهبووڵ بكات).
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: 1. ئهمهی خوارهوه دهخرێته سهر ماددهی نۆیهم دهبێته بڕگهی یهكهم: یهكهم: وهزیرێك به ناوی (وهزیری كاروباری ئهنجومهنی وهزیران) ئیش و كاری ئهنجومهنی وهزیران دهگرێته ئهستۆ. 2. بڕگهی (أ) دهبێته دووهم و برگهی (ب) دهبێته (سێیهم) له مادده ههمواركراوهكهدا.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: دهكرێ به وهفدچوو له غهیری ئهو ئوتێله دابهزێ كه بۆ جۆری ئهو تهرخان كراوه له كاتی سهفهر كردنیدا لهگهڵ كۆمهڵهی ئیش (مجموعه العمل) كه رهوشهكهی وا دهخوازێ له یهك ئوتێلدا دابهزن بهو هۆیانهی كه وهزیر یان سهرۆكی فهرمانگهی تایبهتمهند یان ئهوهی رایدهسپێرن پێی قایل بن.
ماددهی دوانزدهیهم
ماددهی دوانزدهیهم: به وهفد چوو لهسهریهتی لیستێكی ئهو خهرجی و دهرماڵانهی سهرفكردنی (وهسلی ئۆتێلیشی له گهلدابێ) له ماوهی (30) سی رۆژدا له مێژووی كۆتایی هاتنی ئهركهكهی پێشكهش بكا. له (10%)ی بره پارهی ههموو لیستهكه دادهشكێنرێ بۆ ئهو كهسهی كه پێشهكی دهكات له دوای ئهو ماوهیهی سهرهوهدا. ههروهها بڕی (20%)ی پارهی ههموو لیستهكه دادهشكێندرێت بۆ ئهو كهسهی كه دوای ماوهی سێ مانگ پێشكهشی دهكات، ناوهرۆكی لیستهكه سهرف ناكرێت ئهگهر دوای ماوهی شهش مانگ پێشكهش بكرێت و عوزرێكی رهوای لهگهلدا نهبێت.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: یهكهم: دهستهی گشتی به باڵاترین دهسهڵاتی یهكێتییهكه دادهنرێ و، له سهرجهم ئهندامه تۆماركراوهكان پێك دێت كه پابهندبوونی خۆیان بهپێی ئهم یاسایه بهجێهێناوه،یهكهم كۆنگرهی دامهزراندنیشی، دوای شهست رۆژ، لهرۆژی كارپێكردنی ئهم یاسایهوه، دهبهستێ بۆ ئیقراركردنی پێڕۆی ناوخۆی یهكێتییهكهو ههڵبژاردنی ئهنجومهن. دووهم: یهكێتی، به بڕیاری ئهنجومهن و لهسهر بانگهێشتی سهرۆكی یهكێتییهكه ههر سێ ساڵ جارێك، كۆنگره خول بهخولهكانی خۆی دهبهستێو، رێژهی یاساییش (النصاب)، به ئاماده بوونی زۆرینهی ئهندامانی دهستهی گشتی دهێتهجێ. ئهگهر نهشهاتهجێ، ئهوه، لهوبارهدا، ههڵبژاردن، پاش پازده رۆژ، له رۆژی كۆبوونهوهی یهكهمهوه، له ههمان كات و ههمان شوێندا، ئهنجام دهدرێت و، رێژهی یاساییش، به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان، بهتهواو لهقهڵهم دهدرێ.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: یهكهم: به پێڕهو ئهرك و پسپۆرایهتی پێكهاتهكانی وهزارهت دهست نیشان دهكرێ . دووهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆئاسانكردنی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ . سێیهم: وهزیر بۆی ههیه بهرێوهبهرایهتی یان بهش یان هۆبه لهناو پێكهاتهكانی وهزارهت به پێی پێوستی كارهكانی له نوێ دابمهزرێنێ یان لێكی بدات یان ههڵی بوهشێنێتهوه.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم:وهزارهت یان ڕێپێدراوهكهی ئهمانه دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: ڕێكخستن و سهرپهرشتیكردنی پڕۆسهكانی نهوت، بهرپرسیاریهتی وهزارهت ئهمانه دهگرێتهوه، داڕشتن وڕێكخستنی وچاودێری كردنی سیاسهتی پڕۆسهكانی نهوت، سهرباری ڕێكخستن و پلان دانان و پیادهكردن و سهرپهرشتی كردن و پشكنین و ووردبینی بۆ جێبهجێكردنی ههموو پڕۆسهكانی نهوت كه لهلایهن ههموو ئهو كهسانهوه ئهنجام دهدرێت، ههروهها ههموو چاڵاكیهكانی پهیوهست پێیهوه لهوانهش بهبازاركردنی نهوت. دووهم: گفتوگۆكردن وئهنجامدانی ڕێككهوتننامهكان وجێبهجێكردنی ههموو مۆڵهتهكان لهوانهش ئهو گرێبهسته نهوتیانهی كه حكومهتی ههرێم ئهنجامی دابێت.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: یهكهم : كار بههیچ دهقێك ناكرێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت . دووهم : یاسای وهزارهتی پیشهسازی ژماره (11)ی ساڵی (2006) و یاسای وهزارهتی بازرگانی ژماره (13)ی ساڵی (2006) ههڵدهوهشێنهوه.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ئهندام، بهمانهی خوارهوه پابهنددهیێ: یهكهم: ئابوونهی هاتنهڕیزو هاوبهشی بدات. دووهم: پاراستنی ههیبهت و پێگهوجێگهی دادوهریو، خۆبهدوورگرتن له ههر رهفتارێ گومان له سهر ڕاستییهكهی بورووژێنێ. سێیهم: له چالاكییهكانی یهكێتییهكهدا بهشداربێ و له كۆبوونهوهكانیدا ئامادهبێو، پابهندی بڕیارهكانی بێت و، بۆ وهدیهێنانی ئامانجهكانی كۆشش بكات.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: یهكێتی ئهم ئامانجانهی خوارهوهی ههیه. یهكهم: سهروهرێتیی یاساو، سهربهخۆیی دادوهری، بهجۆرێ كه رێگه نهدرێت دهست له كاروباری وهربدرێت. دووهم: ههوڵدان بۆ دابینكردنی مافهكانی دادوهران. سێیهم: پاراستنی ناوبانگ و پێگهی پیشهكه، به جۆرێ كه لهگهڵ بنهمای سهربهخۆییو دهستپاكیی دادوهریدا بگونجێ. چوارهم: بهرزكردنهوهی ئاستی زانستیی دادوهران و، دنهدانیان لهسهر پێشكه شكردنی توێژینهوهی یاساییو دادوهریو، كردنهوهی خولی راهێنان له ناوهوهو دهرهوهی ههرێمدا كهبه شداریی تێدا بكهن. پێنجهم: بهرزكردنهوهی ئاستی بژێویی دادوهران و، بایهخدانی تایبهت به فهراههمكردنی خزمهتگوزاریی تهندروستی و كۆمهڵایهتی بۆ خۆیان و خێزانیان، بهجۆرێ كه شایانی پێگهوجێگهیان بێت. شهشهم: كه بچێتهپاڵ یهكێتیی نێودهوڵهتیی دادوهران یان ههر رێكخراوێكی هاوشێوهی دیكهو پێوهندییان لهگهڵدا توندوتۆڵ بكا، بهجۆرێ كه ئامانجهكانی یهكێتی وهدیبێنێ. حهوتهم: دابینكردنی نوێترین شێوازو تهكنیك بۆ خزمهتی ڕهوشی دادپهروهریو گهیشتن به كاروانی پهرهسهندووی دادوهریی جیهانی. ههشتهم: هاوكاری لهگهڵ ههدوو دهسهڵاتی یاسادانان و جێیهجێكردن له ههرێمدا، بۆ پهرهپێدانی ڕهوشی دادوهری. نۆیهم: كردنهوهی ناوهندگهلی رۆشنبیریو كۆمهڵایهتی بۆ دادوهران. دهیهم: زامنكردنی رێزوپاراستنی مافی دهستوریو یاسایی هاووڵاتیان. یازدهم: دهوڵهمهندكردنی هزری یاساییو، بهشداریكردن له پهرهپێدانی یاساداناندا. دوازدهم: پشتگیری دادوهران له پیادهكردنی حوكمی یاساو بهجێگهیاندنی ماف و دادپهروهریدا.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: مافی خانهنشینی، دوای مردن، بۆ وهرهسهیه. ئهو وهرهسانهش كه مافی خانهنشینیان بهردهكهوێ، بهپێی حوكمهكانی یاسا ژماره (33)ی ههمواركراوی ساڵی 1996 یاسای خانهنشینیی مهدهنی و بهپێی ئهو بڕیارانهش كه لهم بارهیهوه دههێنراون، پێیان دهدرێ.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: یهكهم: وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهتهكهیهو، بهرپرسی ئاڕاستهكردنی ئیشهكانێتی و، سهرپهرشتی و موراقهبهی چالاكییهكانی دهكات و، بڕیار و رێنمایی و فهرمانهكان له ههر شتێكدا پێوهندیی بهكارهكان و پێكهاتهكان و كاروباری دیكهی ئیداری و دارایی و رێكخستنهوه ههبێت له چوارچێوهی حوكمهكانی یاسا و پێڕۆ و رێنمایی بهركاردا، ههمووی لهلایهن وهزیرهوه دهردهچێت و، وهزیر بهرپرسه لهبهردهمی ئهنجومهنی وهزیراندا چونكه خۆیشی ئهندامێكی هاوكاره له ئهنجومهنهكهدا، بۆیشی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به بریكاری وهزارهتهكه، یان به بهڕێوهبهر گشتیهكانی، یان بهو كهسهی به گونجاوی دهزانێت بسپێرێت و ههماههنگی لهگهڵ بانكی ناوهندی عیراقدا له ههموو ئهو كارانهدا دهكات كه پهیوهندییان بهرێكخستن و نهخشه بۆ سیاسهتی نهقدی و بانكداری(الصیرفه) دهكێشێ و سهرپهرشتی لقهكانی بانكی ناوهندی عیراقی له ههرێمدا دهكات. دووهم: نووسینگهی وهزیر: فرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتیی دهكات به ئهزموون و لێهاتوو بێت. ئهو ئیش و كارانه دهگرێته ئهستۆ كه وهزیر پێی دهسپێرێت و بهرپرس دهبێت له رێكخستن و پاراستنی تۆمارهكان و نامه و نامهكاریی تایبهت به وهزیر و ژمارهیهكیش فهرمانبهر یاریدهی دهدهن. سێیهم: بهڕێوهبهرایهتی چاودێری و پشكنینی دارایی: راستهوخۆ به وهزیرهوه پهیوهست دهبێ و كاری چاودێری ناوخۆی وهزارهتهكه و فهرمانگهكانی سهر بهو دهگرێته ئهستۆ. ههروهها له حاڵهتی گزی(اختلاس) یان دهسكاریكردنی پارهی گشتیدا كاری لێوردبوونهوه و پشكنینی ههموو فهرمانگهكانی ههرێم بهجێ دههێنی چاودێری و چۆنێتیی دهسكاریكردنیان دهكات. فهرمانبهرێكیش سهرۆكایهتیی دهكات كه پلهكهی له پلهی بهڕێوهبهر كهمتر نهبێت و، بڕوانامهی زانكۆیی ههبێت و ئهزمووندار و پسپۆڕ بێت. چوارهم: بهڕێوهبهرایهتیی پهیوهندییهكان و راگهیاندن: راستهوخۆ به وهزیرهوه پهیوهست دهبێ و فهرمانبهرێك سهرۆكایهتیی دهكات كه پلهی له بهڕێوهبهر كهمتر نهبێت و، بڕوانامهی زانكۆیی ههبێت و ئهزمووندار و پسپۆڕ بێت.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی باج و عهقارات: ئهركی بهرێوهبردنی پێداویستییهكانی باج و وهدیهاتنی وهرگرتنی له ئهستۆ دهگرێ و ژمێریاریهتییهكهی رێك دهخات و بهدواداچوون بۆ قهرزهكانی دهكات و قهرزهكانی و رێكار و بنهماكانی وهرگرتنیان دهست نیشان دهكات، ههروهها مافی موڵكداریهتی عهقاری له ههرێم له باری جۆرو شوێنهوه له ئهستۆ دهگرێ و رێكی دهخات و تۆماری پێویستییهكانی دوور له (بمعزل)لایهنه پسپۆرهكان دهگرێته دهست و بڕیارهكانی تهرخان كردن و یاساكاری تایبهت به فرۆشتن و بهكریدانی خانووبهرهكانی موڵكی ههرێم جێبهجێ دهكات و، ههروهها بهرێوهبردن و بهیاناتی ئهو خانوو وبهرانهش جێبهجێ دهكات كه ئهركی بهرێوهبردن و فرۆشتنیان به وهزارهتی دارایی و ئابووری دهسپێردرێ و بهرێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنابێت و به ئهزموون و پسپۆر بێت.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: زیاده باجێكه لهسهر زیاتر له (15000) پازده ههزار دینار له كۆی داهاتی (عهقارهكان)ی ئهوهی لهسهریهتی (المكلف) وهردهگرێ و دهسهپێندرێ، بهو مافهشهوه كه له عهقاره وهقف كراوهكانیشهوه ههیهتی، دوای لێدهركردنی بڕه باجی بنچینهیی و بێ قهیدی یاسایی (السماح القانونی) به پێی ئهم رێژانهی خوارهوه:- (5%) تاكو دهگاته (5000) پێنج ههزار دینار. (8%) ئهوهی له (5000) پێنج ههزار دینار پتر بێت تاكو دهگاته (7000)حهوت ههزار دینار. (10%) ئهوهی له (7000) حهوت ههزار دینار پتر بێت تاكو دهگاته (10000) ده ههزار دینار. (15%) ئهوهی له (10000) ده ههزار دینار پتر بێت تاكو دهگاته (15000) پازده ههزار دینار. (17%) ئهوهی له (15000) پازده ههزار دینار پتر بێت تاكو دهگاته (20000) بیست ههزار دینار. (20%) ئهوهی له (20000) بیست ههزار دینار پتر بێت.