أحكام القانون

مادده‌ی دووه‌م: 1. مافی به‌كارهێنانی ده‌كوژێنرێته‌وه‌ (يطفأ) له‌ زه‌ويیه‌ كشتوكاڵی و ناكشتوكاڵیه‌كانی موڵكی ده‌وڵه‌ت كه‌ ده‌كه‌ونه‌ نێوان قۆناغی جێبه‌جێ كردنه‌وه‌ (المرحله قید التنفیذ) له‌ ره‌نگرێژی بنه‌ره‌تی شاره‌وانییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان. 2. خاوه‌نی مافی به‌كارهێنان (صاحب الحقوق التصرفیه‌) له‌و زه‌ویانه‌ی به‌رێژه‌یه‌ك قه‌ره‌بوو ده‌كرێته‌وه‌ كه‌ یه‌كسانه‌ به‌ (8%) له‌ كۆتا پانتایی ئه‌و زه‌ویانه‌ی كه‌ مافی به‌كارهێنانی كوژێنراوه‌ته‌وه‌ و به‌ ناوی ئه‌وه‌ وه‌ تۆمار ده‌كرێ وه‌ك موڵكێكی ته‌واو (صرف). 3. خاوه‌ن مافی به‌كار هێنان بۆی هه‌یه‌ ئه‌و پارچه‌یه‌ی كه‌ پێی دراوه‌ جیاكاری (افراز)ى بكا به‌ مه‌رجێك هاودژ نه‌بێ له‌گه‌ڵ جۆری ئه‌و به‌كار بردنه‌ی كه‌ بۆی دیاری كراوه‌ له‌ ره‌نگرێژی بنه‌ره‌تی شاره‌وانییه‌كاندا. 4. ئه‌و زه‌ویانه‌ی كه‌ مافی به‌كارهێننانیان تێدا كوژێنراوه‌ته‌وه‌ و ده‌كه‌ونه‌ نێوان ناوچه‌ نانیشته‌جێییه‌كانه‌وه‌ (مناطق غیر سكنیه) خاوه‌نه‌كانیان به‌ زه‌وی تر له‌ ناوچه‌كانی سوكنا بوون قه‌ره‌بوو ده‌كرێنه‌وه‌ له‌ ناو سنووری شاره‌وانییه‌كاندا كه‌ نرخه‌كه‌ی هاوسه‌نگ بێ له‌گه‌ڵ ئه‌و رێژه‌یه‌دا.

مادده‌ی هه‌شته‌م: یاسای پێشمه‌رگه‌ی ژماره‌(5)ی ساڵی 1992 هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌ و ئه‌م یاسایه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌.

مادده‌ی بیست و نۆیه‌م: دارایی سه‌ندیكا له‌مانه‌ پێك دێ: 1/ئابوونه‌ی خۆنووسین (الانتماء) و ئابوونه‌ی ساڵانه‌ی به‌شداربوون. 2/ده‌رامه‌ت (ایرادات)ی ئه‌و پرۆژانه‌ی كه‌ سه‌ندیكا سازیان ده‌دا. 3/ره‌سمی نووسینگه‌ (اختصاصیه‌)كان. 4/پیتاك (الاكتتاب) و قازانجی چاپه‌مه‌نی و ده‌سكه‌وتی ئاهه‌نگێڕانی سه‌ندیكا. 5/ده‌سنگه‌(منح) كانی لایه‌نه‌ ره‌سمی و نیمچه‌ ره‌سمییه‌كان و، ئه‌و پێشكه‌ش و به‌خششه‌ش كه‌ (دوای ره‌زامه‌ندیی لایه‌نه‌ پێوه‌ندداره‌كان) لایه‌نه‌كانی دیكه‌ ده‌یده‌نێ.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: ئه‌ندام پێویسته‌ خۆی له‌م ره‌فتارانه‌ لابدات: 1/كه‌مته‌رخه‌می یا ته‌گه‌ره‌نانه‌وه‌ له‌ رێگای جێ به‌جێ كردنی یاسا و پێڕۆكانی سه‌ندیكادا و ئه‌و رێنمایی و بڕیارانه‌ش كه‌ سه‌ندیكا ده‌ریان ده‌هێنێ. 2/هه‌ڵسوڕاندنی پیشه‌ به‌بێ تازه‌كردنه‌وه‌ی به‌شداربوونی ساڵانه‌. 3/ره‌چاونه‌گرتنی ره‌وشی پیشه‌گه‌ری و ناوزڕاندن و له‌كه‌داركردنی حورمه‌تی پیشه‌، واتا پێویسته‌ ره‌فتار به‌ پێی ده‌قی رێساكانی پێڕۆی ناوخۆ بكرێ. 4/ ناوونیشانێكی پیشه‌یی له‌ خۆی بنێ، یا سیفه‌تێكی درۆی پیشه‌یی به‌خۆی بدا كه‌ به‌ پێی یاسا و پێڕۆی كارپێكراو ته‌سدیق نه‌كرابێ، و به‌هه‌ر رێگایه‌كیش بۆی بكرێ راگه‌یاندنی بۆ بكات. 5/به‌هۆی كه‌مته‌رخه‌مییه‌وه،‌ له‌ هه‌ڵه‌یه‌كی هۆنه‌ركاریی گه‌وره‌ تێوه‌گلێ، زه‌ره‌رو زیانێكی گه‌وره‌ به‌ په‌یوه‌ندداران بگه‌یه‌نێ. 6/به‌ پێچه‌وانه‌ی ده‌قی پێڕۆی ناوخۆ، یا به‌و رێنماییانه‌ی كه‌ سه‌ندیكا ده‌ریان دێنێ، له‌ هه‌ڵسوڕاندنی پیشه‌كه‌دا زیاتر پێ درێژ بكا.

مادده‌ی پێنجه‌م: 1/خۆنوسین له‌ سه‌ندیكادا، به‌ داواكارییه‌كی نووسراو ده‌بێ كه‌ بدرێ به‌ نه‌قیب، یا به‌ سه‌رۆكی لق له‌ پارێزگه‌كاندا، ده‌شبێ هاوپێچ به‌ڵگه‌نامه‌گه‌لی پێویستی له‌گه‌ڵدا بێ. 2/ئه‌و داواكاریی خۆنووسینه‌، له‌ماوه‌ی (30) سی رۆژدا، كه‌ له‌ رۆژی له‌ سه‌ندیكا تۆماركردنییه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا، ده‌خرێته‌ به‌رده‌م ئه‌نجومه‌ن. ئه‌نجومه‌نیش هه‌ر له‌و ماوه‌یه‌دا ده‌بێ سه‌یری بكا و بیبڕێته‌وه‌، ده‌نا ئه‌گه‌ر ماوه‌كه‌ به‌سه‌ربچێ و ئه‌نجومه‌ن نه‌یبڕیبێته‌وه،‌ ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا، داواكارییه‌كه‌ به‌ قبوڵكراو له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ. 3/ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌، به‌ بڕیارێكی هۆنیشانده‌ر (مسبب) داواكارییه‌كه‌ بداته‌وه‌ دواوه‌، له‌و باره‌دا، داواكاره‌كه‌ش بۆی هه‌یه،‌ له‌ ماوه‌ی (30) سی رۆژدا كه‌ له‌ رۆژی ته‌بلیغه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا، له‌به‌رده‌م دادگای پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێمی كوردستاندا تانه‌ له‌ بڕیاره‌كه‌ بدا، ئیدی بڕیار، بڕیاری داگایه‌ و ده‌بڕدرێته‌وه‌.

مادده‌ی حه‌وته‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی به‌ سه‌رۆكی دایه‌ره‌ سه‌ره‌كی یه‌كانی وه‌زاره‌ت بسپێرێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م: یه‌كه‌م : وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ له‌ كاتی پێویستدا هه‌ر به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌ك یا به‌شێك یا هۆبه‌یه‌ك له‌ناو پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت له‌ نوێ دابنێ یان لێكیان بدات یا خود هه‌ڵیان وه‌شێنێته‌وه‌ به‌ پێی پێویستی كاره‌كه‌ی. دووه‌م: وه‌زاره‌ت بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م: 1/ ئه‌م خه‌رجیه‌ به‌رده‌وامان بۆ ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی كوردستانی عێراق و وه‌زاره‌ت و كارگێڕییه‌كانی هه‌رێم بۆ ماوه‌ی 1/9/1996 تاكو 31/12/1996 ته‌رخان ده‌كرێن، كه‌ بریتین له‌م بڕه‌ پارانه‌ی خواره‌وه‌. (357،416،000) سێ سه‌دو په‌نجا و حه‌وت ملیۆن و چوار سه‌د و شازده‌ هه‌زار دینار، له‌گه‌ڵ (160) سه‌د و شه‌ست هه‌زار دۆلاری ئه‌مریكی. 2/ئه‌م پارانه‌ی خواره‌وه‌ بۆ بودجه‌ی ئه‌و فه‌رمانگه‌ وكۆمپانیانه‌ی له‌لایه‌نی داراییه‌وه‌ خۆیان به‌ڕێوه‌ده‌به‌ن ته‌رخان ده‌كرێت كه‌ سه‌رجه‌مه‌كه‌یان ده‌گاته‌: (64،652،250) شه‌ست و چوار ملیۆن و شه‌ش سه‌د و په‌نجا و دوو هه‌زار ودوو سه‌د و په‌نجا دینار. 3/ بودجه‌ی وه‌زاره‌تی كاروباری پێشمه‌رگه‌ی له‌دوای ته‌واو بوونی پێكهاته‌كانی و له‌ پاش په‌سه‌ند كردنی له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی كوردستانی عێراقه‌وه‌ پێوه‌ ده‌لكێنرێ.

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: قه‌واره‌ی رێك پێكی وه‌زاره‌ت و ده‌سه‌ڵاته‌كانیان پێره‌وێكی تایبه‌تی دیاری ده‌كرێن. دووه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ له‌ كاتی پێویستدا، به‌رێوه‌به‌رێتی و به‌ش و لقی نوێ پێك بهێنێ.

مادده‌ی پێنجه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ لیژنه‌ی هه‌میشه‌یی كاتی به‌مه‌به‌ستی به‌دی هێنانی ئه‌و ئه‌ركانه‌ پێكبێنێ كه‌ له‌ مادده‌ی (2)ی ئه‌م یاسایه‌ داده‌نرێ.

مادده‌ی چواره‌م: وه‌زاره‌ت له‌م دام و ده‌زگا و به‌رێوه‌به‌رێتی پێكدێ: 1-نووسینگه‌ی وه‌زیر. 2-نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت. 3-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی دیوانی وه‌زاره‌ت كه‌ له‌م به‌رێوه‌به‌رێتی یانه‌ پێكدێ: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی ئیداره‌ و كه‌سان. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی ی ژمێرییاری پێداچوونه‌وه‌. ج-به‌رێوه‌به‌رێتی ی نه‌خشه‌دانان و پێداچوونه‌وه‌. د-به‌رێوه‌به‌رێتی په‌یوه‌ندی. ه-دایه‌ره‌ی قانوون. 4-به‌رێوه‌به‌رێتی ی گشتی رۆشنبیری و هونه‌ر كه‌ له‌م به‌رێوه‌به‌رێتی یانه‌ پێكدێ: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی ی دانان و وه‌رگێران و بڵاوكردنه‌وه‌. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی ی هونه‌ره‌ شێوه‌كاریه‌كان. ج-به‌رێوه‌به‌رێتی ی سینه‌ما و زانست. د-دایه‌ره‌ی رۆشنبیری منداڵ. ه-به‌رێوه‌به‌رێتی ی هانادنی زانستی. و-به‌رێوه‌به‌رێتی ی سامانی مللی. ز-به‌رێوه‌به‌رێتی ی لێكۆلینه‌وه‌ی ئاواز و مۆسیقا. ح-به‌رێوه‌به‌رێتی ی رۆشنبیری توركمان. گ-به‌رێوه‌به‌رێتی ی رۆشنبیری ئاشووری. ی-به‌رێوه‌به‌رێتی ی رۆشنبیری له‌ پارێگاكانی هه‌رێمدا. ك-خانه‌ی جل و به‌رگی كوردی. 5-به‌رێوه‌به‌رێتی ی گشتی شوێنه‌واره‌كان كه‌ له‌ به‌رێوه‌به‌رایه‌ت یه‌كانی شوێنه‌واری پارێزگاكانی هه‌رێمی پێوه‌ ده‌سپێرێ. 6- به‌رێوه‌به‌رێتی ی راگه‌یاندن كه‌ له‌م به‌رێوه‌به‌رێتی یانه‌ پێدێ: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی ی رادیۆ و ته‌له‌فزیۆن. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی ی ئاژانسی ده‌نگو باسی كوردستان. 7- به‌رێوه‌به‌رێتی ی گشتی وه‌رزش و لاوانی پارێزگاكانی هه‌رێمی پێوه‌ی ده‌به‌سترێته‌وه‌. 8-ده‌زگای چاپه‌مه‌نی رۆژناوه‌گه‌ری بڵاوكردنه‌وه‌ و دابه‌شكردنی كه‌ ه‌ پێی په‌یره‌وێكی تایبه‌تی داده‌مه‌زرێنێ.

مادده‌ی سێ یه‌م: 1-وه‌زیر سه‌رۆكی باڵایی وه‌زاره‌ته‌ و به‌رپرسیاره‌ له‌ رێنیشاندانی له‌ كاره‌كانیدا و سه‌رپه‌رشتی و چاودێری كردنی چالاكییه‌كانی هه‌ر له‌ وێشه‌وه‌ ئه‌و بڕیارو فه‌رمان و رێنمایی یانه‌ ده‌رده‌چن كه‌ په‌یوه‌نیان به‌ ئه‌رركه‌كانی وه‌زاره‌ت و ده‌زگاكانی یه‌وه‌ له‌ رووی یاسایی و به‌رێوه‌بردنی و هونه‌ری یه‌وه‌ هه‌ی، له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌م یاسا و پیره‌و و رێنماییی یی كارپێكراوه‌كانی تر، هه‌ر وه‌كو له‌به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراناد به‌و مانایه‌ی كه‌ ئه‌ندامێكی هاوبه‌شیه‌تی و به‌رپرسیاره‌. 2-به‌رپرسیاری وه‌زاره‌ت ئه‌و ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ كه‌ وه‌زیر بۆیانی دیاری ده‌كا.

مادده‌ی دووه‌م: 1-وه‌زیری سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌و به‌ر پرسیاره‌ له‌ كاره‌كانیدا و سه‌رپه‌رشتی و چاودێری كردنی چالاكیه‌كانی ده‌كا و هه‌ر له‌ میشه‌وه‌ ئه‌و بڕیار و فه‌رمان و رێنمایی یانه‌ ده‌رده‌چن كه‌ په‌یوندی یان به‌ ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت و ده‌زگاكانیه‌وه‌ له‌ روی یاسای به‌رێوه‌بردن و به‌ هونه‌ری یه‌وه‌ هه‌یه‌ له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌م یاسایه‌وه‌ یاساو پیره‌ و رێنمایی یه‌ ره‌چاو كراوه‌كانی تردا.هه‌ر وه‌كو له‌به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا به‌رپرسه‌، به‌و مانایه‌ی كه‌ ئه‌ندامێكی هاوبه‌شیتی. 2-وه‌زاره‌ت بڕیارێكی ده‌بێ كه‌ ئه‌و ئه‌ركانه‌ی به‌جێ دێنێ كه‌ وه‌زیر پێ یانی ده‌سپێرێ.

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا، ده‌خرێته‌ به‌ر كار.

مادده‌ی سێیه‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ركار.

مادده‌ی دووه‌م: مێردی داوێن پیس (الزانی) و ئه‌و ئافره‌ته‌ش كه‌ داوێن پیسییه‌كه‌ی له‌گه‌ڵدا كردووه‌، هه‌ر به‌و سزایه‌ حوكم ده‌درێن كه‌ له‌ بڕگه‌ی (1)ی مادده‌ی (377)ی یاسای سزاكانی ژماره‌ (111)ی هه‌مواركراوی ساڵی (1969) هاتووه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م: بڕگه‌ (2)ی مادده‌ی (377) له‌ یاسای سزاكانی ژماره‌ (111)ی هه‌مواركراوی ساڵی 1969، له‌ كوردستاندا له‌ كار ده‌خرێ.

مادده‌ی شازده‌: بڕگه‌ی (6) له‌ مادده‌ی بیست هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێویه‌ی خواره‌ره‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: 6- بڕواله‌قكردن به‌ سیته‌می فیدراڵی و ئاواته‌كانی گه‌لی كوردستان ومافی چاره‌ی خۆنووسین وئاسایشی هاووڵاتیان به‌ رێگای راسته‌وخۆ یان لابه‌لاو، وروژاندنی غه‌ریزه‌ی جه‌ماوه‌ر سا به‌هه‌ر رێگایه‌ك ده‌بێ ببێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م: هه‌ردوو بڕگه‌ی (د،ه) له‌ مادده‌ی یه‌كه‌م هه‌موارده‌كرێن و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: د- رۆژنامه‌وان: هه‌ر كه‌سێ كاری رۆژنامه‌وانی بكاو، ئینتیمای سه‌ندیكاكه‌ی كردبێ وئیلتیزامی خۆی به‌جێ هێنابێ. ه- رۆژنامه‌ (صحیفه‌): ئه‌و چاپكراوه‌یه‌ كه‌ له‌ ژێر ناوێكی دیاركراودا وبه‌ زنجیره‌ ژماره‌یه‌كی رێكوپێك، خولاوخول ده‌رده‌چێت و ئاماده‌ ده‌كرێ بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ له‌ ناو جه‌ماوه‌ردا.

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م: 1/ كاروباری لقی سه‌ندیكا له‌ پارێزگه‌دا له‌لایه‌ن لیژنه‌ی لقه‌وه,‌ كه‌ نوێنه‌ری سه‌ندیكایه‌ له‌وێ، ده‌گێڕدرێ. 2/لیژنه‌ی لق له‌ سه‌رۆك وچوار ئه‌ندام و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ پێك دێ، ئه‌ندامانی لقی پارێزگه‌كه‌ هه‌ر سێ ساڵ جارێ به‌ ده‌نگدانی نهێنی هه‌ڵیانده‌بژێرن، به‌ مه‌رجێ له‌وانه‌ بن كه‌ به‌و پیشه‌یه‌وه‌ خه‌ریك بن. لیژنه‌كه‌ش، یه‌كێ له‌ چوار ئه‌ندامه‌كه‌ی خۆی به‌ نوێنه‌ری سه‌رۆك هه‌ڵده‌بژێرێ به‌مه‌رجێ ماوه‌یه‌ك پیشه‌كه‌ی كردبێ له‌ پێنج ساڵ كه‌متر نه‌بێ. 3/ لە كۆبوونەوەكانی ليژنەی لقدا هەمان ئەو ئيجرائاتە پەيڕەو دەكرێ كە تايبەتن بە كۆبونەوەكانی ئەنجومەن.