أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سی و چوارهم
ماددهی سی و چواره$م: 1ـ خواستی دامهزراندن به دادوهر لهگهڵ باوهڕنامهی خوێندن وئهو باوهڕنامانهی تر كه له مهرجه$كانی دامهزراندندا دهخوازرێن و دهدرێن به وهزاره$تی داد و وهزاره$تیش دهبێ خواستهكانی دامهزراندن لهگهڵ باوهڕنامهكان دا ئهگر به پێی یاسا مهرجه$كانیان تهواو بوون لهگهڵ راپۆرتێكدا له باره$ی ههر یهكێكیانهوه لهڕووی پوخته$ی خزمه$ت و رهوشت و لێهاتوویی یهوه بنێرێ بۆ ئهنجومهنی دادوهری. 2 ـ ئهنجومهنی دادوهری لهگهڵ رهچاوكردنی بڕگهی چواره$می مادده$ی سی و دووهمدا پهسهندترین خواستهكانی دامهزراندن ههڵده$بژێرێ و بڕیاری دامهزراندنیان دهنێرێ بۆ وهزاره$ت بۆ دهركردنی فهرمانی ههرێمی به دامهزراندن.
ماددهی پهنجاو سێیهم:
ماددهی پهنجاو سێیهم: یهكهم: دهبێ دهستهكانی پێداچوونهوه ودهستهكانی دادگاكانی تێ ههڵچوونهوه و دادگاكانی تاوان ڕاپۆرتی وهرزی (فصلی) رێك بخهن و تیایاندا ئهو حوكم و بڕیارانه دیاری بكهن كه دادوهر له ئهنجامی نهزانییهوه تیایاندا ئهو حوكم و بڕیارانه دیاری بكهن كه دادوهر له ئهنجامی نهزانییهوه سهبارهت به بنهما یاساییه سهرهتاییهكان (الجهل بالمادئ القانونیه الاولیه) یا غافڵبوونی لهچهند رووداوێك كه له كاتی پێداچوونهوهی حوكم و بڕیارهكانیدا دهردهكهون ههڵهیهكی قهبه (خگأ فاحش)ی كردووه وێنهیهكیان بنێرن بۆ وهزارهتی داد و ئهنجومهنی دادوهری بۆ ههڵگرتنیان له فایلی خودی دادوهرهكاندا تا له كاتی باسكردنی پلهبهرزی وپایه بهرزی یاندا رهچاوبكرێن. دووهم: وهزارهتی داد و ئهنجوومهنی دادوهری و دادگای پێداچوونهوه و دادگاكانی تێ ههڵچوونهوه و دادگاكانی تاوان به پێی رێنماییهك كه وهزیری داد دهری دهكا ئهو ههڵانه له دهفتهری تایبهتیدا تۆمار دهكهن.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ماددهی دووهمی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: بهپێی ئهم یاسایه یهكێتییهك به ناوی (یهكێتی مامۆستایانی كوردستان ـ عیراق) دادهمهزرێت، بارهگای سهرهكی له ههولێری پایتهخت دهبێت و بۆی ههیه له پارێزگاكان وههر یهكهیهكی كارگێڕی لق بكاتهوه به مهرجێك ژمارهی ئهندامانی تێیدا له (3500) مامۆستا كهمتر نهبێت، لهگهلأ ڕهچاوكردنی تایبهتمهندی مامۆستایانی زانكۆ.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: یهكهم: ئهندامانی سهندیكا له كارمهندانی فهرمانگه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان مافی ئهوهیان ههیه دهست بدهنه پیشهكهی خۆیان له دهرهوهی كاتی دهوامی رهسمییاندا به رهزامهندی فهرمانگهكانیان. دووهم: ئهو ئهندامهی كه له دهست دانه پیشهكهی به پێی بڕگهی سهرهوه قهدهغه دهكرێت مافی وهرگرتنی دهرماڵهی پیشهیی به پیی حوكمهكانی یاساكان و پێرهوهكان و رێنماییه كار پێكراوهكانی له فهرمانگهكهیدا دهكهوێ.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: ههر دهقێك پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێ كاری پێ ناكرێ.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: پێویسته وهزارهته پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه كار.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: ئهم یاسایه لهرۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی وقایعی كوردستاندا، دهخرێته كار.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: 1/ئابوونهی خۆنووسین له سهندیكاكهدا (30) سی دیناره. 2/ئابوونهی بهشداربوونی ساڵانه بیست دیناره، دهبێ له ماوهیهكیشدا بدرێ، كه ههموو ساڵی له مانگی كانونی دووهم نهترازێ، خۆ ئهگهر هات و ئهندامێ لهسهر وهختی (موعد) ئابوونهدانهكه دواكهوت، ئهوا، لهسهدا پهنجای ئابوونهی بهشداربوونهكه غهرامه دهكرێ، بهڵام ئهگهر دوو ساڵ دوا به دوای یهك، بهبێ مهعزهرهتێكی بهجێ، دوای خست، ئهوه، لهو بارهدا ناوی له تۆماری ئهندامان رهش دهكرێتهوه.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: سهندیكا له پێناو وهدیهانينی ئهمانهدا كۆشش دهكا: 1/بهرز ڕاگرتنی پیشهكه و پاراستنی و، بهرزكردنهوهی پلهو پایهی پیشهیی و رۆشنبیری و تهقهنیی ئهندامهكانی. 2/له رابوونهوهی ئابووری ههرێمدا هاوبهشی بكا و، شانبهشان لهگهڵ لایهنه پهیوهنددارهكانیشدا، بۆ رهنگڕشتنیان هاوكاری بكات. 3/رێكخستنی رێسا و شێوازی ههڵسوڕاندن و، موراقهبهكردنی وهكارخستنی پیشهكه. 4/هاوكۆمهكی لهگهڵ ههموو دایهره و دهزگا و سهندیكا و رێكخراوهكان و توندوتۆڵ كردنی پهیوهندی لهگهڵ ههیئه ئیدارییه ئیقلیميیهكاندا بهجۆرێكی ئهوتۆ كه سهویه وئاستی ئیدارهی ههرێمی كوردستانی عێراق باڵاتر بكا و بهرهو چاكتری ببات. 5/ههوڵ دهدا گیانی دۆستایهتی هاوپیشهیی (روح الزماله) و هاوكۆمهكی له نێوان ئهنداماندا بههێز بكا و دیفاع له مافهكانیان بكا و، بهرژهوهندیان بپارێزێ و، مشووری خزمهتگوزاریی ئابووری وكۆمهڵایهتییان بخوا وپێشكهشیانی بكات. 6/ههموو وزه و توانستهكان و شارهزایی ژمێریار و تهدقیقكاران بۆ خزمهت و پشت قایمكردنی حكومهتی ههرێم و ڕهگ داكوتانی پیڕۆی فیدراڵی خڕبكاتهوه و رێكیان بخات.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم ووشانهی خوارهوه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه ماناكانی تهنیشتیانه: 1/ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2/ئهنجوومهنی وهزیران: ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێم. 3/وهزارهت/ وهزارهتی یارمهتی مرۆڤایهتی و هاوكاری ههرێم. 4/ وهزیر: وهزیری یارمهتی مرۆڤایهتی و هاوكاری ههرێم. 5/بریكار/بریكاری وهزارهتی یارمهتی مرۆڤایهتی و هاوكاری ههرێم.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: یهكهم: وهزیر: سهرۆكی باڵاو، بهرپرسی ئیش وكارو ئاڕاستهكردنی سیاسهت وسهرپهرشتكردن و ریقابهكردنی وهزارهتهكهیهو، ههموو بڕیارو فهرمان ورێنماییگهلێكیش پێوهندییان به ئهركوفرمان و پێكهاتهو سهڵاحییات و كاروباری دیكهی هونهری ودارایی وئیداری ورێكخستنی وهزارهتهكهوه ههیه، بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، لهوهزیرهوه دهردهچن و بهسهرپهرشتیی خۆی جێبهجێ دهكرێن .وهزیر بهرامبهر به ئهنجومهنی وهزیرانیش بهرپرسه، چونكه خۆیشی ئهندامێكی هاوكاری وهزارهتهكهیهو، بۆیشی ههیه، ههندێ له سهڵاحییاتی خۆی، به بریكاری وهزارهت، یان به بهڕێوهبهره گشتییهكان، یان به ههركهسێ له وهزارهتهكهدا، كهخۆی به لهباری بزانێ بسپێرێ. دووهم:بریكاری وهزارهت: له چوار چێوهی سهڵاحییاتدا كه پێی دهسپێردرێ یاریدهی وهزیر دهدات، له ئاراستهكردنی وهزارهت و سهرپهرشتی كردنی كاروبارهكانیدا. سێیهم: نووسینگهی وهزیر: فهرمانبهرێ بهپلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتیی دهكا، بڕوانامهی زانكۆی ههبێ، ژمارهیێ فرمانبهریش یاریدهی دهدهن. چوارهم: نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێ بهپلهی بهڕێوهبهر بهڕێوهی دهبا، بڕوانامهی زانكۆی ههبێ، ژمارهیێ فهرمانبهریش یاریدهی دهدهن. پێنجهم: راوێژكارهكان: له چواركهس زیاتر نابن، مهرجیشه بڕوانامهی زانكۆیان ههبێ و، خاوهن ئهزموون و كهردهش بن. شهشهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی كاروباری ئیداری ودارایی: فهرمانبهرێ سهرۆكایهتیی دهكا، بڕوانامهی زانكۆی ههبێ و، خاوهن ئهزموون و پسپۆڕ بێت. حهوتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی پلاندانان و بهدواداچوون: فهرمانبهرێ سهرۆكایهتی دهكا، بڕوانامهی زانكۆی ههبێ و، خاوهن ئهزموون و پسپۆڕ بێت. ههشتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی پیشهسازی: فهرمانبهرێ سهرۆكایهتیی دهكا، بڕوانامهی زانكۆی ههبێ و، خاوهن ئهزموون و پسپۆڕ بێت.
ماددهی بیست وپێنج
ماددهی بیست وپێنج: يةكةم: ئابوونهو مزێ كه سهندیكا وهریاندهگرێ بهم شێوهیهن: 1. (15000) پازده ههزار دینار، ئهوه مزی ئینتیمای پزیشكانی ددانی ههرێمه، بۆ غهیره عیراقیش (75000) حهفتا وپێنج ههزار دیناره. 2. (7500) حهوت وههزار وپێنج سهد دینار، ئهوه ئابوونهی ئیجازهی سالانهیه یان تازهكردنهوهكهیهتی بۆ پزیشكانی ددانی ههرێم و(27000)بیست وحهوت ههزار دینار بۆ غهیری عیراقی. 3. (45000) چل وپێنج ههزار دینار، ئهوه مزی ئیجازهی كردنهوهی تاقیگهی ددانسازییهو (22500) بیست ودوو ههزار وپێنج سهد دیناریش مزی تازهكردنهوهی ساڵانهیهتی. 4. (225000) دووسهد و بیست وپێنج ههزار دینار، ئهوه مزی ئیجازهی كردنهوهی نهخۆشخانهیهكی تایبهتی ددانهو، (75000) حهفتا وپێنج ههزار دینارییش بۆ تازهكردنهوهی سالانهیهتی. 5. (15000) پازده ههزار دینار، مزی ئیجازهی كردنهوهی عیادهیهكی پسپۆڕه، و (15000)پازده ههزار دیناریش مزی تازهكردنهوهی ساڵانهیهتی. 6. (60000) شهست ههزار دینار، ئهوه مزی ئیجازهی كردنهوهی نووسینگهیهكی فرۆشتنی ئامێرو ئامرازی ددانه، و (30000) سی ههزار دیناریش بۆ تازهكردنهوهی ساڵانهیهتی. 7. (15000) پازده ههزار دینار، ئهوه مزی ئیجازهی كردنهوهی عیادهیهكی پیشهگوزاری گشتیییه، و (7500) حهوت ههزار و پێنج سهد دیناریش مزی تازهكردنهوهی ساڵانهیهتی. 8. (15000) پازده ههزار دینار، ئهوه مزی ئیجازهی پیشهگوزارییه له عیاده میللیهكاندا. 9. (22500) بیست ودوو ههزار وپێنج سهد دینار، ئهوه مزی تۆماركردنی نازناوی پسپۆرییه. 10. (1500) ههزار وپێنج سهد دینار، ئهوه مزی تهسدیقكردنی راپۆرتی پزشیكییه ئهوانه ى له عیاده تایبهتهكان و نهخۆشخانه ئههلییهكانهوه دهردهچن. 11. (600000) شهش سهد ههزار دینار، ئهوه مزی ئیجازهی كردنهوهی كارطةيةكى دروستكردنى ماددةطةلى ددانةو (300000) سىَ سةد هةزار دیناریش بۆ تازكردنهوهی ساڵانهیهتی.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم:سهرۆكی دیوان بۆی ههیه له كۆبوونهوهكانی ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستان ئامادهبێت.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم:یهكهم: سهرۆكی ههرێم راوێژكارهكانی دادهمهزرێنێت به پلهی تایبهت و بۆی ههیه بهڕیوهبهره گشتییهكانی نێو پێكهاتهی دیوان دابمهزرێنێت و لێپرسینهوهیان لهگهڵدا بكات و خانهنشینیان بكات بهپێی یاسا.دووهم: سهرۆكی ههرێم بۆی ههیه كارمهندانی پێكهاتهی دیوان دابمهزرێنێت و لێپرسینهوهیان لهگهڵدا بكات وخانهنشینیان بكات بهپێی یاسا، ههروهها بۆی ههیه ههندێك له دهسهڵاتهكانی سهبارهت بهم بڕگهیه به سهرۆكی دیوان بدات.
یەكەم
یەكەم: هەرعیقارێ لە دەعواكانی موڵكداركردندا دەقەكانیان لە بڕیاری ژمارە (1198)ی هەمواركراوی ساڵی (1977)دا هاتووە لە دەرەوەی دایەرەی تەسجیلی عیقاریدا فرۆشرابێ یان لە رێگای تەنفیزەوە فرۆشرابێ، نرخی چەسپاندنی ناو بەڵێننامەی فرۆشتنەكەی بە هەند وەرناگرێ و دەخرێتە پشتگوێ و، لە رێگای شارەزایانەوە دەخەملێنرێ و لەسەر بنچینەی ئەم خەملاندنە رەسم و باجی لێ دەسێنرێت.
ماددهی حهڤدهم:
ماددهی حهڤدهم: وهزیر بۆی ههیه ئهفسهر بخاته سهر نیوه مووچه بۆ ماوهیهكی دیاریكراو لهسهر یهكێك لهم هۆیانهی خوارهوه: یهكهم: گهر بهد ڕهوشت بوو بهپێی ئهو راپۆرتانهی بهرپرسهكانی به زنجیره لهسهریان نووسیوه. دووهم: گهر نهیتوانی كارهكانی له بهر بێ شیاوی جێبهجێ بكات ئهمهش به پێی ئهو ڕاپۆرتانه دهبێ كه بهرپرسانی به زنجیره لهسهری بهرزدهكهنهوه. سێیهم: سهرنهكهوتنی له یهكێك له دهوره حهتمیهكان یان بنهرهتیهكان له سنفهكهی خۆیدا.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: یهكهم: سهرۆكی ههرێم راوێژكارهكانی دادهمهزرێنێت به پلهی تایبهت و بۆی ههیه بهڕیوهبهره گشتییهكانی نێو پێكهاتهی دیوان دابمهزرێنێت و لێپرسینهوهیان لهگهڵدا بكات و خانهنشینیان بكات بهپێی یاسا. دووهم: سهرۆكی ههرێم بۆی ههیه كارمهندانی پێكهاتهی دیوان دابمهزرێنێت و لێپرسینهوهیان لهگهڵدا بكات وخانهنشینیان بكات بهپێی یاسا، ههروهها بۆی ههیه ههندێك له دهسهڵاتهكانی سهبارهت بهم بڕگهیه به سهرۆكی دیوان بدات.
ماددهی حهڤدهم:
ماددهی حهڤدهم: ئهگهر ناكۆكیهك كهوته نێوان دیوان ویهكێك لهو لایهنانهی سهر به چاودێرین و راستهوخۆ له نێوانیاندا یهكلا نهكرایهوه، سهرۆكی دیوان بۆی ههیه بابهتهكه بخاته بهردهم سهرۆكایهتی ئهنجومهنی نیشتمانیهوه.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: دیوان لهمانه پێكدێت: یهكهم: ئهنجومهنی چاودێری دارایی: 1. ئهنجومهنی چاودێری پێكدێ له سهرۆكی دیوان وهك سهرۆك لهگهلأ جێگرهكهی و بهڕێوهبهره گشتییهكان وهك ئهندام وله كاتی ئامادهنهبوونی سهرۆكی دیوان جێگرهكهی جێگای دهگرێتهوه. 2-ئهنجومهن بهلانی كهمهوه مانگێ جارێك كۆ دهبێتهوهو ورادهی یاسایی به ئامادهبوونی 2/3 دوو لهسهر سێی ئهندامانی تهواو دهبێ. 3-ئهنجومهن بڕیارهكانی به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهردهكات و لهكاتی یهكسان بوونی دهنگهكان ئهو لایهنه پهسهند دهكرێ كه سهرۆك دهنگی بۆ داوه. دووهم: سهرۆكی دیوان: سهرۆكی دیوان دهبێته سهرۆكی ئهنجومهن و ئهم فهرمانگانهی خوارهوه به سهرۆكی دیوان دهبهسترێنهوه: 1-فهرمانگهی كاروباری كارگێڕی و دارایی و یاسایی: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات و خزمهتگوزارییهكانی كارگێڕی و دارایی ویاسایی ئامادهو پێشكهش به پێكهاتهكانی دیوان دهكات. 2-فهرمانگهی كاروباری هونهریی و توێژینهوه: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات وئهو ئهركه هونهری وپیشهییانه پێشكهش دهكات كه نهخشهسازیی و بهدواداچوون و سستمی ژمێریاریی پێویستیان پێی ههیه، لهگهلأ ههڵسهنگاندنی ئهنجامهكانی كار و شیاندن و ههروهها ئهركی توێژینهوه له هۆكارهكانی پهرهپێدانی ئهركی چاودێری وزیادكردنی كاریگهریهكهی و بهرزكردنهوهی ئاستی جێبهجێ كردنی له ئهستۆ دهگرێ و ههماههنگی لهگهلأ فهرمانگهو بهڕێوهبهرایهتیهكانی سهر بهدیوان دهكات. 3-نووسینگهی سهرۆكی دیوان: فهرمانبهرێك بهپلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتی دهكات. 4-بهشی راگهیاندن و پهیوهندییه گشتییهكان. 5-بهشی چاودێری ناوخۆ. سێیهم: جێگری سهرۆك: سهرۆكی دیوان جێگرێكی ههیه به پلهی بریكاری وهزارهت و ههموو ماف و ئیمتیازاتێكی تایبهت به بریكاری وهزارهتی ههیه. چوارهم: فهرمانگهكانی وردبینی: ههریهك لهوانه بهڕێوهبهرێكی گشتی یا ژمێریارێكی یاسایی سهرۆكایهتی دهكات و تایبهتمهند دهبن به ژمارهیهك چالاكی كهرتی بهو پێیهی كه ئهنجومهن بهپێی پێویستی كاری چاودێری دارایی بڕیاری لهسهر دهدات وپێكدێ له: 1-فهرمانگهكانی وردبینی مهڵبهندیی كه بریتین له: أ-فهرمانگهی چالاكی تهمویل و دابهشكردن و كۆمپانیاكان. ب- فهرمانگهی چالاكی پیشهسازیی وسهرچاوه سروشتییهكان. ج- فهرمانگهی چالاكی كشتوكاڵی و ئاوهدانكردنهوه. د- فهرمانگهی چالاكی خزمهتگوزارییهكانی گشتی. هـ- فهرمانگهی چالاكی سهندیكاو رێكخراوه جهماوهری و پیشهییهكان. و- فهرمانگهی چالاكی ئهندازهیی و هونهریی. 2-فهرمانگهكانی وردبینی پارێزگاكان.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: سهرۆكی دیوان به مهرسوومێك كه له سهرۆكایهتی ههرێم دهردهچێ دادهمهزرێت و لهسهر پاڵاوتنی ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان – عیراق و به زۆرینهی دهنگی ئهندامانی و به پلهی وهزیر دهبێ و ههموو ماف و ئیمتیازاتێكی وهزیریشی ههیه سهبارهت به مووچه و دهرماڵه و خانهنشینی و خزمهت و دهستهڵاتی وهزیری داراییشی دهبێ لهوهی كه پهیوهندیی به كاروباری دیوان و میلاك و بودجهوه ههیهو ماوهی سهرۆكایهتیهكهی (4)ساڵهو شایانی دووباره بوونهوهی بۆ یهك جار به رهزامهندی زۆرینهی دهنگی ئهندامانی ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان – عیراق ههیه و، نابێ لهماوهی سهرۆكایهتیهكهی بهبێ رهزامهندی دوو لهسهر سێی دهنگی ئهندامانی ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان – عیراق لابدرێ .