المواد القانونية
مادده‌ی حه‌وته‌م: یه‌كه‌م: داواكاریی دامه‌زراندن، له پاش راگه‌یاندنی پۆسته‌كه، پێشكه‌ش به ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری ده‌كرێت، كه ژیاننامه و به‌ڵگه‌نامه‌ی تایبه‌ت به دامه‌زراندنیش هاوپێچی ده‌كرێت. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری ئه‌ركی هه‌ڵبژاردنی سێ له داواكارانی دامه‌زراندن ده‌گرێته ئه‌ستۆ، به مه‌به‌ستی كاندیدكردنیان بۆ پۆستی سه‌رۆك، تا په‌رله‌مان ئه‌ركی هه‌ڵبژاردنی یه‌كێكیان، به گوێره‌ی مادده‌ی (شه‌شه‌م/یه‌كه‌م)ی ئه‌م یاسایه بگرێته ئه‌ستۆ. سێیه‌م: ماوه‌ی خزمه‌تی سه‌رۆك چوار ساڵه و بۆ یه‌ك جار قابیلی تازه كردنه‌وه‌یه، به هه‌مان ئه‌و رێكار و بنه‌مایانه‌ی به ده‌ق له مادده‌ی شه‌شه‌می ئه‌م یاسایه‌دا هاتوون. چواره‌م: رێكاری یاسایی ده‌گیرێته به‌ر ده‌رهه‌ق به سه‌رۆك له كاتی سه‌رپێچی كردنی له‌وه‌ی په‌یوه‌ندیی به كاری وه‌زیفی ئه‌وه‌وه هه‌یه به گوێره‌ی یاسا، له پاش وه‌رگرتنی مۆڵه‌تی پێش وه‌خته له په‌رله‌مان. پێنجه‌م: به بڕیاری په‌رله‌مان له یه‌كێك له‌م حاڵه‌تانه‌ی دادێ سه‌رۆك له پۆسته‌كه‌ی لا ده‌درێت،: 1- ئه‌گه‌ر بڕیارێكی دادوه‌ری یه‌ك لاكه‌ره‌وه ده‌رچوو به تاوانبار كردنی به ئه‌نجامدانی تاوانێك یا كه‌تنێكی ئابڕووبه‌ر. 2- ئه‌گه‌ر كه‌مته‌رخه‌می یان بێ باكییه‌كی مه‌زن له به‌جێ گه‌یاندنی كار و ئه‌ركه‌كه‌یدا سه‌لمێندرا. 3- خراپ به‌كار هێنانی ده‌سه‌ڵات. شه‌شه‌م: بڕیاری لادان له هه‌ردوو حاڵه‌تی (2، 3) له بڕگه‌ی پێنجه‌می ئه‌م مادده‌یه، به پێی راسپارده‌ی لیژنه‌یه‌كی لێكۆڵینه‌وه ده‌رده‌چێت، كه به سه‌رۆكایه‌تیی جێگری سه‌رۆكی په‌رله‌مان و ئه‌ندامیه‌تیی جێگری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و دادوه‌رێكی دادگای پێداچوونه‌وه (ته‌مییز) پێك دێت.
مادده‌ی هه‌شته‌م: به‌ر له‌وه‌ی سه‌رۆك ئه‌رك و ده‌سه‌ڵاته بڕیار لێدراوه‌كه‌ی به گوێره‌ی ئه‌م یاسایه بگرێته ده‌ست، له‌به‌رده‌می په‌رله‌ماندا ئه‌م سوێنده یاساییه‌ی دادێ ده‌خوات: (سوێند به خودای مه‌زن ده‌خۆم كه ئه‌و ئه‌ركه‌ی پێم سپێردراوه به راستگۆیی و ئه‌مانه‌ت و ده‌سپاكی وبێلایه‌نی و دڵسۆزییه‌وه به جێی ده‌گه‌ینم و به ئه‌مانه‌ته‌وه یاساو په‌یڕه‌و ورێنماییه‌كان بۆ نه‌هێشتنی دیارده‌ی گه‌نده‌ڵی) پیاده‌كه‌م.
مادده‌ی نۆیه‌م: یه‌كه‌م: ده‌سته ئه‌نجومه‌نێكی ده‌بێت و پێك دێت له: 1- سه‌رۆكی ده‌سته سه‌رۆك. 2- جێگری سه‌رۆك جێگری سه‌رۆكی ده‌سته‌و له كاتی ئاماده نه‌بوونیدا جێی ده‌گرێته‌وه. 3- به‌رێوه‌به‌رانی گشتی ده‌سته ئه‌ندام. 4- ژماره‌یه‌ك شاره‌زا له كارمه‌ندانی ده‌سته یان له ده‌ره‌وه‌ی، كه ژماره‌یان له سێ زیاتر نه‌بێت، به‌شداری له كۆبوونه‌وه و گفتوگۆیه‌كانی ئه‌نجومه‌ندا ده‌كه‌ن، به‌بێ ئه‌وه‌ی مافی ده‌نگدانیان هه‌بێت. دووه‌م: ده‌سه‌ڵاته‌كانی ئه‌نجومه‌ن: 1- ئاماده كردنی بودجه‌ی ده‌سته‌و دیاری كردنی میلاكه‌كه‌ی و دانانی خشته‌ی مووچه‌ی فه‌رمانبه‌ر و كارمه‌ندانی به هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌لأ وه‌زاره‌تی دارایی. 2- ده‌ركردنی په‌یڕه‌وی تایبه‌ت به ده‌سته. 3- دانانی پلانی كاری ده‌سته. 4- بڕیاردانی راپۆرتی ده‌وری كه بۆ په‌رله‌مان یان لایه‌نانی تری فه‌رمی به‌رز ده‌كرێنه‌وه. 5- لێكۆڵینه‌وه له‌و بابه‌تانه‌ی سه‌رۆك ره‌وانه‌ی لای ئه‌ویان ده‌كات و ده‌ركردنی بڕیاری پێویست له‌باره‌یانه‌وه. سێیه‌م: بڕیارهكانی ئه‌نجومه‌نی ده‌سته به زۆرینه ده‌درێن و له كاتی یه‌كسان بوونی ده‌نگدا، لایه‌نی كه سه‌رۆكی ده‌سته دنگی له‌گه‌لأ داوه قبوولأ ده‌كرێت.
مادده‌ی پازده‌هه‌م: یه‌كه‌م: كۆمسیۆن بودجه‌یه‌كی ساڵانه‌ی سه‌ربه‌خۆی ده‌بێ به‌گوێره‌ی رێنمایی و ڕێسا په‌یڕه‌و كراوه‌كان ده‌بێ و له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نه‌وه پێشنیاز ده‌كرێ به ڕاوێژ له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تی دارایی وئابووری و، په‌رله‌مان په‌سه‌ندی ده‌كات و ده‌خرێته ناو بودجه‌ی گشتی هه‌رێم. دووه‌م: ژمێركاری كۆمسیۆن له ژێر چاودێری و وردبینی دیوانی چاودێری دارایی هه‌رێم داده‌بێت.
مادده‌ی ده‌یه‌م: سه‌رۆك ئه‌م ئه‌ركانه‌ی دادێن پیاده ده‌كات: یه‌كه‌م: هه‌ڵسووڕاندنی كاره‌كانی ده‌سته و مسۆگه‌ركردنی به‌جێ گه‌یاندنی ئه‌ركه‌كانی له چوارچێوه‌ی یاسادا، به‌و جۆره‌ی ئامانجه‌كانی به‌دی ده‌هێنێت. دووه‌م: كردنه‌وه‌ی لقی ده‌سته له پارێزگاو ئیداره‌كانی هه‌رێمدا، به مه‌رجێك هه‌ر لقه فه‌رمانبه‌رێك به پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی به‌رێوه‌ی ببات، كه به لای كه‌مه‌وه بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆیی به‌ده‌ست هێنا بێت. سێیه‌م: هه‌ر چوار مانگ جارێك یان هه‌ر كاتێك پێویست بوو، راپۆرتێكی ده‌وری پێشكه‌ش به په‌رله‌مان بكرێت، كه بریتی بێت له چالاكییه‌كانی ده‌سته‌و پوخته‌یه‌ك له باره‌ی ئه‌و كێشانه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌یان تێدا كراوه‌و ئه‌وانی داخراون و ئه‌وانه‌ی ره‌وانه‌ی لای دادگاكانی تایبه‌تمه‌ند كراون و رێ به جه‌ماوه‌ر و میدیاش ده‌درێت چاوی پێدا بخشێنن. چواره‌م: داوا له ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری بكرێت، لێكۆڵه‌ری دادی بۆ كاركردن له ده‌سته‌دا ته‌نسیب بكات.
مادده‌ی یازده‌م: یه‌كه‌م: سه‌رۆكی ده‌سته (جێگر) ێكی هه‌یه، كه به پله‌یه‌كی تایبه‌ته و به پێی پاڵاوتنی سه‌رۆك به مه‌رسوومێكی هه‌رێمی داده‌مه‌زرێت. دووه‌م: سه‌رۆكی ده‌سته بۆی هه‌یه هه‌ندێك له ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی به جێگره‌كه‌ی یان به‌ڕێوه‌به‌رانی گشتی بدات.
مادده‌ی دوازده‌م: ده‌سته پێك دێت له: یه‌كه‌م: فه‌رمانگه‌ی كاروباری كارگێڕی ودارایی: فه‌رمانبه‌رێك به پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كات و به لای كه‌مه‌وه بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆیی به‌ده‌ست هێنابێ له بواری پسپۆرایه‌تیی خۆیدا به لای كه‌مه‌وه ده ساڵی شاره‌زایی هه‌بێ. دووه‌م: فه‌رمانگه‌ی كاروباری یاسایی ولێكۆڵینه‌وه‌كان: فه‌رمانبه‌رێك به پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كات و به لای كه‌مه‌وه بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆیی له یاسادا به‌ده‌ست هێنابێ و له بواری پسپۆرایه‌تیی خۆیدا به لای كه‌مه‌وه ده ساڵی شاره‌زایی هه‌بێ، پێك دێت له: 1- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی كاروباری یاسایی: فه‌رمانبه‌رێك به پله‌ی بهڕێوهبهر سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كات، بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆیی له یاسادا به‌ده‌ست هێنابێ، له بواری پسپۆرایه‌تیی خۆشیدا به لای كه‌مه‌وه پێنج ساڵ شاره‌زایی هه‌بێ، ئه‌م ئه‌ركانه‌ی دادێ ده‌گرێته ئه‌ستۆ: أ- خستنه رووی را وراوێژ له‌باره‌ی ئه‌و پرسه یاساییانه‌ی ده‌خرێنه به‌رده‌می ده‌سته‌وه. ب ـ دادبینی كردن (المرافعه) له به‌رده‌م دادگاكانی تایبه‌تمه‌ند هێنده‌ی په‌یوه‌ندیی به كێشه‌كانی گه‌نده‌ڵییه‌وه هه‌یه كه ده‌سته ده‌یان جوولێنێت و پێداچوونه‌وه به رێگاكانی تانه‌دان له‌باره‌یانه‌وه. ج ـ نوێنه‌رایه‌تی كردنی ده‌سته له لیژنه‌كانی لێكۆڵینه‌وه‌دا كه له‌سه‌ر خواستی ده‌سته پێك هێنراون. دـ ئاماده‌كردنی لێكۆڵینه‌وه وتوێژینه‌وه‌ی یاسایی تایبه‌ت به یاساكانی نه‌هێشتنی گه‌نده‌ڵی و رێككه‌وتننامه‌كانی نێوده‌وڵه‌تی له‌م باره‌یه‌وه. 2- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی لێكۆڵینه‌وه‌كان: فه‌رمانبه‌رێك به پله‌ی بهڕێوهبهر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی له یاسادا به‌ده‌ست هێنابێ و له‌بواری پسپۆرایه‌تییه‌كه‌یدا بۆماوه‌یه‌ك به‌لای كه‌مه‌وه پێنج ساڵ شاره‌زایی هه‌بێ و ئه‌ركی ئاشكراكردنی حاڵه‌ته‌كانی گه‌نده‌ڵی له تێكڕای ده‌زگاكانی حکومتدا ده‌گرێته ئه‌ستۆ هه‌روه‌ها زانیاری له سه‌ریان به هاوكاری ئامێره‌كانی ته‌كه‌نیكی كۆده‌كاته‌وه و لێكۆڵینه‌وه‌ی تێدا ده‌كات. سێیه‌م: فه‌رمانگه‌ی خۆ پاراستن وشه‌فافیه‌ت: فه‌رمانبه‌رێك به پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كات، به‌لای كه‌مه‌وه بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی به‌ده‌ست هێنابێ، له بواری پسپۆرایه‌تیی خۆیدا به لای كه‌مه‌وه ده ساڵ شاره‌زایی هه‌بێ و ئه‌م ئه‌ركانه‌ی دادێن ده‌گرێته ئه‌ستۆ: 1- دڵنیابوون له ره‌وایی سه‌رچاوه‌كانی سامانی ئه‌و كه‌سه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه ده‌یگرێته‌وه، ئه‌وانه‌ی به ناوی خۆیه‌وه یان به ناوی هی دیكه‌وه تۆمار كراون، جا چ له حیازه‌ی ئه‌و یان حیازه‌ی كه‌سانی دیكه‌دا بن، مادام موڵكایه‌تییان بۆ ئه‌و ده‌گه‌ڕێته‌وه. 2- په‌ره‌پێدانی كارامه‌یی لێكۆڵینه‌وه له كێشه‌كانی گه‌نده‌ڵی و شێوازه‌كانی چاودێڕیی دارایی و پشكنینی كارگێڕی و بڵاوكردنه‌وه‌ی كولتووری ده‌سپاكی وشه‌فافیه‌ت. 3- به دواداچوونی پیادهكردنی یاساو په‌یڕه‌و و رێنماییه‌كانی په‌یوه‌ندیدار به ده‌سته‌وه. 4- بووژاندنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی له‌گه‌لأ رێكخراوه‌كانی خاوه‌ن چالاكی هاوشێوه. 5- به‌ڕێوه‌بردنی به‌رنامه‌كانی مه‌شق و گرێدانی كۆنگره به هاریكاری له‌گه‌لأ وه‌زاره‌ته‌كان و لایه‌نانی تایبه‌تمه‌ندو ده‌زگاكانی كه‌رتی تایبه‌ت. چواره‌م: نووسینگه‌ی سه‌رۆكی ده‌سته: فه‌رمانبه‌رێك به پله‌ی بهڕێوهبهر سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كات به‌لای كه‌مه‌وه بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی به‌ده‌ست هێنا بێت.
مادده‌ی سێزده‌م: یه‌كه‌م: له كاتی هه‌ر لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كدا كه ده‌سته ده‌یكات، لێكۆڵه‌ره‌وانی مافی لێكۆڵینه‌وه‌یان له‌گه‌لأ هه‌ر كه‌سێك هه‌یه كه حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه ده‌یگرێته‌وه و چاوخشاندن به سه‌نه‌د و به‌ڵگه‌نامه‌ی فه‌رمیدا، له نێویاندا ئه‌وانه‌ی كه نهێنین جا پله‌ی په‌نهانییان هه‌ر چییه‌ك بێت و ده‌بێ ئه‌ركی چوونه ژووره‌وه‌یان بۆ فه‌رمانگه‌ی په‌یوه‌ندیدار به‌و ئامێرانه‌ی كه جۆری كاره‌كه‌یان ده‌یخوازێت، ئاسان بكرێت و پاراستنیان دابین بكرێت و نابێ ئه‌و ئامێرانه‌یان لێ وه‌ربگڕێت كه په‌یوه‌ندییان به كاره‌كه‌یانه‌وه هه‌یه. دووه‌م: ئه‌گه‌ر ئه‌و لایه‌نه‌ی له ژێر لێكۆڵینه‌وه‌دایه گوتی، ئه‌و زانیاری و به‌ڵگه‌نامانه‌ی داوا ده‌كرێت ببیندرێن له‌و په‌ڕی نهێنیدان و، ئه‌گه‌ری ئاشكرا كردنیان ره‌نگه ئاسایشی هه‌رێم بخاته مه‌ترسییه‌وه، سه‌رۆكی ده‌سته لیژنه‌یه‌كی لێكۆڵێنه‌وه به سه‌رۆكایه‌تیی خۆی، یان جێگره‌كه‌ی و ئه‌ندامیه‌تیی دوو له به‌ڕێوه‌به‌رانی گشتی له ده‌سته، بۆ وردبینی كردنی ئه‌و زانیاری و به‌ڵگه‌نامانه، پێك ده‌هێنێ.
مادده‌ی چوارده‌م: یه‌كه‌م: به به‌ده‌ست هێنانی ناڕه‌وا داده‌ندرێت، هه‌ر سامانێكی یه‌كێك له‌وانه‌ی له ژێر حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دان چ بۆ خۆی یان بۆ یه‌كێكی دیكه، له رێی به‌كارهێنانی وه‌زیفه‌ی گشتی یان راسپارده‌نی گشتی (التكلیف العام) یان سیفه‌ت یان له ئاكامی ره‌فتارێكی پێچه‌وانه‌ی ده‌قێكی یاسایی به ده‌ست هێنابێت. دووه‌م: به گوێره‌ی ئه‌وه‌ی پێشوو، هه‌ر زیاد بوونێكی سامان كه به‌دی دێت له پاش وه‌رگرتنی وه‌زیفه‌ی گشتی یان راسپاردنی گشتی یان هه‌بوونی سیفه‌ت به‌سه‌ر ئه‌و كه‌سه‌ی له ژێر حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دایه یان به‌سه‌ر هاوسه‌ره‌كه‌یدا یان منداڵانی ناكامی، هه كاتێك كه له‌گه‌ڵ داهاتیاندا نه‌گونجێت و نه‌یانتوانی سه‌رچاوه‌ی ره‌وای بۆ بسه‌لمێنن، به قۆزتنه‌وه (استغلال) داده‌ندرێت. سێیه‌م: حوكمه‌كانی بڕگه‌ی دووه‌می ئه‌م مادده‌یه به‌سه‌ر هه‌ر كه‌سێكدا پیاده ده‌بێت كه به هه‌ر سیفه‌تێك بێت سامانی گشتی به‌ده‌ست ده‌هێنێت كه سه‌رچاوه‌كه‌ی ناڕه‌وایه.
مادده‌ی شه‌شه‌م: پێكهاته‌كانی ده‌زگا له مانه‌ی خواره‌وه پێك دێ: 1. ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردنی ده‌زگا. 2. پێكهاته‌كانی مه‌ڵبه‌ندی ده‌زگا كه له‌م به‌شانه پێك دیێن: 3. به‌شی به‌رێوه‌بردن و خۆیه‌تی. 4. به‌شی نه‌خشه كێشان و لێكۆڵینه‌وه و به‌دوا داچوون. 5. به‌شی ماف. 6. به‌شی ژمێریاری. 7. به‌شی ورد بینی. 8. به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی ده‌زگا فه‌رمانبه‌رێك سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا كه هه‌ڵگری بڕوانامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆ بێت و بریكاری سه‌رۆكی ده‌زگا ده‌بێت و هه‌موو ده‌سه‌ڵاته‌كانی ئه‌نجام ده‌دات له كاتی ئاماده نه‌بوونی ره‌سمیدا له مانه پێك دێ: 9. به‌رێوه‌به‌رایه‌تی خانه‌نشینی. 10. به‌رێوه‌به‌رایه‌تی شیاندن و چاودێری كردنی كه‌م ئه‌ندامان. 11. به‌رێوه‌به‌رایه‌تی وه‌به‌ر هێنان. 12. به‌رێوه‌به‌رایه‌تی و به‌رێوه‌بردنه لقی یه‌كانی له پارێزگاكان دا.
مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردنی ده‌سه‌ڵاتی باڵا له ده‌زگادا له مانه پێك دێ. 1. سه‌رۆكی ده‌زگا- سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 2. به‌رێوه‌به‌ری گشتی ده‌زگا- جێگری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 3. سه‌رۆكی ئه‌ركان له وه‌زاره‌تی كاروباری (پێشمه‌رگه) – نوێنه‌ری وه‌زاره‌ت. 4. به‌رێوه‌به‌ری گشتی دارایی- نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی دارایی. 5. به‌رێوه‌به‌ری گشتی گه‌شه پێدان و ئاوه‌دانكاری- نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی گه‌شه پێدان و ئاوه‌دانكاری. 6. به‌رێوه‌به‌ری گشتی چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی- نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی و كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی. 7. ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران سێ پسپۆر بۆ ماوه‌ی سێ ساڵ داده‌مه‌زرێنێ و بۆی هه‌یه تازه‌ش بكرێته‌وه بۆ ئه‌وانه‌ی كه خاوه‌نی رابردوێكی شه‌ره‌ف مه‌ندانه‌ی تێكۆشانن و به به‌شداری به‌رچاویان له جوڵانه‌وه‌كه‌دا هه‌یه.
مادده‌ی هه‌شته‌م: ئه‌نجوومه‌ن تایبه‌ته به‌و كار و ئه‌ركانه‌ی خواره‌وه: 1. پیاده كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه و یاسا و بڕیارو پێره‌وه تایبه‌تی یه‌كانی به خانه‌نشینی شه‌هیدانی بزوتنه‌وه‌و، ئه‌وانه‌ی له ئه‌نجامی به‌شداری كردن تێی دا توشی كه‌م ئه‌ندام بوون، هه‌روه‌ها ئه‌و یاسا و بڕیارانه‌ش كه په‌یوه‌ندییان به كاروباریانه‌وه هه‌یه. 2. پێشنیاز كردنی هه‌موار كردنی یاساكان بۆ په‌ره‌پێدانی یاسای ده‌زگا، یاساو بڕیارهكانی كه په‌یوه‌ندیدارن به كارو باره‌كانی و به‌رز كردنه‌وه‌یان بۆ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران. 3. دانانی سیاسه‌تی گشتی بۆ گه‌شه پێدانی ده‌ستكه‌وته‌كانی ده‌زگا و وه‌به‌رهێنانی له ناو چوارچێوه‌ی ئامانجه نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی و كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووریه‌كان و سه‌رپه‌رشتی كردنی جێبه‌جێ كردنیان له لایه‌ن فه‌رمانگه‌كانی ده‌زگاكه‌وه. 4. سه‌لماندنی بوودجه‌ی گشتی ده‌زگا و ژمێركاری كۆتایی و ئه‌نجامدانی گوێزانه‌وه و هه‌موار كردنی به پێی یاسا كار پێكراوه‌كان. 5. دانانی میلاكی ده‌زگاو هه‌موار كردنه‌كانی. 6. ئه‌نجام دانی كه‌م كردنه‌وه و مه‌زات كردنه‌كان و بڕیاردان له‌سه‌ر به‌ڵێننامه وقۆنته‌رات و خۆ به‌ستنه‌وه‌ی دارایی له نێو بازنه‌ی بودجه‌ی سه‌لمێندراویدا. 7. دانانی به‌خشینی ده‌رماڵه به فه‌رمانبه‌ره كارامه‌كان له فه‌رمانگه‌كاندا یا ئه‌وانه‌ی به شێوه‌یه‌كی كاتی پێی سپێردراون، له‌گه‌ڵ شاره‌زا نێردراوه‌كان دا به مه‌رجێك له رێژه‌ی 201% مووچه‌كانیان پتر نه‌بێ، به‌خشینی ده‌رماڵه كه له رێژه‌ی 70% ی مووچه‌كانیان پتر نه‌بێ بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی كه بۆ ئه‌نجامدانی كاری زێده له دوای ده‌وامی ره‌سمی روویان لێ ده‌نرێ. 8. پێكه‌وه‌نانی چه‌ند لیژنه‌یه‌ك بۆ لێكۆڵینه‌وه له كاروباری هه‌مه‌جۆری ده‌زگاكه‌و بۆیشی هه‌یه پشت به شاره‌زایان له ده‌ره‌وه‌ی ده‌زگا ببه‌ستێ به‌رامبه‌ر به كرێ یه‌كی وا كه ئه‌نجومه‌ن بڕیاری له‌سه‌ر ده‌دات. 9. چاودێری كردنی شیاندنی منداڵانی شه‌هیدان، له وانه‌ی كه مه‌ترسی له‌سه‌ر موعاناتیان هه‌یه، كه له ئه‌نجامی باری هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی خێزانی و له ئاكامی نه‌مانی دایك و باوك یاخود یه‌كێكیان له‌لایان خولقاوه. 10. چاودێری كردن و شیاندنی كه‌م ئه‌ندامانی بزووتنه‌وه له ناو پێشمه‌رگه‌دا و، لێكۆڵینه‌وه له باره‌ی ژیانیان و ئاماده‌كردنی ئاماركردنێكی تایبه‌ت پێیان و دانانی نه‌خشه بۆ راهێنان و چاودێری كردن و شیاندنیان و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی ته‌ندروستی و كۆمه‌ڵایه‌تی و رۆشنبیری یان به دروستكردنی مه‌ڵبه‌ندی تایبه‌تی یان سوود وه‌رگرتن له مه‌ڵبه‌ند و په‌یمانگای تایبه‌ت به فه‌رمانگه‌كانی چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی و رێكخراوه كۆمه‌ڵایه‌تی و رێكخراوه مرۆڤایه‌تی یه‌كان كه هه‌مان ئامانجیان هه‌یه و مافی پیشه‌یی یان له وه‌رگرتن به هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ لایه‌نه تایبه‌ته‌كان دا پێ بدرێ. 11. پێشنیاز كردنی دامه‌زراندنی فه‌رمانبه‌ر بۆ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و ئه‌نجومه‌نیش بۆی هه‌یه به‌رزیان بكاته‌وه و بیان گوازێته‌وه و واز هێنانیان لێ قبوول بكات و خانه‌نشینیان بكات و به شێوه‌یه‌كی كاتی بیان سپێرێ و سزایان بدات و له كاریان لابدات و به‌لێنكاری له‌گه‌ڵ پسپۆر و شاره‌زایان و ته‌كنیكاران ببه‌ستێ بۆ كاركردن له ده‌زگاكه‌دا. 12. دانانی راپۆرتێكی ساڵانه له باره‌ی كار و ئه‌ركه‌كانی ده‌زگا و به‌رز كردنه‌وه‌ی بۆ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران له باره‌ی پوخته‌ی چالاكییه‌كانی ده‌زگا و راپه‌راندنی كاره‌كانی و كێشه و راو پێشنیازه‌كانی. 13. ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه لقه فرمانگه بۆ ده‌زگاكه له یه‌كه‌كانی به‌رێوه‌بردن دا بكاته‌وه و به‌ش و هۆبه له نوێ دابنێ و لێكیان بدات و هه‌ڵیان وه‌شێنێته‌وه به پێی پێویست له‌گه‌ڵ دانانی سنوورێك بۆ كار و ئه‌ركه‌كانی و پسپۆرییه‌كانی به پێی رێنماییه‌كانی خۆی. 14. ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه هه‌ندێ له ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی بدا به سه‌رۆكی ده‌زگا و به‌رێوه‌به‌ره گشتی یه‌كانی.
مادده‌ی نۆیه‌م: كۆبوونه‌وه‌كانی ئه‌نجومه‌ن به سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆكی ده‌زگا ده‌بێت و بۆی هه‌یه داوای به‌ستنی بكات، له خولی ئاسایی و خولی نائاسایی داو هه‌رچی لێیه‌وه ده‌ربچێت له بڕیار و پێشنیاز و راسپارده ئیمزایان ده‌كات.
مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌وه‌ی رووی لێنراوه له ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران سه‌رپه‌رشتی ده‌زگاكه بكات، سه‌رۆكایه‌تی دانیشتنه‌كانی ئه‌نجومه‌ن ده‌كات له كاتی ئاماده بوونی له كۆبوونه‌وه‌كه‌دا.
مادده‌ی یازده‌یه‌م: پێویسته له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی هه‌ر مانگه به لایه‌نی كه‌مه‌وه جارێك كۆ ببێته‌وه و ئه‌و ئه‌ندامه‌ی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران كه سه‌رپه‌رشتی ده‌زگاكه ده‌كات یاخود به‌لانی كه‌مه‌وه سێ یه‌كی ژماره ئه‌ندامان له كاتی پێویستدا بۆیان هه‌یه داوای به‌ستنی كۆبوونه‌وه‌ی نائاسایی بكه‌ن.
مادده‌ی دوازده‌یه‌م: راده‌ی یاسایی به ئاماده بوونی سه‌رۆكی دانیشتنه‌كه و نیوه‌ی ژماره‌ی ئه‌ندامان ته‌واو ده‌بێ و هه‌موو بڕیار و راسپارده و پێشنیارێكیش به زۆرینه‌ی ده‌نگی ئاماده‌بووان ده‌رده‌چێ و له كاتی به‌رامبه‌ر بوونی ده‌نگه‌كان رای ئه‌و لایه‌نه په‌سه‌ند ده‌كرێ كه سه‌رۆك ده‌نگی له‌گه‌ڵ داوه.
مادده‌ی سێزده‌یه‌م: بڕیارهكانی ئه‌نجومه‌ن بۆ ئه‌و ئه‌ندامه‌ی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌نێردرێ كه سه‌رپه‌رشتی ده‌زگا ده‌كات و ئه‌گه‌ر لاری نه‌بوو لێیان له ماوه‌ی پازده رۆژ له مێژووی پێ راگه‌یاندنی به سه‌لمێنراو داده‌نرێن و بۆیان هه‌یه جێ به جێ بكرێن، به‌ڵام له كاتێكدا كه لاری بوو لێیان له‌و ماوه یاسایی یه‌دا، ئه‌وه بڕیاره‌كه‌ی ئه‌و بنبڕ و دوا بڕیار ده‌بێ.
مادده‌ی چوارده‌یه‌م: سه‌رۆكی ده‌زگا به پله‌یه‌كی تایبه‌تی به یڕیارێك له لایه‌نی تایبه‌ت به پێی یاسا كارپێكراوه‌كان داده‌مه‌زرێ، به مه‌رجێك خزمه‌تگوزاری و به‌شداری به‌رچاوی هه‌بێ له بزوتنه‌وه بۆ ماوه‌یه‌كی گونجاو كه بۆ به‌رێوه‌بردنی ده‌زگا بیشێنێ و بتوانێ كارو ئه‌ركه‌كانی جێبه‌جێ بكات و، ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی به پێی یاسا به‌كار بێنێ و پێویسته شیاویێكی خوێندنی وای هه‌بێ كه ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران دڵنیا بێ له وه‌رگرتنی فرمانی سه‌رۆكی ده‌زگاكه.
مادده حه‌ڤده‌یه‌م: پاره و داهاتی ده‌زگا له مانه‌ی خواره‌وه پێك دێت: 1. ئه‌و به‌خشینه‌ی له لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمه‌وه بۆی بڕیار دراوه و بۆی خراوه‌ته ناو بودجه‌ی گشتییه‌وه. 2. ماڵی گوێزراوه و نه‌گوێزراوه كه موڵكی ده‌زگاكه‌ن. 3. ده‌ستكه‌وته‌كانی وه‌به‌رهێنانی ده‌زگا. 4. ئه‌و به‌خششانه‌ی پێشكه‌ش به ده‌زگا كراون و ئه‌وانه‌ش له لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردنه‌وه قه‌بووڵ ده‌كرێن، به مه‌رجێك له سه‌رچاوه‌ی ئاشكرا و به پێی مه‌شروعیه‌تی یاساوه وه‌رگیرابن. 5. ئه‌و ره‌سمانه‌ی له پێناو جێبه‌جێ كردنی ئامانجه‌كانی ده‌زگاكه فه‌رز ده‌كرێن. 6. قازانجی ئه‌و چالاكی یانه‌ی كه ده‌زگا ده‌ینوێنێ.
مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م: 1. هه‌موو موڵك و ماڵێكی ده‌زگا، ماڵی گشتین، بۆ مه‌به‌ستی ئه‌و یاسایه نه‌بێ نابێ ده‌سكاری بكرێن. 2. قه‌رزه‌كانی ده‌زگا و هه‌موو پاره‌یه‌كی كه به قانوونی ده‌یكه‌وی، قه‌رزی نایابن (ممتاز) له وه‌رگرتنیان یاسای وه‌رگرتنه‌وه‌ی قه‌رزی ره‌وای حكومه‌تیان له سه‌ر پیاده ده‌كرێ. 3. هه‌موو ماڵێكی گوێزراوه و نه‌گوێزراوه‌ی ده‌زگا له باج و ره‌سم ده‌بووردرێن. 4. ده‌زگا له هه‌موو ئه‌و ره‌سمانه‌ی ده‌بووردرێ كه به هۆی هه‌ڵسوكه‌وتی یاسایه‌وه كه‌وتۆته سه‌ری، هه‌روه‌ها له‌و داواكاریانه‌ش كه بۆی به‌رز ده‌كرێته‌وه یان له دژی ده‌درێ. 5. حسابه‌كانی ده‌زگا له ژێر چاودێری دارایی دا ده‌بێت.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة