أحكام القانون

مادده‌ی سیازده‌: 1. ئه‌گه‌ر شه‌رتوشرووتی ته‌واوی هه‌بێ، ئه‌وا سندوق (720) دینار مووچه‌ی خانه‌نشینی، مانگانه‌، به‌ رۆژنامه‌وان ده‌دا. 2. ئه‌و مافه‌ خانه‌نشینی یه‌ی به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ دراوه‌، له‌گه‌ڵ هیچ مافێكی خانه‌نشینی دیكه‌دا کە یاسایه‌كی خانه‌نشینی دیكه‌ یان سندوقێكی خانه‌نشینی دیكه‌ پێی دانێ ناشێ كۆبكرێته‌وه‌ و له‌ دوو لایه‌نه‌وه‌ مافی خانه‌نشینی وه‌ربگرێ.

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م:وه‌زیر:سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌و به‌رپرسه‌ له‌ كاره‌كانی ئاڕاسته‌كردنی سیاسه‌تی وه‌زاره‌ته‌كه‌و سه‌رپه‌رشتكاری وچاودێری، هه‌موو بڕیارو فه‌رمان و رێنماییانه‌ی پێوه‌ندییان به‌ ئه‌ركوفرمان و پێكهاته‌و سه‌ڵاحییات و كاروباری دیكه‌ی ته‌كنیكی و دارایی وئیداری و رێكخستنی وه‌زاره‌ته‌وه‌ هه‌بێ، به‌پێی یاسا له‌ وه‌زیره‌وه‌ ده‌رچێ و،هه‌رخۆشی سه‌رپه‌رشتیی جێبه‌جێكردنییان ده‌كات،و به‌رامبه‌ر به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانیش به‌پرسه‌، به‌و پێیه‌ی كه‌ ئه‌ندامێكی هاوكاره‌ له‌ ئه‌نجومه‌نداو بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌ ده‌سترۆییه‌كانی بدات به‌ بریكاری وه‌زاره‌ت، یان به‌رێوه‌به‌ره‌گشتیه‌كان، یان ئه‌وكه‌سه‌ی به‌ گونجاوی ده‌زانێ له‌ وه‌زاره‌تدا. دووه‌م:بریكاری وه‌زاره‌ت:له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و سه‌ڵاحییاته‌ی كه‌ له‌لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ پێی ده‌سپیردرێ و له‌ ئاراسته‌كردن و،سه‌رپه‌رشتكردنی كاروباری وه‌زاره‌ته‌كه‌دا،یاریده‌ی وه‌زیر ده‌دات، مه‌رجیشه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیی هه‌بێ و پسپۆر بێت. سێیه‌م :راوێژكاران: ژماره‌یان له‌ چوار كه‌س زیاتر نابێ، مه‌رجیشه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیان هه‌بێ و، خاوه‌ن ئه‌زموون وكارایی بن. چواره‌م: نووسینگه‌ی وه‌زیر:فرمانبه‌رێ به‌پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كا،كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ،ژماره‌ێك فرمانبه‌ریش یاریده‌ی ده‌ده‌ن. پێنجه‌م: نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت: فرمانبه‌رێ به‌پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كا،كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ،ژماره‌ێك فرمانبه‌ریش یاریده‌ی ده‌ده‌ن. شه‌شه‌م: ئه‌نجومه‌نی راوێژكاری وه‌زاره‌ت پێك دێت له‌:ـ أ- وه‌زیری ده‌رامه‌ته‌ ئاوییه‌كان: به‌ سه‌رۆك. ب- بریكاری وه‌زاره‌: به‌ئه‌ندام وله‌حاله‌تی دابڕانی وه‌زیر سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌ن ده‌كات ج- بریكاری وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ : به‌ ئه‌ندام. د- بریكاری وه‌زاره‌تی شاره‌وانی : به‌ ئه‌ندام. ه- بریكاری وه‌زاره‌تی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و نیشته‌جێكردن : به‌ ئه‌ندام. ز- بریكاری وه‌زاره‌تی ژینگه‌ : به‌ ئه‌ندام. و- بریكاری وه‌زاره‌تی كاره‌با : به‌ ئه‌ندام. ی- راوێژكارو خاوه‌ن ئه‌زمونان،له‌ ناوه‌وه‌ی یان له‌ ده‌ره‌وه‌ی وه‌زاره‌ته‌كه‌،له‌وانه‌ی كه‌ وه‌زیر بیه‌وێ له‌ كۆبوونه‌وه‌كاندا به‌شداربن و ئه‌نجومه‌نیش هه‌ركاتێ پێویست بكا،به‌ بڕیاری وه‌زیر كۆده‌بێته‌وه‌. حه‌وته‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی كاروباری ئیداری ودارایی:به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌یه‌كی زانكۆیی سه‌ره‌تایی به‌ده‌ستهێنابێ و له‌ شاره‌زا وپسپۆران بێت. هه‌شته‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی پلان دانان و به‌دواداچوون: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بروانامه‌یه‌كی زانكۆی سه‌ره‌تایی به‌ده‌ستهێنابێ و له‌ شاره‌زا وپسپۆران بێت. نۆیه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی ئاودێری و ئاوی سه‌رزه‌وه‌ی: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌یه‌كی زانكۆیی سه‌ره‌تایی به‌ده‌ستهێنابێ و له‌ شاره‌زا وپسپۆران بێت. ده‌یه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی ئاوی ژێزه‌وی: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌یه‌كی زانكۆیی سه‌ره‌تایی به‌ده‌ستهێنابێ و له‌ شاره‌زا وپسپۆران بێت. پازده‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی به‌نداوو كۆگاكانی ئاو: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌یه‌كی زانكۆیی سه‌ره‌تایی به‌ده‌ستهێنابێ و له‌ شاره‌زا وپسپۆران بێت. دوازده‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی توێژینه‌وه‌و خشه‌كێشان: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌یه‌كی زانكۆیی سه‌ره‌تایی به‌ده‌ستهێنابێ و له‌ شاره‌زا وپسپۆران بێت. مادده‌ی چواره‌م: وه‌زیر،بۆی هه‌یه‌ له‌گه‌لأ كه‌سانی سروشتی و مه‌عنه‌وی،له‌ شاره‌زا پسپۆری هه‌رێم یان ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا رێك بكه‌وێ بۆ ئه‌نجامدانی ئه‌و ئه‌ركوفرمانه‌ی پێیانده‌سپێری،له‌ ماوه‌یه‌كدا كه‌ وه‌زیر،خۆی به‌گونجاوی بزانێ دوای وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران،ماف و ئه‌ركیشیان،له‌لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ دیارده‌كرێ. مادده‌ی پێنجه‌م: یه‌كه‌م:پێكهاته‌و ئه‌ركوفرمانی وه‌زاره‌ت به‌ پێره‌و دیارده‌كرێن. دووه‌م:وه‌زیر،بۆی هه‌یه‌،كاتێك پێویست بكا،به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی و به‌ش و هۆبه‌ی نوێ بكاته‌وه‌، یان یه‌كیانبخا،یان هه‌ڵیانوه‌ شێنته‌وه‌. سێیه‌م:وه‌زیر،بۆی هه‌یه‌ رێنمایی گه‌ڵیك بۆ ئاسانكاری جێبه‌جێكردنی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات. مادده‌ی شه‌شه‌م: له‌هه‌ر یاساو پێڕۆیه‌كی به‌ركاردا(النافژه‌)ناوی وه‌زاره‌تی كشتوكالأ و ئاودێری هاتبێ و تایبه‌ت بێت به‌ ده‌رامه‌ته‌ ئاوییه‌كان ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ جێگای ده‌گرێته‌وه‌. مادده‌ی حه‌وته‌م: پێویسته‌ له‌ سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن. مادده‌ی هه‌شته‌م: كاربه‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ له‌ گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ دا ناكۆك بێت. مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچواندنیه‌وه‌ كاری پێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی(وه‌قایعی كوردستان)دا بڵاوده‌كرێته‌وه‌. عدنان ره‌شاد موفتی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان-عیراق - هۆكاره‌كانی دانانی ئه‌م یاسایه‌ - له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌رێمی كوردستان به‌ده‌رامه‌تی ئاوی ده‌وڵه‌مه‌نده‌و، ئاویش بۆ زۆربه‌ی بواره‌كانی ژیان گرنگه‌و، له‌ فراژوكردنـی ( التنمیه‌) ئابووری و رێكخستـنی پێوه‌ندیكاری و سیاسـه‌تـی نێوده‌وڵه‌تـی وئیقلیمی و ناوخۆو، گۆڕانكارییه‌ تازه‌ په‌یدابووه‌كانی وڵاته‌كه‌دا رۆڵێكی گه‌وره‌ ده‌گێڕێ و، به‌ئامانجی ئه‌وه‌ش كه‌ سامانی ده‌رامه‌تی ئاو فراژوبكرێ و به‌ره‌وچاكتر بگۆڕدرێ و، پڕ به‌پێستی وه‌ خزمه‌ت بهێنرێ (الاستخدام الامپل) زه‌رووره‌ت وه‌های پێویست كرد كه‌ وه‌زاره‌تێكی سه‌ربه‌خۆو پسپۆڕ، بۆ كاروباری ده‌رامه‌تی ئاو دابنرێ، جا، له‌به‌ر ئه‌وانه‌، ئه‌م یاسایه‌ دانرا.

مادده‌ی دوازده‌یه‌م: 1-ئه‌م كه‌سانه‌ له‌ مۆڵه‌تی ژێر ده‌ست گرتن و هه‌ڵگرتنی چه‌كی ئاگرین و عه‌تاده‌كه‌ی به‌ده‌ر ده‌بن: یه‌كه‌م: پێشه‌وای هه‌رێم یا ئه‌وه‌ی جێگه‌ی ده‌گرێته‌وه‌. دووه‌م: سه‌رۆك و ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی هه‌رێم. سێ یه‌م: سه‌رۆك و ئه‌ندامان و ئه‌نجومه‌نی نبشتمانی هه‌رێم و هه‌ر یه‌كێك به‌ پله‌ی وه‌زیر بێ. چواره‌م: بریكاری وه‌زاره‌ته‌كان و پله‌ی تایبه‌تی و سه‌رۆكه‌كانی وه‌حده‌ ئیداریه‌كان. پێنجه‌م: دادوه‌ر و قازی و ئه‌ندامانی داواكاری گشتی و لێكۆله‌ره‌وه‌ دادگه‌ره‌كان. 2-ده‌شێ ئه‌فسه‌رانی هێزه‌ چه‌كداره‌كان چه‌كی ئاگرییان له‌ ژێر ده‌ست دا بێت یا هه‌لیبگرن به‌ باوه‌رنامه‌یه‌كی بێ ره‌سم لێدان كه‌ وه‌زیر ده‌ری ده‌كا و بۆی هه‌یه‌ دوای خانه‌نشینكردنی به‌ روتبه‌ی (رائد) و به‌ره‌و ژوور بوو باوه‌ر نامه‌ بێ ره‌سم لێدانه‌كه‌ی به‌ شێوه‌یه‌كی هه‌میشه‌یی له‌لا بمێنێته‌وه‌ و دوای مردنی حوكمی باوه‌ر نامه‌كه‌ی ده‌چێ بۆ گه‌وره‌ترین منداڵه‌كانی و ئه‌گه‌ر مه‌رجه‌ یاساییه‌كان هه‌بوون به‌ مۆڵه‌تێكی ره‌سی داده‌ندرێ. 3-ده‌شێ ئه‌فسه‌ران و مفه‌وه‌زه‌كانی هێزه‌كانی ئاسایش ناوخۆ چه‌كی ئاگرین و عه‌تاده‌كه‌یان له‌ ژێر ده‌ستدا بێت بێت یا هه‌لیبگرن به‌ باوه‌رنامه‌یه‌كی بێ ره‌سم لێدان كه‌ وه‌زیر ناوخۆ یا ئه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی ده‌داتێ ده‌ری ده‌كا و ئه‌فسه‌ر بۆی هه‌یه‌ دوای خانه‌نشینكردنی به‌ روتبه‌ی (رائد) و به‌ره‌و ژوور بوو باوه‌رنامه‌ بێ ره‌سم لێدانه‌كه‌ی به‌ شێوه‌یه‌كی هه‌میشه‌یی له‌لا بمێنێته‌وه‌ و دوای مردنی حوكمی باوه‌ر نامه‌كه‌ی ده‌چێ بۆ گه‌وره‌ترین منداڵه‌كانی و ئه‌گه‌ر مه‌رجه‌ یاساییه‌كان هه‌بوون به‌ مۆڵه‌تێكی ره‌سی داده‌ندرێ.

مادده‌ی چوارده‌یه‌م: 1-ده‌سه‌ڵاتی مۆڵه‌تدان بۆی هه‌یه‌ مۆڵه‌تی ژێر ده‌ست گرتن و عه‌تاده‌كه‌ی به‌بێ ره‌سم بدا به‌و فه‌رمانبه‌رانه‌ی ده‌وڵه‌ت كه‌ ئه‌ركی فه‌رمانگه‌كانیان به‌ لایه‌نگری فه‌رمانگه‌كانیان ده‌یخوازی له‌ حاڵه‌تی نه‌مانی ئه‌و ئه‌ركه‌دا فه‌رمانگه‌كان ده‌سه‌ڵاتی مۆڵه‌تدانی لێ ئاگادار ده‌كه‌ن كه‌ ئه‌وسا مۆڵه‌ته‌كان پووچ ده‌بنه‌وه‌ و ده‌بێ له‌ ماوه‌ی (7) رۆژدا له‌ رۆژی نه‌مانی ئه‌ركه‌كه‌وه‌ چه‌كه‌كه‌ بده‌نه‌ ده‌سه‌ڵاتی مۆڵه‌ت دان. به‌ڵام ده‌شێ مۆڵه‌تی ئه‌و چه‌كه‌یان به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌و یاسایه‌ پێ بدرێ. 2-ده‌شێ چه‌كی حوكمه‌ت و عه‌تاده‌كه‌ی بگه‌رێندرێته‌وه‌ بۆ ئه‌و فه‌رمانگانه‌ی ده‌وڵه‌ت كه‌ له‌ سه‌ره‌وه‌دا دیاری كراون به‌ڵام ئه‌و چه‌ك و عه‌تاده‌یان بۆ ته‌رخان ناكرێ تا مۆڵه‌تی ژێر ده‌ست گرتن و هه‌ڵگرتن وه‌رنه‌گرن كه‌ له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتدارانه‌وه‌ به‌بێ ره‌سم ده‌یان درێتێ و ئه‌و فه‌رمانگه‌یانه‌ش ده‌بێ دوای نه‌مانی سیفه‌تی فه‌رمانبه‌ریه‌كه‌یان و ئه‌و چه‌كه‌ ئاگرینه‌ و عه‌تاده‌كه‌ی بده‌نه‌وه‌ به‌و لایه‌نه‌ی ته‌رخانی كردبوون. 3-ئه‌و كه‌سه‌ی ئه‌و چه‌كه‌ ئاگرین و عه‌تاده‌ بزر ده‌كا كه‌ به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ پێی سپێردراوون و پێنج جای نرخه‌ سه‌لمێنراوه‌كه‌ی له‌ كاتی بزربوونیا لێ ی ده‌ستێنرێ ئه‌گه‌ر له‌ ئه‌نجامی كه‌م ترخه‌می خۆیدا بوو یا سێ جای نرخه‌كه‌یان له‌ حاڵه‌ته‌كانی تردا جگه‌ له‌و سزا (انچباگی) یانه‌ی به‌سه‌ریدا ده‌سه‌پێنرێ.

مادده‌ی بیست و دووه‌م: مه‌رجه‌ ئه‌و كه‌سه‌ی داده‌مه‌زرێ یان پایه‌ی مامۆستای یاریده‌دری پێده‌درێ له‌ پایه‌ی مامۆستایی كاری كردبێ له‌ یه‌كێك له‌ ده‌زگاكانی خوێندنی باڵا به‌ ده‌رس گوتنه‌وه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ (4) ساڵ كه‌متر نه‌بێ و له‌و ماوه‌یه‌دا به‌لانی كه‌م سێ توێژینه‌وه‌ی به‌ نرخی بڵاوكردبێته‌وه‌ كه‌ له‌ یه‌كێكیاندا به‌ ته‌نیا ئه‌و كاره‌ی كردبێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م: یه‌كه‌م: زانكۆ حه‌ره‌مێكی ئارام پارێزراوه‌ و سه‌نته‌رێكی هزری وشارستانییه‌ و ئه‌قلأ له‌ كه‌ش و هه‌واكه‌یدا گه‌شه‌ده‌كات و توانای داهێنان ودۆزینه‌وه‌ تیایدا به‌رز ده‌بێته‌وه‌ و نابێ ده‌ست له‌ كاروباری وه‌ربدرێ مه‌گه‌ر یاسا رێگه‌بدات و به‌ر پرسیارێتی راسته‌ و خۆی له‌ ئه‌ستۆدایه‌ بۆ به‌دیهێنانی ئامانجه‌كانی كه‌ له‌م یاسایه‌دا هاتوون. بۆیه‌ پێویسته‌ به‌رده‌وام لێكۆڵینه‌وه‌ و توێژینه‌وه‌ له‌ هه‌موو لایه‌نێكی زانیاریی مرۆڤایه‌تی و زانستی و واقیعی پێویستیه‌ نوێكان ئه‌نجام بدات كه‌ له‌گه‌لأ پێشكه‌وتنی ته‌كنولۆجی له‌ جیهاندا و پێویستیه‌كانیدا بگونجێ تاكو ئه‌و بۆ شاییه‌ زانستی و ته‌كنیكیه‌ی له‌ نێوان خۆمان و ده‌وڵه‌ته‌ پێشكه‌وتووه‌كاندا هه‌یه‌ ته‌سك بكرێته‌وه‌ و له‌گه‌لأ په‌ره‌سه‌ندنه‌كانی زانستی بڕۆین، له‌گه‌لأ ره‌چاو كردنی تایبه‌تمه‌ندیی كۆمه‌ڵگای كوردستانی. دووه‌م: زانكۆ و كۆلێج و ئه‌و په‌یمانگایانه‌ی پێوه‌یه‌وه‌ لكاون كه‌سایه‌تیه‌كی مه‌عنه‌وییان هه‌یه‌ (سه‌ربه‌خۆیی دارایی و كارگیریی و شیاوی یاسایی) بۆ به‌ دیهێنانی ئامانجه‌كانی وئه‌نجومه‌نێك كاروباره‌كه‌ی به‌ڕێوه‌ ده‌بات. سێیه‌م: زانكۆ له‌ كۆلێجی ئه‌كادیمی و سه‌نته‌ری توێژینه‌وه‌ و كۆلێج و په‌یمانگای ته‌كنیكی له‌ بواری خوێندنی ته‌كنیكی دوای خوێندنی دواناوه‌ندیی و هاوشانه‌كه‌ی پێكدێ، له‌گه‌لأ هه‌ر پێكهاته‌یه‌كی تر به‌ پێی پێویست له‌ رووی زانیاری تیۆری پراكتیكه‌وه‌.

مادده‌ی شازده‌م: كولێج یان په‌یمانگا ئه‌نجومه‌نێكی ده‌بێ و ئه‌ویش ده‌سته‌ی زانستی و كارگێڕی و داراییه‌كه‌یه‌تی و له‌مانه‌ پێكدێ: یه‌كه‌م: ڕاگر: سه‌رۆكه‌. دووه‌م: سه‌رۆكه‌كانی به‌شه‌كان یان لقه‌ زانستیه‌كان : ئه‌ندامن. سێیه‌م : یاریده‌ده‌ری راگر: ئه‌ندامه‌. چواره‌م : نوێنه‌ری ئه‌وانه‌ی ده‌رس ده‌ڵێنه‌وه‌ له‌ كۆلیج یان په‌یمانگا و به‌ پایه‌یه‌كی زانستی كه‌ له‌ مامۆستا(مدرس) كه‌متر نه‌بێ، ده‌سته‌ی ده‌رس گوتنه‌وه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك هه‌ڵیده‌بژێرێ كه‌ له‌ دوو ساڵ زیاتر نه‌بێ: ئه‌ندامه‌ . پێنجه‌م : ئه‌نجومه‌نی كۆلێج یان په‌یمانگا بۆی هه‌یه‌ ئه‌ندامێكی تر له‌ یه‌ك له‌ وه‌زاره‌ته‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان به‌ هه‌مان پسپۆری بۆ خۆی و زیاد بكات. شه‌شه‌م : نوێنه‌ری قوتابییان بۆ كاروبارێك كه‌ په‌یوه‌ندیی پێیانه‌وه‌ هه‌یێ ئاماده‌ی ئه‌نجومه‌نی كولێج یا په‌یمانگا ده‌بێ.

مادده‌ی نۆزده‌م: ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا ئه‌م كارانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێتەوە‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م/ 1/ كاركردن له‌ پێناوی هێنانه‌دی ئامانجه‌كانی سه‌ندیكا. 2/چوونه‌ ناو سه‌ندیكا و قه‌ده‌غه‌كردنیان له‌ ده‌ستدانه‌ پیشه‌. 3/به‌ڕێوه‌بردنی كاروباری سه‌ندیكا و جێ به‌جێ كردنی نه‌خشه‌ وبه‌رنامه‌كانی. 4/بانگهێشت كردنی ده‌سته‌ی گشتی بۆ كۆبوونه‌وه‌ و جێ به‌جێ كردنی بڕیاره‌كانی 5/سه‌رپه‌رشتی كردنی لقەكان ودابينكردنی ڕێكوپێكی چالاكييەكانی. 6/ئاماده‌كردنی بودجه‌ی ساڵانه‌ وبه‌ڕێوه‌بردنی دارایی سه‌ندیكا. 7/كردنه‌وه‌ی لقی نوێی سه‌ندیكا. 8/سه‌رپه‌رشتی رێكخستنی ده‌ست دانه‌ پیشه‌ی پزیشكی له‌ عیاده‌ تایبه‌تییه‌كاندا. 9/پێشكه‌ش كردنی پێشنیار له‌ باره‌ی هه‌مواركردنی یاسای سه‌ندیكا. 10/ده‌ستنیشان كردنی ئەو كەسەی نوێنەرايەتی سەنديكا دەكات لە ليژنە ڕەسمی وناڕەسمييەكاندا، ئەگەر هاتوو نەقيب نوێنەرايەتی نەكرد. 11/ناردنی ئه‌و كێشه‌ وشكایه‌تانه‌ی كه‌ دێن، بۆ به‌رده‌م لیژنه‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان. 12/به‌شداری كردن له‌ پێشكه‌ش كردنی پێشنیار له‌باره‌ی یاساكاری وپلان وبه‌رنامه‌ی ته‌ندروستی له‌ هه‌رێمدا. 13/پێكه‌وه‌نانی لیژنه‌ی لاوه‌كی بۆ به‌دیهێنانی ئامانجه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. 14/بڕیاردان له‌سه‌ر به‌ موڵك كردنی ماڵ و خانووبه‌ره‌ و وه‌رگرتنی به‌خشش و مینحه‌ و هه‌ل و مه‌رجی قه‌رز پێدان و قه‌بووڵ كردنی یارمه‌تی دارایی له‌ چوارچێوه‌ی مه‌به‌سته‌كانی سه‌ندیكادا. 15/خۆ ئاماده‌كردن بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كان. 16/پێدانی مۆڵه‌تی ده‌ستدانه‌ پیشه‌. 17/بڕیاردانێكی بنبڕ له‌ باره‌ی وازهێنانی نه‌قیب یان هه‌ر یه‌كێك له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌ن یان لیژنه‌كانی سه‌ندیكا یان هاوشێوه‌كانیان به‌مه‌رجێك له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌دا بخرێنه‌ به‌رده‌م ده‌سته‌ی گشتی. 18/دامه‌زراندن و به‌ڕێوه‌بردنی یانه‌كانی سه‌ندیكا به‌ پێی یاسای كۆمه‌ڵه‌كان. 19/قبوڵ كردنی به‌خشش به‌ ره‌زامه‌ندیی لایه‌نه‌ ره‌سمیه‌كان. دووه‌م: پێدانی هه‌ندێك له‌ ده‌سته‌ڵاته‌كانی به‌ نه‌قیب یان سه‌رۆكه‌كانی لقه‌كانی سه‌ندیكا.

مادده‌ی نۆیه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری و وه‌زاره‌تی پلاندانان بڕی مایه‌ راكێشراوه‌كه‌ بۆ پرۆژه‌كانی ژێرخانی ئابووری و وه‌به‌رهێنان به‌شێوه‌یه‌كی دادپه‌روه‌رانه‌ خه‌رج بكه‌ن، دوای راستاندنی له‌ لایه‌ن په‌رله‌مانه‌وه‌.

سێیەم: 1-پێ لێ راكێش (المتجاوز) خۆی یان وەرەسە شەرعیەكان لە ماوەی یەك ساڵدا (كە لە ڕۆژی بەركارخستنی ئەم بڕیارەوە دەست پێ دەكا) داواكارییەك بۆ بە موڵك كردنەكە پێشكەش دەكەن بە شارەوانیی مەڵبەندی عقارەكە، بە مەرجێ ناوی سیانی و پیشەو جێگای كاروكاسبی و جێگا و رووبەری عقارە پێ لەسەر درێژكراوەكە (المتجاوز علیه) و جۆری بینایەكەو ماددە بەكارهێنراوەكانی تێدا بنووسێ و هەموو بەڵگەنامە داواكراوەكانیشی لەگەڵدا بێ. شارەوانیەكەش دوای تەواوكردنی تەدقیق داواكارییەكان هەواڵەی وەزارت دەكات و، پێ لێ ڕاكێشیش دەبێ لە ماوەی (3) سێ مانگدا (كە لە ڕۆژی پێشكەش كردنی داواكەیەوە دەست پێ دەكا) موڕاجەعەی شارەوانییەكە بكات بۆ ئەوەی پارەی تەملیك و ڕەسمی ئیجازەی بینا كردن و ڕەسمەكانی دی كە دەكەوێتە ئەستۆی بدات. 2- ئەگەر پێ لێ ڕاكێش، لەو ماوەیەدا كە لە بڕگە (1)ی سەرەوەدا دیاری كراوە بەبێ مەعزەرەتێكی بەجێ داواكاریی بە موڵك كردنەكەی پێشكەش نەكرد یان پارەی بە موڵك كردنەكە یان ئەرك و مەسرەفی تری نەدا، ئەوە لەو بارەدا مافی بەموڵك كردنەكەی نامێنێ و هەرچیەكیشی دروست كردبێ، بە زەوی و بیناكەیشەوە بەناوی شارەوانییەكەوە تۆمار دەكرێت و شارەوانییەكەش بەپێی یاسای ژمارە (32)ی ساڵی (1986)ی فرۆشتن و بەكرێدانی موڵك و ماڵی دەوڵەت بۆی هەیە تەسەڕوفی تێدا بكات. 3- بینایەك پێ لێ ڕاكێشی تێدا كرابێ شەرت و شرووتی ئەوەیە كە بە ماددەگەلێ دروست كرا بێ پێڕۆ و ڕێنماییەكان ڕێگا بدات كە خانوویان پێ دروست بكرێت. 4- ناشێ لە یەك پارچە زەوی زیاتر بكرێت بە موڵكی خاوەن داواكارییەكە، بە مەرجێكیش كە ڕووبەری ئەو پارچە زەوییە لە مەركەزی پارێزگادا لە (250م2) نەترازێ و، لە مەركەزی قەزادا لە (350م2) نەترازێ و، لە مەركەزی ناحیەدا لە (400م2) نەترازێ و، ئەو رووبەرانەش كە زیاترن نرخەكانیان بەپێی نرخی باو (السائدە) دەخەمڵێنرێن بە مەرجێ كە لە هەموو حاڵەتێكدا رووبەری پارچەیەك لە (800م2) تێنەپەڕێ. 5- پێ لێ ڕاكێش پێویستە لەسەری بەڵێننامەیەكی نووسراو (تعهد خگی) پێشكەش بكات كە نەخۆی، نە هاوسەرەكەی، نە منداڵە ناباڵغەكانی خانوویان نییەو پێشتریش بە هیچ شێوەیەک نە لە دەوڵەت و نە لە هەرێمیش سوودمەند نەبووبن. 6- ئەگەر هات و داواكاریی بە موڵك كردنەكە، درایە دواوە بە هۆی ئەوەی كە جێگای عقارەكە پێچەوانەی تەصامیمی بنەڕەتی یا تەفصیلییە، ئەوە لەو بارەدا پێویستە لەسەر شارەوانی، بەخۆڕایی، بە پارچە زەویی لەبار قەرەبوویان بكاتەوە بە مەرجێ لە هەموو حاڵەتێكدا رووبەرەكەی لە (200م2) زیاتر نەبێ و لە جێگایەكی لەباریشدا بێت و، پێ لێ ڕاكێشیش مافی خۆیەتی لە كیسەی خۆی، خانووەكەی بڕووخێنێ و داروپەردووەكەی (انقاص) ببات.

مادده‌ی سێیه‌م: مادده‌ی بیست و نۆهه‌م هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ ده‌بێت: سه‌رۆكی ده‌سته‌ی په‌یمانگا ته‌كنیكیه‌كان به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی خوێندنی باڵا داده‌مه‌زرێت، به‌ مه‌رجێك بروانامه‌ی دكتۆرای هه‌بێت و پله‌ زانستییه‌كه‌ی له‌ پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ر نزمتر نه‌بێت و خاوه‌ن ئه‌زموون و پسپۆریی بێت.

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و ئه‌ندامه‌تی ئه‌مانه‌ پێكدێ. 1-جێگری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران جێگری سه‌رۆك. 2-وه‌زیری په‌روه‌رده‌ 3-سه‌رۆكه‌كانی زانكۆكانی هه‌رێم. 4-سه‌رۆكی ده‌زگای په‌یمانگه‌ هونه‌رییه‌كانی هه‌رێم. 5-حه‌وت له‌ ئه‌ندامانی ده‌سته‌كانی ده‌رس وتنه‌وه‌ (الهیئات التدریسیه‌) له‌وانه‌ی به‌ پله‌ی پرۆفیسۆر (استاژ) یا پرۆفیسۆری یاریده‌ده‌ر(استاذ مساعد) له‌ كاتی پێویستدا له‌گه‌ل له‌به‌ر چاو گرتنی بواره‌كانی پسپۆریدا.

ماده‌ی حه‌وته‌م: 1-وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ چوار چێوه‌ی دام و ده‌زگاكانی به‌رێوه‌به‌رێتیییه‌ گشتیییه‌كان و له‌ كاتی پێویستدا به‌رێوه‌به‌رێتی یا به‌ش یا لقی نوێ پێك بێنێ یا بیانخاته‌ پاڵ یه‌كتر. 2-ئه‌رك و ده‌سه‌ڵاته‌كانی وه‌زاره‌ت به‌ په‌یره‌وێك دیاری ده‌كرێن. 3-وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌ پێی پێویست لیژنه‌ی هه‌میشه‌یی یا كاتی پێك بێنێ.

مادده‌ی چواره‌م: داواكردنی قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ به‌ پێی ئه‌م رێكارانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بێ: یه‌كه‌م: داوای قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ پێشكه‌ش به‌و لیژنانه‌ ده‌كرێت كه‌ له‌ دادگاكانی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ پێك هێنراون و حكومه‌تیش ئاكامی قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌كه‌ له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت پاش ئه‌وه‌ی بڕیاری لیژنه‌كان پله‌ی كۆتایی وه‌رده‌گرن. دووه‌م: به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ پاش تێپه‌ڕبوونی ساڵێك به‌سه‌ر وه‌رگرتنی بڕیاری ئازاد كردنی یان حوكمدان به‌بێ تاوانی پله‌ی كۆتایی گوێ له‌ داواكاری قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ ناگیرێ. سێیه‌م: مافی قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ له‌ كاتی مردنی خاوه‌ن ماف ته‌نها بۆ هاوسه‌ر و مندالأ ودایك وباوك ده‌گوازرێته‌وه‌.

ماددەی شەشەم:موعامەلەكانی سەر لە نوێ‌ تۆماركردنەوە كە بەپێی دەقەكانی ئەم بڕیارە تەسدیق كرابن و شەرت و شرووتی یاسایان بەجێ‌ هێنابێ‌ لە رەسمی تازەی تۆماركردنەوەی عیقاری عەفو دەكرێن.

پێنجه‌م/ ئه‌م بڕیاره‌ له‌رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمی دا جێ به‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی بیست و چواره‌م: 1/دارایی سه‌ندیكا له‌مانه‌ پێك دێ. أ ـ ئابوونه‌ی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا وئابوونه‌ی ساڵانه‌ ب - ئابوونه‌ی تۆماركردن ج ـ ئابوونه‌ی تۆماركردنی نازناوی پسپۆری د ـ ئابوونه‌ی كردنه‌وه‌ و نوێ كردنه‌وه‌ی مۆڵه‌تی كاركردنی تایبه‌تی له‌ ده‌زگا ته‌ندروستیه‌كاندا. هـ ـ ئابوونه‌ی راستاندنی راپۆرتی پزیشكی و ـ قازانجی چاپه‌مه‌نی سه‌ندیكا ز ـ ئه‌و غه‌رامانه‌ی كه‌ ئه‌ندامان له‌لایه‌ن لیژنه‌ی به‌رزه‌فتكردن له‌ پارێزگاكان حوكمییانی پێ ده‌درێ و لێیان وه‌رده‌گیرێ. ح ـ مینحه‌ وبه‌خشش و هه‌ر داهاتێكی تر. ط ـ ده‌سه‌كه‌وته‌كانی یانه‌ ومه‌ڵبه‌ندی رۆشنبیری و كۆمه‌ڵایه‌تی سه‌ندیكا 2/ئه‌گه‌ر باری نا ئاسایی ماوه‌ی نه‌دا بودجه‌ له‌ واده‌ی خۆی دا په‌سه‌ند بكرێ، ئه‌و كاته‌ له‌سه‌ر بنچینه‌ی ده‌روازه‌ وبه‌شه‌كانی پێشوو ده‌كرێ تاكو بودجه‌ی نوێ په‌سه‌ند ده‌كرێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م: به‌ مه‌به‌ستی ئه‌وه‌ی كه‌ یاسای ژماره‌ (76)ی ساڵی 1983ی چاودێری مێرد مندڵان (رعایه‌ الاحداث) له‌ هه‌رێمی كوردستاندا به‌سه‌ر مێرد منداڵی كه‌تن كه‌ر (جانح)و ئه‌و بچووك و مێرد منداڵانه‌شدا كه‌ تووشی كه‌تن ده‌بن و به‌سه‌ر خاوه‌نه‌كانیشیاندا پیاده‌ بكرێ، ئه‌و ده‌سته‌واژانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ ماناكانی به‌رامبه‌ریان لێك ده‌درێنه‌وه‌: 1. ئه‌وه‌ی ته‌مه‌نی (11) یازدە ساڵانی ته‌واو نه‌كردبێ به‌ بچووك له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ. 2. ئه‌وه‌ی (11) ساڵانی ته‌واو كردبێ وهه‌ژده‌ ساڵانی ته‌واو نه‌كربێ به‌ مێردمنداڵ (حدث) له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ. 3. ئه‌وه‌ی ته‌مه‌نی (11) یازدە ساڵانی ته‌واو كردبێ و (15) ساڵانی ته‌واو نه‌كربێ به‌ منداڵ قه‌ڵه‌م ده‌درێ. 4. ئه‌وه‌ی ته‌مه‌نی (15) ساڵانی ته‌واو كردبێ و (18) هه‌ژده‌ ساڵانی ته‌واو نه‌كربێ به‌ لاو له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ. 5. خاوه‌نه‌كانیان: باوكه‌، دایكه‌، یان ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ بچووكێ ، یان منداڵێكی له‌ ژێر سایه‌دا بێ، یان به‌ بڕیارێكی دادگا یه‌كێ له‌و دووانه‌ په‌روه‌رده‌ بكات.

مادده‌ی ده‌یه‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌گانی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ بكا

مادده‌ی یازده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێ.