أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سێزدهم
ماددهی سێزدهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له ڕۆژنامهی فهرمیی (وهقایعی كوردستان) جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: یهكهم: لیژنهیهك له دادگاكانی تێههڵچوونهوه كه له مادده (14)ی یاسای دهسهڵاتی دادوهری ژماره (33)ی ساڵی 2007 دا هاتووه له سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوهو ئهندامیهتی دوو له دادوهرانی بۆ ههر یهك له دادگاكانی تێههڵچوونهوه پێك دههێنرێ بۆ تهماشاكردنی داواكاری قهرهبووكردنهوهو بڕیارهكانیشی شایانی تانوت لێدانن لهبهردهم دهستهی گشتی دادگای پێداچوونهوه (التمییز). دووهم: دادگاكانی تێههڵچوونهوه له شوێنی نیشتهجێی داواكاری قهرهبووكردنهوه یان شوێنی گلدانهوه یان گرتن یان حوكمدان تایبهتمهنده به تهماشاكردنی داواكاری قهرهبووكردنهوه.
ماددهی سێ یهم:
ماددهی سێ یهم: كۆمهڵه پابهندی ئهو بیر و باوهره بنچینهیی یانهی دهبێ كه له لایهن كۆمهڵانی خاچی سوور و ههیڤی سووری نێودهوڵهتی یهوه پهیرهو دهكرێن كه ئهمانهن: 1-مرۆڤایهتی:كۆمهڵه ههوڵدهدا یارمهتی مرۆچایهتی بهبێ جیاوازی پێشكهش به وانه بكا كه پێویستیان پێ یهتی و كۆشش دهكا بۆ بهرگرتن له ئهشكهنجهی مرۆڤ و سووكردنی باری ههر كۆی ههبێ و ههروهها پاراستنی ژیان و تهندروستی زامنكردنی رێز گرتن له كهسایهتی مرۆڤ و چهسپاندنی له یهكتر گهیشتن و دۆستایهتی و هاوكاری و ئاشتی ههمیشهیی له نێوان گهلاندا. 2-جیاوازی نهكردن: كۆمهڵه جیاوازی نهكردن له نێوانی كهساندا لهسهر بنچینهیی رهگهز یا توخم یا دین یا بارودۆخی كۆمهڵاتی یا سیاسی یان ناكاو تهنیا تهقهللا دهدا یارمهتی پێشكهش به كهسان به پێی ئهشكهنجهیان بكا لهگهڵ پێشخستنی ئهو حالهتانهدا زیاتر پێویستیان ههیه. 3-بێ لایهنی: كۆمهڵه له كاتی كرداری جهنگی دا بێ لایهن رادهوهستێ و وهرگرتنی باوهری ههمووان دهپارێزێ و له هیچ كاتێك دا بهشداری لهو ناكۆكیانهدا ناكا كه شێوهی سیاسی یا رهگهزی یا دینی یا مهزههبییان ههیه. 4-سهربهخۆیی: كۆمهڵه سهربهخۆیه و ئهم شێوازهی دهپارێزێ كه ههمیشه ماوهی دهدا به پێی بیر و باوهرهكانی كار بكا بهو مانایهی كه دهبێته یاریدهدهری دهسهڵاته گشتییهكان له چالاكی مرۆیی یهكان داو له ژێر ركێفی یاساكاننی ههرێمدا دهبێ. 5-خۆبهخشی: (تگوع): كۆمهڵه بزوتنهوهیهكی فریا گوزاری خۆبهخشی یهو كار له پێناوی بهرژهوهندی تایبهتی دا ناكات. 6-جیهانگیری: كۆمهڵه پابهندی بزوتنهوهی نێودهوڵهتی خاچی سوور و ههیڤی سووره وهك بزووتنهوهیهكی جیهانگیری دهبێ تا مافی هاوتای ههبێ و ئهركی هاریكاری لهگهڵ كۆمهڵهكانی تردر له ئهستۆی بێ.
ماددهی دوازدهم
ماددهی دوازدهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیرانی و لایهنانی پهیوهندیدار حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: أ-دهستهی گشتی له ههموو ئهو ئهندامانهی یهكێتی پێك دێت كه ئیلتیزاماتی خۆیان بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه بهجێ هێناوه. دهستهی گشتی باڵاترین دهسهڵاتی یهكێتییهو، ههردوو ساڵ جارێك، له مهركهزی یهكێتی، بۆ كۆنگره بهستنی گشتی، مهندوبهكانیان به رێژهیهك كه ئهنجومهنی تهنفیزی دیاری دهكات كۆدهبنهوه بۆ ههڵبژاردنی سهرۆكی یهكێتی و ئهندامانی مهكتهبی سكرتارییهت كه ژمارهیان (15) پازده ئهندامی ئهسڵی و (4) چوار ئهندامی یهدهگه. (نصاب)یش به ئاماده بوونی دوو سێیهكی ژمارهی مهندوبان دێتهجێ، جا ئهگهر هات و (نصاب) نههاتهجێ، ئهوه، لهو بارهدا، دوای (15) پازده رۆژ له كۆبوونهوهی یهكهم، له ههمان شوێن و كاتدا ژمارهی مهندوبانی ئاماده بوو، چهند دهبن، ببن، ئهوا (نصاب) هاتووهتهجێ و، ههڵبژاردن دهست پێ دهكات. ب- سهرۆكی یهكێتی و ئهندامانی ئهنجومهنی تهنفیزی و ئهندامانی مهكتهبی سكرتارییهت و ئهندامانی دهستهكانی لقهكان، ههموویان ئهندامی كۆنگرهن. ج- یهكێتی بۆی ههیه، لهسهر داوای (2/3)ی ئهندامانی ئهنجومهنی تهنفیزی یان لهسهر داوای سێیهكی ئهندامانی دهستهی گشتی كۆنگرهیهكی لاوهكی ببهستێ.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: حوكمهكانی ئهم یاسایه ئهو كێشه و ڕووداوانهش دهگرێتهوه كه پێش رۆژی دهرچوونی ئهم یاسایه ڕوویانداوه.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ههر كهسێك بهناڕهوا گلدرایهوه یان گیرا یان ماوهی گیرانهكهی له رادهی یاسایی ڕهت بووبێ یان به سزایهكی وا حوكم درابێ كه ئازادییهكهی لێ سهندبێتهوه له لایهن لایهنه دادوهرییه تایبهتیهكانهوه بهبێ بهڵگهی یاسایی، له دواییدا بڕیارێك به ڕهت كردنهوهی سكاڵاكهی یان ئازاد كردنهكهی دهرچوو بێ و داواكارییهكهی داخرا یاخود بهبێ تاوان حوكم درا و بڕیارهكهش ڕادهی بنبڕی بهپێ یاسا جێبهجێ كراوهكان وهرگرتبێت، ئهوا ئهو كهسه بۆی ههیه داوای قهرهبوو كردنهوهی ماددی ومهعنهوی له بارهی ئهو زهرهروزیانهی بكات كه له ئهنجامی گرتن وحوكمدانی لێی كهوتووه.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: ئهو حوكمدراوانهی حوكمی غیابییان دهرههق دهرچووه ئهگهر له ماوهی (چوار مانگ) له رۆژی دهرچوونی ئهم یاسایهوه خۆیان ڕادهست دا سوود له حوكمهكانی ئهم یاسایه وهردهگرن، بهدهر له ئهنجامدهرانی ئهو تاوانانهی كه له ماددهی شهشهمی ئهم یاسایهدا هاتووه.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: لێبوردنی گشتی ئهوانه دهگرێتهوه كه به تاوانی سهرپێچی كردن گیراون و رێكاری یاساییش دهرههق به تۆمهتبارانی رادهگیرێت.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: سزای ئهوانهی حوكمی له سێدارهدان دراون لهو كێشانهی ئاشتهوایی له نێوان لایهنهكانیاندا دهكرێ بۆ سزای ههتا ههتایی كهم دهكرێتهوه و ماوهی گرتن و حوكمی پێشوویان بهو مهرجهی ئاشتهواییهكه لهبهردهم ئهو لیژنهیه چهسپا بێت كه بهپێی ئهم یاسایه پێك هاتووه لهماوهیهكدا كه له (چوار مانگ) لهرۆژی جێبهجێ كردنی ئهم یاسایهو تێپهڕ نهكات.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: 1. ئابوونهی چوونه پاڵ سهندیكا (30) سی دیناره. 2. ساڵانهی بهشداربوون له سهندیكا (20) بیست دیناره، دهبێ له مانگی شوبات تێنهپهرێ كه بدرێ له ههموو ساڵێكدا، ئهگهر ئهندام له كاتی دیاریكراو نهیداو دواكهوت (50%)ی بریتی ئهندام بونهكهی جهزا دهدرێ و ئهگهر دوو ساڵی یهك به دوای یهكیش دوا كهوت له دانی ساڵانهكهی ئهوا ناوی له تۆماری ئهندامان دهكوژێندرێتهوه. 3. ئهوهی بریتی بهشدار بوونی ساڵانه نهدا نابێ دهست بداته پیشهكهی.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت، ناخرێته بهركار.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: لێبوردنی گشتی حوكمدراوان (بهندی و دهستبهسهران- النزلاء و المودعون) دهگرێتهوه بهگوێرهی ئهو حوكمانهی لهم یاسادا هاتوون.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهركار.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: 1. زهوییه كشتوكاڵییهكان كه موڵی تهواو (صرف)ی كهسانی سروشتی و (معنوی)ن (تهنها كۆمهڵهكانی ههرهوهزی بیناسازی نهبن) كه دهكهونه سنووری قۆناغی جێبهجێ كردنهوه (مرحله قید تنفیذ) له رهنگرێژی بنهرهتیدا، به مولك دهكرێن بۆ حكومهتی ههرێمی كوردستانی عێراق، وه به ناوی شارهوانییهكان پهیوهندیدارهوه (به گوێرهی شوێنهكهی) تۆمار دهكرێن، ئهگهر رهنگرێژی ناوبراو بهكار هێنانی ناكشتوكاڵی بۆ دیاری كردبوو. 2. خاوهنی ئهو زهویانه به شێوهی (عینی) قهرهبوو دهكرێنهوه به رێژهی (12%) له كۆی پانتایی ئهو زهویانهی كه به ناوی شارهوانییهوه تۆمار دهكرێن مافی ئهوهیان ههیه كه ئهو پارچهی پێیان دراوه جیاكاری (افراز)ی بكهن كه لهگهڵ ئهو بهكارهێنانهی كه بۆی داندراوه هاو دژ نهبێت. 3. ئهگهر زهویهكان بكهونه شوێنی نانیشتهجێ بوون خاوهنهكانیان له شوێنی سوكنا بوون له ناو سنووری شارهوانیهكاندا قهرهبوو دهكرێنهوه كه هاوسهنگ بێ لهگهڵ نرخی ئهو رێژهیهدا، وه ههروهها دهتوانن جیاكاری (افراز) ی ئهو پارچهیه بكهن كه پێیان دراوه.
ماددهی چوارەم
ماددهی چوارەم : ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له (وهقایعی كوردستان)دا، دهخرێته بهركار.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: 1. مافی بهكارهێنانی دهكوژێنرێتهوه (يطفأ) له زهويیه كشتوكاڵی و ناكشتوكاڵیهكانی موڵكی دهوڵهت كه دهكهونه نێوان قۆناغی جێبهجێ كردنهوه (المرحله قید التنفیذ) له رهنگرێژی بنهرهتی شارهوانییهكانی ههرێمی كوردستان. 2. خاوهنی مافی بهكارهێنان (صاحب الحقوق التصرفیه) لهو زهویانهی بهرێژهیهك قهرهبوو دهكرێتهوه كه یهكسانه به (8%) له كۆتا پانتایی ئهو زهویانهی كه مافی بهكارهێنانی كوژێنراوهتهوه و به ناوی ئهوه وه تۆمار دهكرێ وهك موڵكێكی تهواو (صرف). 3. خاوهن مافی بهكار هێنان بۆی ههیه ئهو پارچهیهی كه پێی دراوه جیاكاری (افراز)ى بكا به مهرجێك هاودژ نهبێ لهگهڵ جۆری ئهو بهكار بردنهی كه بۆی دیاری كراوه له رهنگرێژی بنهرهتی شارهوانییهكاندا. 4. ئهو زهویانهی كه مافی بهكارهێننانیان تێدا كوژێنراوهتهوه و دهكهونه نێوان ناوچه نانیشتهجێییهكانهوه (مناطق غیر سكنیه) خاوهنهكانیان به زهوی تر له ناوچهكانی سوكنا بوون قهرهبوو دهكرێنهوه له ناو سنووری شارهوانییهكاندا كه نرخهكهی هاوسهنگ بێ لهگهڵ ئهو رێژهیهدا.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهو زاراوهوه و دهستهواژانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان-عێراق. دووهم: لاو: ئهوانهی تهمهنیان لهنێوان 16- 35 ساڵه. سێیهم: سندووق: سندووقی پشتیوانی پڕۆژه بچووكهكانی لاوان.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: 1. رادهی یاسایی (نصاب)ی دهستهی گشتی له كۆبوونهوهدا تهواو نابێ ئهگهر زۆرینهی رهها له ئهندامانی سهندیكا ئاماده نهبن، ئهگهر (نصاب)یش تهواو نهبوو دهستهی گشتی دوای پانزده رۆژ له كاتی دیاریكراودا كۆ دهبێتهوه له ههمان كات و شوێندا، (نصاب) یش به تهواو دادهنرێ ئهگهر سێ یهكی ئهندامان ئاماده بن، ئهو كاته بڕیار به زۆرینهی دهنگی ئامادهبوان دهردهچێ، ئهگهر دهنگهكانیش یهكسان بوون بهو لایهنهدا دهلهنگێ كه نهقیبی لهگهڵدایه. 2. نابێ ئهندام بهشداری كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی بكات ئهگهر بێ بهش كرابوو له دهست دانه پیشه.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: كار بههیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیاریك ناكرێت گهر لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بن.