أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی یازدهم:
ماددهی یازدهم: یهكهم: ئهنجومهن ئهم تایبهتكارییانهی خوارهوه دهگرێته دهست: أ- پێكهێنانی لیژنهكان و ناوزهدكردنی سهرۆكهكانیان. ب- پهسندكردنی بوجهی ساڵانه. ج- دهرچواندنی بڕیاری زهبتیو، ڕهشكردنهوهی ناوی ئهندامهكان. د- دامهزراندنی كارمهندان له یهكێتیداو، دیاركردنی مووچهو، كۆتایی هێنان به وهزیفهكانیان. ه- چوارچێوهی سهڵاحییاتی خهرج، بۆ سهرۆك دادهنێ. و- سهر پهرشتكردنی ئیش وكاری لقهكانی پارێزگاكان. ز- پاراستنی موڵك وماڵی یهكێتیو، وهبهرهێنان و پهرهپێدانی. دووهم: دهشێ، له ماوهی (30) سی رۆژدا، كه له رۆژی دوای پێڕاگهیاندنهوه دهست پێ دهكا، له دادگای پێداچوونهوهدا، تانه له بڕیاره زهبتیهكانی ئهنجومهن بدرێت. بڕیاری ئهم دادگایهش بنبڕده بێت.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: بهپێی ئهم یاسایه، یهكێتییهكی پیشهیی سهربهخۆ بۆ دادوهران دادهمهزرێت، پێیدهگوترێ یهكێتیی دادوهرانی ههرێمی كوردستان وبارهگاكهی له ههولێری پایتهخت دهبێ و، بۆی ههیه، لهههر پارێزگایهكی ههرێمدا، لقێك بكاتهوه.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: كۆبوونهوهكانی لیژنه به ئاماده بوونی زیاتر له نیوهی ئهندامانی له گهڵیانداو سهرك و ئهگهر ئهگهر ناجێگیرهكهی ساز دهبن و بڕیارهكانی به زۆرینهی دهنگی ئاماده بووان دهدرێن و ئهگهر دهنگهكان وهك یهك بوون ئهو لایه زال دهكرێ كه سهرۆكی له گهڵدایه.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: 1/ئابوونهی خۆنووسین له سهندیكاكهدا (30) سی دیناره. 2/ئابوونهی بهشداربوونی ساڵانه بیست دیناره، دهبێ له ماوهیهكیشدا بدرێ، كه ههموو ساڵی له مانگی كانونی دووهم نهترازێ، خۆ ئهگهر هات و ئهندامێ لهسهر وهختی (موعد) ئابوونهدانهكه دواكهوت، ئهوا، لهسهدا پهنجای ئابوونهی بهشداربوونهكه غهرامه دهكرێ، بهڵام ئهگهر دوو ساڵ دوا به دوای یهك، بهبێ مهعزهرهتێكی بهجێ، دوای خست، ئهوه، لهو بارهدا ناوی له تۆماری ئهندامان رهش دهكرێتهوه.
ماددهی دوازدهههم
ماددهی دوازدهههم: دهستهی گشتی، ساڵانه كۆبوونهوهیهكی ئاسایی بهم مهبهستانهی خوارهوه سازدهدا: 1/تهسدیقكردنی بوجه. 2/گفتوگۆكردن لەسەر ڕاپۆرتی ساڵانە وكاروباروحساباتی سەنديكا. 3/بۆ سهیركردنی پێشنیارهكانی ئهنجومهن کە دهربارهی ههمواركردنی یاسا و پێرۆی ناوخۆی سهندیكا پێشكهشی دهكا. 4/لهكاتی ههڵوهشاندنهوهی سهندیكادا، پاكتاو كردنی موڵك و ماڵ و داراییهكانی سهندیكا ئیقرار دهكا. 5/دهشێ لهسهر داواكاریی نهقیب و بڕیاری ئهنجومهنی سهندیكا، یا لهسهر داواكاریی نووسراوی سێیهكی ئهندامانی سهندیكا، ههیئهی گشتی بانگهێشت بكرێ بۆ سازدانی كۆبوونهوهیهكی نا ئاسایی به مهرجێ هۆیه زهروورەكانی له بانگهێشتهكهدا روون بكرێـنهوه. 6/له كۆبوونهوه نا ئاساییهكانی ههیئهی گشتێدا، لهوه زیاتر كه باسی كاروباری ناو بهرنامهی كار، یان باسی هۆ و مهبهستی كۆبوونهوهكه بكرێ، ناشێ باسی هیچ شتێكی دی بكرێ.
ماددهی بیست و چوارهم
ماددهی بیست و چوارهم: بڕیارهكانی لیژنهی زهپتی لهبهردهم دادگای تهمییزی ههرێمدا له ماوهی (30) سی رۆژدا كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا دهكرێ تانهی لێ بدرێ و بڕیاری ئهم دادگایهش بنبڕه.
ماددهی بیست و حهوتهم
ماددهی بیست و حهوتهم: 1/ كاروباری لقی سهندیكا له پارێزگهدا لهلایهن لیژنهی لقهوه، كه نوێنهری سهندیكایه لهوێ، دهگێڕدرێ. 2/لیژنهی لق له سهرۆك وچوار ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێ، ئهندامانی لقی پارێزگهكه ههر سێ ساڵ جارێ به دهنگدانی نهێنی ههڵیاندهبژێرن، به مهرجێ لهوانه بن كه بهو پیشهیهوه خهریك بن. لیژنهكهش، یهكێ له چوار ئهندامهكهی خۆی به نوێنهری سهرۆك ههڵدهبژێرێ بهمهرجێ ماوهیهك پیشهكهی كردبێ له پێنج ساڵ كهمتر نهبێ. 3/ لە كۆبوونەوەكانی ليژنەی لقدا هەمان ئەو ئيجرائاتە پەيڕەو دەكرێ كە تايبەتن بە كۆبونەوەكانی ئەنجومەن.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: وهزیری تهندروستی بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ پێك هێنانی دهستهیهكی ئامادهكردن تاكاتی ههڵبژاردن دهستهی بهرێوهبهر پێك بێنێ.
ماددهی سی وچوارهم
ماددهی سی وچوارهم : نابێ هیچ كهسێك به دروست كردن یان عهمباركردن یان ژێر زهوی خستن یان نقووم كردن یان بهكارهێنان یان چارهسهركردن یان خۆلێ رزگاركردن له مادده تیشكاوهرهكان یان ههر ماددهیهك یان پیسییهكی مهترسیداری شل یان رهق یان گازی ههڵسێت، تهنیا به پێی ئهو رێماییانه نهبێ كه وهزارهت به ههماههنگی لهگهلأ لایهنه بهرپرسهكان دهریان دهكات.
ماددهی سی و سێ
ماددهی سی و سێ: له حاڵهتی خهرج نهكردنی پشتیوانهی تهرخانكراو بۆ پڕۆژهكانی وهبهرهێنان له كۆتایی ساڵی داراییدا، ئهوهی لێی ماوهتهوه له حیسابێكی تایبهت به ناوی (حیسابی جێبهجێ كردنی پڕۆژه بهردهوامهكان) دادهنرێت.
ماددهی بیست و ههشتهم
ماددهی بیست و ههشتهم: لیژنهی لق ئهم دهسهڵاتانه ههڵدهسووڕێنێ: 1/بڕیارهكانی ههیئهی گشتی و ئهنجومهنی سهندیكا و لیژنهكانیشی دهخاته كار. 2/خزمهتگوزاران بۆ لق دادهمهزرێنێ و مزوكرێیان دیار دهكا، دوای تهسدیقكردنی ئهنجومهن. 3/كهسێ دهستنیشان دهكا بۆ ئهوهی له لیژنه رهسمییهكان و شتی دیكه پارێزگاكهدا نوێنهری لق بێت. 4/پێشنیاز و ئامۆژگاریی تایبهت به كاروباری لق دهخاته بهردهم ئهنجومهن، ئهمیش دهربارهیان بڕیار دهردهكا. 5/بوجهی خهمڵكراوی ساڵانهی لق تهیار و ئاماده دهكا و دهیخاته بهردهست ئهنجومهن بۆ ئهوهی تهسدیقی بكا. 6/ئهرك و مهسرهفی پێویستی بهڕێوهبردنی كاروباری لق له بوجهی لقهكه خهرج دهكا. 7/لیژنهگهلی فهرعی، له پارێزگهكهدا بۆ وهدێهێنانی مهبهست وئامانجی سهندیكا پێك دههێنێ. 8/ئهو دهسهڵاتانهش كه ئهنجومهن، به پێی ئهم یاسایه دهیداتێ، ههڵیاندهسووڕێنێ.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: بڕگهی (دووهم) له ماددهی دووهمی یاسای ژماره (26)ی ساڵی 2007 ههڵدهوهشێتهوه و كاركردن به بڕگهی (دووهم) له بڕیاری ژماره (520)ی ساڵی 1987 رادهگیرێت و له ههرێمی كوردستان ـ عێراقدا ئهمهی دادێ جێی دهگرێتهوه: )دووهم: 1- مامهڵهی بهخشینی یهك خانووی نیشتهجێ بوون یان یهك شوقهی نیشتهجێ بوون یان یهك پارچه زهویی ئاماده كراو بۆ نیشتهجێ بوون كه رووبهرهكهی له (800م2) زیاتر نهبێت كه له نێوان دایك و باوك و رۆڵهكانیان یان له نێوانی هاوسهراندا دهكرێت، له باجی دهرامهت دهبهخشرێت. 2- ئهگهر پێ بهخشراو ههڵسوكهوتی گواستنهوهی موڵكایهتیی كرد لهو خانووه یان شوقهی نیشتهجێ بوونه یان پارچه زهوی ئاماده كراوه بۆ نیشتهجێ بوونی كه پێی بهخشراوه له ماوهی پێنج ساڵ له رۆژی تۆمار كردنی به ناوی ئهوهوه له فهرمانگهی تۆماری خانووبهره (تاپۆ)، ئهم ههڵسوكهوته باجی دهرامهتی لهسهره و مافی ئهو بهخشینه نایگرێتهوهكه له بڕگهی (20)ی ماددهی حهوتهم له یاسای باجی دهرامهت ژماره (113)ی ساڵی 1982ی ههموار كراو و كار پێكراو له ههرێمدا هاتووه).
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: بهدهر له حوكمهكانی یاسای راژهی مهدهنی و سیستهمی مۆڵهت، خانمه فهرمانبهری كهمئهندام و خاوهن پێداویستی تایبهت، مافی مۆڵهتی تایبهتی به مووچهی تهواو ههیه و له سهر مۆڵهتهكانی دیكهشی ناژمێردرێت، ئهگهر دووگیان بوو و، لیژنهی تایبهتمهندی پزیشكی رای سپیارد كه حاڵهتهكهی پێویستی بهو مۆڵهته ههیه.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: یهكهم: ههر كهسێكی كهمئهندام و خاوهن پێداویستیی تایبهت مافی فێربوونی ههیه، ئهویش به مسۆگهر كردنی بهدهست هێنانی دهرفهتی چوون یهك بۆ وهرگرتن له دهزگاكانی پهروهرده و فێركردن به ههموو قۆناغهكانییهوه، له نێویاندا خوێندنی باڵا و ئاسان كردنی بهردهوام بوونی تێیدا و، نابێ كهمئهندامی ببێته رێگر له بهردهم وهرگرتنی له ههر دهزگایهكی پهروهردهیی یان فێركردنی فهرمی یان تایبهتدا. دووهم: دهبێ حكومهت رێگای فێركردنی گونجاو و تایبهت به كهمئهندام و خاوهن پێداویستیی تایبهت دابین بكات به گوێرهی جۆری كهمئهندامییهكه و پێویستییهكانی و مامۆستا و وانهبێژانیش لهم بوارهدا ئاماده بكات و تێكڕای پێداویستییهكانی خوێندن دابین بكات تێكڕای كاروباری پهیوهندیدار به فێركردنیان رێك بخات، كه بوار به ههموو قوتابییهكی كهمئهندام یان خاوهن پێداویستیی تایبهت دهدات بچێته بهر خوێندن و هاوشانی قوتابیانی دیكه لهگهڵ بهرنامهكانی خوێندندا بڕوات. سێیهم: بایهخدان به پهروهرده كردنی منداڵانی كهمئهندام و خاوهن پێداویستیی تایبهت له قۆناغی ساواییدا.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: بڕگهی (1) لهبڕیاری (520)ی ساڵی 1987 بهم شێوهیه ههمواردهكرێ: بڕگه(1): خانوویهكی نیشتهجی بوون یان شوققهیهكی نیشتهجی بوون كه ههر یهك لهباوك یاخود رۆڵهكانی خاوهن خانوو بهكاریان هێنابێ له باجی خانووبهره دهبوردرێن، بهمهرجێك ئهوهی لێی دانیشتووه خانوو یا شوققهی نیشتهجێ بوونی به شێوهیهكی سهربهخۆ نهبێت.
ماددهی پازدهم
ماددهی پازدهم: بڕی (200) دوو سهد ملیار دینار بۆ پشتیوانی كردنی حیزبهكان و پرۆژهی رێكخراوه ناحكومییهكان تهرخان دهكرێت و خهرج كردنی ئهو بڕه تهرخان كراوهش به رێكاری كاتی له لایهن وهزارهتی دارایی و ئابوورییهوه دهبێت، به مهرجێك ئهو بڕه پارانهی له لایهن حیزب و رێكخراوهكانی ناحكومییهوه له ساڵی 2010دا وهرگیراون پاكتاو (تسویه) بكرێن، ئهوهشی له ساڵی 2011دا وهردهگیرێت به گوێرهی یاسای رێكخراوه ناحكومییهكان ژماره (1)ی ساڵی 2011 و یاسای پاڵپشتی حیزبهكان ههر كاتێ پهرلهمانی ههرێمی كوردستان پهسندی كرد.
مادده پێنجهم
مادده پێنجهم: یهكهم: ههموو داهاتی ئهو فهرمانگانهی كه له ناوهندهوه پارهیان پێ دهدرێت، به داهاتی كۆتایی بۆ گهنجینهی گشتی تۆمار دهكرێت. دووهم: بهدهر له حوكمی بڕگهی (یهكهم)ی سهرهوه، لهسهر وهزیری دارایی و ئابوورییه: 1- زیاد كردنی بڕی داهاتهكانی مانگانه كه وهزارهتی تهندروستی به ههموو فهرمانگهكانییهوه وهدی دههێنێت، بۆ سهر بودجهی ئهو وهزارهته، به مهبهستی كڕینی داودهرمان و وه هانا هاتنی خهرجییهكان به ههموو جۆرهكانیهوه به گوێرهی خواستی وهزارهت كه خشتهی داهاتی وهدهست هاتووی كردهنی لهگهڵدا بێت. 2- زیاد كردنی بڕی داهاتی مانگانه كه وهزارهتی كارهبای به ههموو فهرمانگهكانییهوه وهدی دههێنێت، بۆ سهر بودجهی وهزارهت، بۆ مهبهستهكانی پهرهپێدان و باشتر كردنی تۆڕهكانی كارهبا به گوێڕهی خواستی وهزارهت، كه خشتهی وهدهست هاتووی كردهیی لهگهڵدا بێت.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم : یهكهم: لهههر پارێزگایهك، ئهنجومهنێك دادهمهزرێ، پێی دهڵێن ( ئهنجومهنی پاراستن وچاكردنی ژینگهی پارێزگا) . پارێزگار یان نوێنهرهكهی سهرۆكایهتی دهكا . دووهم: ئهنجومهنی پێكهێنانی ئهنجومهنی پارێزگا، له لایهنهكانی خهمخۆری پاراستن و چاككردنی ژینگه، له پارێزگادا دهگرێته ئهستۆ، بهپێی رێنمایی كه ئهنجومهن خۆی دهری دهكا.
ماددهی سێ یهم
ماددهی سێ یهم: یهكهم: وهزیر: سهرۆكی باڵاو، بهرپرسی ئیش وكارو ئاڕاستهكردنی سیاسهت وسهربهرشتیكردن و چاودێری كردنی وهزارهتهكهیهو، ههموو بڕیارو فهرمان ورێنماییگهلێكیش پێوهندییان به ئهركوفرمان و پێكهاتهو سهڵاحییات و كاروباری دیكهی هونهری ودارایی وئیداری ورێكخستنی وهزارهتهكهوه ههیه، بهپێی حوكمهكانی یاسا، لهوهزیرهوه دهردهچێ و سهرپهرشتی جێ بهجێ كردنی ئیش دهكات .وهزیر لهبهردهمی ئهنجومهنی وهزیراندا بهرپرسه، چونكه خۆیشی ئهندامێكی هاوكاری ئهنجومهنهكهیه و بۆی ههیه ههندێك له دهسهڵاتهكانی بسپێرێت به بریكاری وهزارهت و بهڕێوهبهره گشتی یهكان و یان ئهو كهسانهی كه شیاویان دهزانێت. . دووهم:بریكاری وهزارهت: له چوار چێوهی ئهو دهسترۆییانهی كه پێی دهسپێردرێ له لایهن وهزیرهوه مهرجه خاوهن بڕوانامهیهكی بهرایی زانكۆ بێت یاریدهدهری وهزیر دهدات،، له ئاراستهكردنی وهزارهت و سهرپهرشتی كردنی كاروباریدا. سێیهم: نووسینگهی وهزیر: فهرمانبهرێك سهرۆكایهتی دهكات وبهڕێوهی دهبات به بهپلهی بهڕێوهبهر،خاوهن بڕوانامهیهكی بهرایی زانكۆیی بێ و ژمارهیهك فهرمانبهریش یاریدهی دهدهن. چوارهم: نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك سهرۆكایهتی دهكات و بهڕێوهی دهبا بهپلهی بهڕێوهبهر،خاوهن بڕوانامهیهكی بهرایی زانكۆیی بێ و، ژمارهیهك فرمانبهریش هاوكاری دهكهن . پێنجهم: راوێژكارهكان: ژمارهیان له چوار كهس زێتر نابێ و، مهرجیشه خاوهن بڕوانامهی زانكۆیی وپسپۆر بن. شهشهم-بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری ئیداری ودارایی: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكاو بهڕێوهی دهبا،خاوهن بڕوانامهیهكی بهرایی زانكۆییو پسپۆر بێت. حهوتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی پاراستنی ژینگهو،ووشیاركردنهوهو ڕاگهیاندنی ژینگهیی: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكاو بهڕێوهی دهبا،خاوهن بڕوانامهیهكی بهرایی زانكۆیی بێت وله ڕاگهیاندندا شارهزابێ. ههشتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری هونهری وخۆ پاراستن له تیشكاوهری: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكاو بهڕێوهی دهبا،خاوهن بڕوانامهیهكی بهرایی زانكۆیی بێت وپسپۆرو شاهرزاش بێت.
ماددهینۆیهم
ماددهینۆیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندی داره كان، حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.