أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی بیست و ههشتهم
ماددهی بیست و ههشتهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: مۆڵهت لهم حاڵهتانهی خوارهوه پووچ دهبێتهوه و خاوهنهكهی یا ههر یهكێك كه جێگهی دهگرێتهوه به میرات گهرانی بیدا به دهسهڵاتی مۆڵهت دان بۆ تۆمار كردنی پووچبوونهوهی: 1-مردنی خاوهن مۆڵهت. 2-نهمنانی یهكێك له مهرجه یاساییهكانی مۆڵهت. 3-دهرچوونی بلرَیارێكی داد وهری بنبڕ به دهست بهسهر داگرتنی چهكهكه. 4-دهرچونی چهكهكه و عهتادهكهی له مۆڵكی یهتی مۆڵتدار و بۆ كهسێكی موڵك پێدراو. 5-پێشكهش نهكردنی داخوازی نۆێ كردنهوهی له ماوهی یاسایی یهكهیدا.
ماددهی بیست و پێنجهم
ماددهی بیست و پێنجهم: وهزیری ناوخر رێنمای یهك دهردهكا سهبارهت به ژێر دهست گرتن و ههڵگرتنی چهكی برینداركهر و چهكی روشێنهر و گواستنهوه و دروستكردن و هێنانه ناوهوه و بازرگانی پێوه كردنیان.
ماددهی بیست و دووهم
ماددهی بیست و دووهم: 1-دادگا سزا به حوكمهكانی مادده بیست و یهكهمی ئهم یاسایه دهدا سهرباری ئهو غهرامانهی فهرمانگهكانی گومرگ به پێ ی یاسای گومرگ دهیان سهپێنن. 2-ئهگهر دادگا حوكمی به سزایهك لهو سزایانه دهركرد كه له بڕگه (1و2)ی ماددهی بیست و یهكهمی ئهم یاسایهدا ههن دهبێ حوكم بدا به دهست بهسهرداگرتنی(المصادره) چهكهكهو بهشهكانی و عهتادهكهی و ئهو هۆیانهی له گواستنهوهیا بۆ كردنی تاوانیهكه بهكارهێنراون لهگهڵ رهچاو كردنی حاڵهتی خاوهنی ئۆتۆمبێلی نیاز پاك (حسن نیه) ئهمه جگه لهو كێشه گومرگیانهی فهرمانگهكانی گومرگ خاوهن دهسهڵاتن له سهپاندنی سزای دهست بهسهرداگرتنی ههیه. 3-أ- ئهگهر دهسهڵاتی گومرگی پهیوهندیدار بڕیاری دهست بهسهر داگرتنی قاچاغ یا بهشهكانی یا عهتادی داو بڕیارهكه گهیشته پله بنبڕ (بتات) ئهو چهكه و بهشهكانی ه عهتادهكهی دهدرێته وهزارهتی كاروباری پێشمهرگهو وهزیری دارایی لهسهر پێشنیازی بهرێوهبهری گشتی گومرگ بۆی ههیه خهڵات بدا به خهبهر داران و ئهوانهی دهستی كارگهربوون له ئاشكراكردنی تاوانهكهدا ئهویش به پێ ی یاسا رهچاوكراوهكان. ب-ئهگهر دادگای پهیوهندیدار بڕیاری دهست بهسهر داگرتنی چهكی جهنگی نا قاچاغ یا بهشهكانی یا عهتادهكهی بڕیارهكه گهیشته پلهی بنبڕ ئهو چهكهو بهشهكانی عهتادی دهدرێ به وهزارهتی كاروباری پێشمهرگه. ج-ئهگهر دادگای پهیوهندی دار بڕیاری دهست بهسهر داگرتنی چهكی ئاگرینی ناقاچاغ یا بهشهكهی یا عهتادهكهی داو بڕیار گهیشته پلهی بنبر ئهو چهكه و بهشهكانی عهتادی دهدرێ به وهزارهتی ناوخۆ. د-دهسهڵاتی مۆڵهت دان بریار دهدا ئهو چهكه و بهشهكانی و عهتادهكهی كه به پێ ی بهند (ج) له بڕگهی (3)ی ئهم ماددهیه دا پێ ی سپێردراوه بدا بهو فهرمانگهیانهی دهوڵهت كه پێویستیان پێ ی ههیه و ئهگهر هیچ داوایهك لهو فهرمانگهیانهوه نهكرا وهزارهتی ناوخۆ به پێی حوكمی قانوونی فرۆشتن و بهكێ دانی ماڵ و موڵكی دهوڵهت دهفرۆشرێ. 4-چهكی جهنگی و بهشهكانی عهتادی و چهكی ئاگرینی قاچاغ و بهشهكانی عهتادی دهسپێردرێن به نزیك ترین لایهنی سهربازی له كلتی دۆزینهوهیان دا بۆ پاراستنیان و ئهو لایهنهی سهربازی یه ههر وهختێك پێویستی كرد چهكهكان لهبهر دهم ئهم لایهنهدا ئاماده دهكا كه پهیوهندی به بینینی كێشهكهوه ههیه . بهڵام چهكی ئاگرین قاچاغ بهشهكانی و عهتادی دهسپێردرێ به نزیكترین مهڵبهنی پۆلیسی ئهو ناوچهیهی چهكهكهی تێدا دۆزراوهتهوه، بۆ پاراستنی بهمهرجێ مهڵبهندهكه ههر وهختێك پێویستی كرد ئهو چهكه لهبهر دهم ئهو دادگا و دهسهڵاته گومرگی یهدا ئاماده بكات كه پهیوهندی به بینینی كێشهكهوه ههیه.
ماددەی چوارهم
ماددەی چوارهم: ههركهسێ له حوكمهكانی ئهم یاسایه لابدا سزای حهبسی بهسهردا دهدرێ له(3)سێ ساڵ كهمتر نهبێ
ماددهی سیێهم
ماددهی سیێهم: ههر كهسێ ئهم یاسایه بیگرێتهوهو بهڕفتار بووبێ به مایهی گیان لهدهستدانی یان زیندانكردنی یان ئهشكهنجهدانی مرۆڤێك، ئهوه ناشێ نه بهیاساكاری ونه به بڕیارێكی پاشكۆ مافی گشتی ومافی كهسهكیی بهسهرهوه بچێ ولیێان بهبێ ئارهق دهرچی َ.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: وهزارهتی پیشهسازیی به ههماههنگی لهگهلأ وهزارهتی تهندروستی (چاودێری جۆری) دهخاته سهر تووتنی خۆماڵی بۆ دڵنیابوون له هاوجووت بوونی لهگهلأ ئهو مواسهفاتانهی كه له دهوڵهتاندا كاریان پێ دهكرێ.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: ههموو كردهوهیهكی یاسایی بهشێوهیهكی كۆتایی لهههردوو قۆناغی لێكۆڵینهوه ودادگایی كردنی لهههموو تاوانهكانی پێش مێژووی دهرچوونی ئهم یاسایه ڕادهگیرێ ئهگهر ئاشتبوونهوهكه كرا یان بكرێ لهنێوان لایهنهكان لهبهردهم دادگا دا.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: ئهو حوكمدراوانهی كه حوكمی پاشملهیان بهسهردا دراوه وخۆیان بهدهستهوه دهدهن یان لهماوهی سیی رۆژ له مێژووی دهرچوونی ئهم یاسایهوه دهگیرێن سوود له حوكمهكانی ئهم یاسایه وهردهگرن.
ماددهی سی و شهشهم:
ماددهی سی و شهشهم: یهكهم: سزا دهدرێت به بهندكردن بۆ ماوهیهك له یهك مانگ كهمتر نهبێت و له ساڵێك زیاتر نهبێت و به غهرامهیهك له پێنج سهد ههزار دینار كهمتر نهبێت و له یهك ملیۆن و پێنج سهد ههزار دینار زیاتر نهبێت، یان به یهكێك لهم دوو سزایه، ههر كهسێك یهكێك لهم كردهوانهی خوارهوه ئهنجام بدات: 1- فرۆشتن یان بهكرێدانی كارێكی پارێزراو بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، یان به ههر شێوهیهك كارهكه بخاته ئاڵوگۆڕكردنهوه بهبێ ڕهزامهندی نووسراوی پێشوهختهی خاوهن ماف له سهر ئهم كاره. 2- لاساییكردنی كارهكه یان فرۆشتنی یان خستهڕووی بۆ فرۆشتن یان ئاڵوگۆڕكردنی یان بهكرێدانی لهگهڵ زانینی ئهوهی كهوا لاسایی كراوهتهوه. 3- بڵاوكردنهوهی كارێكی پارێزراو بهههر ئامرازێكی بڵاوكردنهوه، جگه لهو حاڵهتانهی بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه بهدهر كراون، ئهویش بهبێ ڕهزامهندی نووسراوی پێشوهختهی خاوهن ماف له سهر ئهم كاره. 4- ههڵسان، به نیازخراپی، به لهناوبردنی یان تێكدانی یان خهوشداركردنی ههر پاراستنێكی تهكنیكی كهوا دانهر بهكاریان دههێنێت. 5- دهستدرێژیكردنه سهر ههر مافێكی تری مهعنهوی یان دارایی له مافهكانی دانهر. دووهم: سزاكه فرهدهبێت به فرهبوونی ئهو كار یان بهجێگهیاندن یان پهخش یان تۆماركردنانهی كهوا بابهتی تاوانهكهن. سێیهم: له حاڵهتی دووبارهكردنهوهی تاوانهكه، ئهوا سزاكه دهبێته بهندكردن بۆ ماوهیهك له سێ مانگ كهمتر نهبێت و له دوو ساڵ زیاتر نهبێت و به غهرامهیهك له دوو ملیۆن دینار كهمتر نهبێت و له پێنج ملیۆن دینار زیاتر نهبێت یان یهكێك لهم دوو سزایه. چوارهم: پێویسته له سهر دادگا حوكم بدات به دهستبهسهرداگرتنی ئهو دانانهی كهوا بابهتی تاوانهكهن و ههروهها دهستبهسهرداگرتنی ئامێرو كهرهستهی بهكارهاتوو له ئهنجامدانی تاوانهكه. پێنجهم: له كاتی حوكم دان به تاوانباركردن، دادگا بۆی ههیه حوكم دهربكات به داخستنی ئهو دامهزراوهی كهوا كهسی حوكم لهسهردراو له ئهنجامدانی تاوانهكهی بهكاری هێنانهوه، بۆ ماوهیهك له شهش مانگ زیاتر نهبێت و له حاڵهتی دووبارهكردنهوی ئهو تاوانانهی له بڕگه (یهكهم/2)ی ئهم ماددهیهدا هاتوون، ئهوا داخستنهكه پێویستهكیی دهبێت.
ماددهی بیست و پێنج
ماددهی بیست و پێنج: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهركار.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: یهكهم: خاوهن زهوی یا جوتیار یا كهشتیار یا ئهوهی پهیوهندی كشتوكاڵی ههیه ئهگهر سهرپێچی حوكمهكانی ئهم یاسایه و ئهو بهیاننامانه بكهن كه لهسهری دهرچوون، ئهوا بۆ ماوهیهك بهند دهكرێن كه له ساڵێك پتر نهبێت یا به غهرامهیهك سزا دهدرێن كه له حهفت سهدو پهنجا ههزار دینار پتر نهبێت یا به یهكێك لهو دووسزایه. دووهم: فهرمانبهری كشتوكاڵی كه سهرپهرشته بهسهر پرۆژه كشتوكاڵییهكانهوه ئهو ســزایهی بهسهردا دهدرێت كه له بڕگه(یهكهم)ی سهرهوهدا هاتووه، له حاڵهتێكدا ئهگهر بووبێته هۆی سـهرنهگرتنی پرۆژهكه یان زهرهرێكی گهوره له پرۆژهكه. به هاوكاری لهگهڵ خاوهن پرۆژهكهدا، ئهگهر پێشتر فهرمانگهكهی ئاگادار نهكردبێتهوه و ئینزاری به خاوهن پرۆژهكه نهدابێت. سێیهم: ههر فهرمانبهرێك یان كرێكارێك به كهمتهرخهمی یان به ئهنقهست له بهجێهێنانی ئیشهكهیدا، بووبێته هۆی زیانگهیاندن به بهروبومی كشتوكاڵ، سزای بهند كردنی دهدرێت بۆ ماوهیهك لهشهش مانگ زیاتر نهبێت یان به غهرامهیهك له چوار سهدو پهنجا ههزار دینار زیاتر نهبێت لهگهڵ قهرهبوو كردنهوهی زیانهكه. چوارهم: ئهگهر رهفتارێك لهگهڵ حوكمهكانی ئهم مادهیهدا نهگونجاو. تاوانێكی لێكهوتهوه سزاكهی به پێی یاسایهكی دیكهی كارپێكراو له ههرێمدا گرانتر بێت، ئهوا كام دهقیان سزاكهی گرانتر بێت، ئهوهی بهسهردا دهسهپێت. پێنجهم: دوای وهرگرتنی رهزامهندی وهزیری كشتوكاڵ، ئینجا داوا لهسهر فهرمانبهری سهرپێچیكار بهپێی بڕگهكانی (دووهم و سێیهم) دهكرێتهوه.
ماددهی چواردهیهم
ماددهی چواردهیهم: 1/ ئهو ئهندامهی كه له رێگهی بهرزهفت كردنهوه دهست دانه پیشهكهی لێ قهدهغهكراوه ناشێ بهشداریی له كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی دا بكات. 2/بڕیارهكان له كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی به زۆربهی دهنگهكان دهدرێن وئهگهر وهكو یهك دهرچوون، ئهوا ئهو لایهنه پهسهند دهكرێ كه نهقیب دهنگی لهگهڵ داوه.
ماددهی پازدهم
ماددهی پازدهم: بهڕێوهبردنی كاروباری سهندیكا، ئهنجومهنێك دهیگرێته ئهستۆ كه پێك دێ له: یهكهم: نهقیب ومهرجه ماوهیهك دهستی دابێته كارهكهی كه له (12) ساڵ كهمتر نهبێ. دووهم: ههشت ئهندام ودوو ئهندامی یهدهگ لهوانهی ماوهی دهستدانه پیشهكهیان له (8) ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی سیازدهم
ماددهی سیازدهم: 1/دهشێ بانگهێشتی دهستهی گشتی بۆ كۆوبونهوهیهكی نا ئاسایی بكرێ لهم دووبارهدا: أ/بهبڕیارێكی هۆداری زۆربهی ئهندامانی ئهنجومهن. ب/بهداواكارییهكی نووسراوی هۆدار، لهلایهن سێیهكی ئهندامانی دهستهی گشتی یهوه پێشكهش به ئهنجوومهن بكرێ وئهنجوومهنیش دهبێ بانگهێشت دهربكا و وادهی كۆبوونهوه له ماوهی (15) رۆژ له مێژووی گهیشتنی داواكاری یهكه دا دهسنیشان بكات. 2/نابێ له كۆبوونهوه نا ئاساییهكانی دهستهی گشتی، جگه لهو كاروبارهی له خشتهی كاردا هاتووه و كۆبوونهوهی بۆ كراوه باسی شتی تر بكرێت.
ماددهی بیست و شهش
ماددهی بیست و شهش: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له (وهقایعی كوردستان)دا، دهخرێته بهركار.
ماددهی چل و دووهم
ماددهی چل و دووهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له وهقایعی كوردستانيدا، دهخرێته كار.
ماددهی سی و حهوتهم
ماددهی سی و حهوتهم: 1/ههر كهسێكی دهستی دایه پیشهی پزیشكی بهبێ ئهوهی پێشتر خۆی ناونووس كردبێ یان مۆڵهتی بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه وهرگرتبێ، بهغهرامهیهك سزا دهدرێ له (2000) دینار كهمتر نهبێ و له (3000) دینار پتر نهبێ. 2/ههر كهسێ سیفهتێ یا نازناوێ یان نیشانهیهكی ساختهی لهخۆ نابێ كه گوایا مۆڵهت دراوه وپیشهی پزیشكی بكات، ئهوه بهپێی یاسا كارپێكراوهكان سزادهدرێ.
ماددهی سی و نۆیهم
ماددهی سی و نۆیهم: ئهنجوومهنی رهفتهنی (كاتی)ی سهندیكای پزیشكانی ههرێمی كوردستانی عێراق كه به پێی بڕیاری ژماره (30)ی رۆژی 21/10/1997 دامهزراوه، له بهڕێوهبەرايەتی كاروباری سهندیكادا بهردهوام دهبێ بهمهرجێ ههڵبژاردن له ماوهیهكدا له شهش مانگ پتر نهبێ كه له رۆژی دهرچوونی ئهم یاسایهوه دهست پێ دهكا، ئهنجام بدرێ.
ماددهی چلهم
ماددهی چلهم: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت، كاری پێ ناكرێ.