المواد القانونية

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م زاراوه‌ و ده‌سته‌واژانه‌ی دادێن واتاكانی به‌رامبه‌ریانه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌: یه‌كه‌م: هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستان – عیراق. دووه‌م: ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی گشتیی راژه‌ له‌ هه‌رێمدا. سێیه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی گشتیی راژه‌ له‌ هه‌رێمدا.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: له‌ هه‌رێمدا ئه‌نجومه‌نێك به‌ ناوی (ئه‌نجومه‌نی گشتیی راژه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان) داده‌مه‌زرێت و خاوه‌ن كه‌سایه‌تیی مه‌عنه‌وه‌ی و سه‌ربه‌خۆیی دارایی و كارگێڕی ده‌بێت، سه‌رۆكه‌كه‌ی یان هه‌ر كه‌سێك ئه‌و رای ده‌سپێرێت نوێنه‌رایه‌تیی ده‌كات و سه‌ر به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌بێت.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: ئامانجی ئه‌نجومه‌ن ئه‌مانه‌یه‌ كه‌ دادێن: یه‌كه‌م: به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی وه‌زیفه‌ی گشتی و په‌ره‌پێدانی راژه‌ی گشتی و ده‌سته‌به‌ر كردنی ده‌رفه‌تی یه‌كسان و مسۆگه‌ر كردنی بنه‌مای یه‌كسانی بۆ كه‌سانی شیاو به‌ پڕكردنه‌وه‌یان. دووه‌م: نه‌خشه‌ كێشان بۆ كاروباری وه‌زیفه‌ی گشتی و سه‌رپه‌رشتی كردنی. سێیه‌م: په‌ره‌پێدانی ده‌زگای كارگێڕی و به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی په‌یكه‌ری وه‌زیفیی دامه‌زراوه‌كانی هه‌رێم و په‌ره‌پێدانی توانای فه‌رمانبه‌رانی راژه‌ی گشتی بۆ ئه‌وان به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌نجومه‌ن بریتییه‌ له‌م پێكهاتانه‌ی دادێن: یه‌كه‌م: فه‌رمانگه‌ی كاروباری كارگێڕی و دارایی و یاسایی. دووه‌م: فه‌رمانگه‌ی توێژینه‌وه‌ و لێكۆڵینه‌وه‌ی كارگێڕی. سێیه‌م: فه‌رمانگه‌ی په‌ره‌پێدانی كارگێڕی. چواره‌م: فه‌رمانگه‌ی هه‌ماهه‌نگی و به‌دواداچوون. پێنجه‌م: راوێژكاری ئه‌نجومه‌ن.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: جێگری سه‌رۆك جێی سه‌رۆك ده‌گرێته‌وه‌ و له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونیشدا ده‌سه‌ڵاته‌كانی پیاده‌ ده‌كات.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌ بانگهێشتی سه‌رۆك یان جێگره‌كه‌ی له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونی سه‌رۆكدا، كۆ ده‌بێـته‌وه‌. دووه‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌ ئاماده‌ بوونی زۆرینه‌ی ئه‌ندامانی كۆ ده‌بێته‌وه‌ و بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌نیش به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی ئه‌ندامانی ئاماده‌بوو ده‌درێن، ئه‌گه‌ر ده‌نگه‌كانیش یه‌كسان بوون ئه‌و لایه‌ قبووڵ ده‌كرێت كه‌ سه‌رۆك ده‌نگی له‌گه‌ڵ داوه‌.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ لایه‌نانی پسپۆر یان په‌یوه‌ندیدار، ئه‌م ئه‌ركانه‌ی دادێن ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م: دامه‌زراندن و دامه‌زراندنه‌وه‌ و به‌رز كردنه‌وه‌ له‌ راژه‌ی گشتی و له‌ سه‌ر بنه‌مای پێوه‌ری پیشه‌یی و توانا و پێویستی و به‌و جۆرهه‌ی له‌گه‌ڵ پسپۆرایه‌تیی ئه‌نجومه‌نه‌كانی خۆجێیی یه‌كه‌كانی كارگێڕیدا ناكۆك نه‌بێت له‌گه‌ڵ به‌دی هێنانی هاوسه‌نگی له‌ نێوان پارێزگاكاندا. دووه‌م: داڕشتنی سیاسه‌تی راژه‌ی گشتی و دیاری كردنی ئامرازه‌كانی پیاده‌ كردنی و هه‌ڵسه‌نگاندنی ئاستی به‌جێ گه‌یاندن. سێیه‌م: پێشنیار كردنی یاسا و رێسای رێكخستن و په‌ره‌پێدانی كاروباری وه‌زیفه‌ی گشتی یان را ده‌ربڕین تێیاندا. چوارده‌م: ئاماده‌ كردنی په‌یكه‌ری وه‌زیفیی وه‌زاره‌ته‌كان و لایه‌نانی گرێ نه‌دراو به‌ وه‌زاره‌ت و هه‌موو دامه‌زراوێك كه‌ وه‌زیفه‌ی گشتیی تێدایه‌. پێنجه‌م: شیكردنه‌وه‌ و وه‌سف كردنی وه‌زیفه‌ی گشتی و دانانی مه‌رجه‌كانی پڕ كردنه‌وه‌ی. شه‌شه‌م: دانانی سیاسه‌تی تایبه‌ت به‌ مه‌شق و شیاندنی فه‌رمانبه‌رانی راژه‌ی گشتی. حه‌وته‌م: دانانی سیاسه‌ت و پره‌نسیپ كه‌ به‌دی هێنانی هاوسه‌نگی له‌ نێوان ژماره‌ی فه‌رمانبه‌ران له‌ فه‌رمانگه‌كانی جۆربه‌جۆری هه‌رێم و راژه‌ی پێشكه‌ش كراو مسۆگه‌ر ده‌كات. هه‌شته‌م: ئه‌نجام دانی لێكۆڵینه‌وه‌ و توێژینه‌وه‌ی په‌یوه‌ندیدار به‌ په‌ره‌پێدانی وه‌زیفه‌ی گشتی و پێشكه‌ش كردنی راسپارده‌ له‌باره‌یه‌وه‌ به‌ لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار له‌ هه‌رێمدا. نۆیه‌م: ئاماده‌ كردنی راپۆرتێكی ساڵانه‌ له‌باره‌ی كاره‌كانی ئه‌نجومه‌ن كه‌ بریتی بێت له‌ پێداچوونه‌وه‌ به‌ پرۆسه‌كانی دامه‌زراندن و ئه‌و راسپاردانه‌ی به‌ پێویستیان ده‌زانێت بۆ به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی راژه‌ی گشتی و به‌رز كردنه‌وه‌ی بۆ سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێم و سه‌رۆكایه‌تیی په‌رله‌مان و سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران. ده‌یه‌م: ئاماده‌ كردنی راپۆرتی ساڵانه‌ له‌باره‌ی هه‌ر وه‌زاره‌تێك یان ئه‌و لایه‌نه‌ی گرێدراوی وه‌زاره‌ت نییه‌ و به‌رز كردنه‌وه‌ی بۆ سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێم و سه‌رۆكایه‌تیی په‌رله‌مان و سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران، بریتیش بێت له‌ راسپارده‌ و پێشنیاری پێویست بۆ مسۆگه‌ر كردنی باش به‌جێ گه‌یاندنی كار. یازده‌یه‌م: ئاماده‌ كردنی پرۆژه‌ بودجه‌ی تایبه‌ت به‌ ئه‌نجومه‌ن بۆ تۆمار كردنی له‌ نێو بودجه‌ی گشتیی هه‌رێمدا. دوازده‌م: به‌جێ گه‌یاندنی رووماڵ و لێكۆڵینه‌وه‌ و ئامار و پێشكه‌ش كردنی ئه‌و پێشنیارانه‌ی په‌یوه‌ندییان به‌ به‌دی هێنانی هاوسه‌نگی له‌ نێوان په‌یكه‌ری مووچه‌ و ئاستی گشتیی بژێوییه‌وه‌ هه‌یه‌، له‌به‌ر رۆشنایی خه‌رجیی گوزه‌ران و نرخی كاڵا و خزمه‌ت و پێوه‌ره‌كانی ئابووری و دیاری كردنی ئاستی هه‌ره‌ نزمی گوزه‌رانی تاك له‌ وه‌زیفه‌ی گشتیدا. سێزده‌م: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ شیانی ئه‌و كه‌سانه‌ تاقی بكاته‌وه‌، كه‌ ده‌خوازرێت دابمه‌زرێن یان دابمه‌زرێندرێنه‌وه‌، چ به‌ دیمانه‌ یان تاقی كردنه‌وه‌ی به‌ نووسین یان به‌ هه‌ردووكیان پێكه‌وه‌، بۆ ئاشنا بوون به‌ خه‌سڵه‌ت و توانستی جه‌سته‌ و شیانه‌كانیان، ئه‌وانه‌ش له‌وه‌ به‌ده‌ر ده‌بن كه‌ راژه‌ی پێشوویان له‌ وه‌زیفه‌یه‌كدا هه‌یه‌ و تێیدا چه‌سپاون یان هه‌ڵگری بڕوانامه‌ی باڵان، ته‌نیا مه‌گه‌ر ژماره‌ی ئه‌وانه‌ی بۆ به‌ده‌ست هێنانی ئه‌و وه‌زیفانه‌ی داوا كراوه‌ پڕ بكرێنه‌وه‌ له‌و وه‌زیفانه‌ زیاتر بێت. چوارده‌م: بایه‌خ دان به‌ دامه‌زراندنی خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌ت له‌و وه‌زیفانه‌ی له‌گه‌ڵ توانا و شیانیاندا ده‌گونجێت.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: په‌یكه‌ری ئه‌نجومه‌ن و میكانیزمی كار یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌ن پێك دێت له‌: 1- سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 2- جێگری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 3- به‌ڕێوه‌به‌رانی گشتی له‌ ئه‌نجومه‌ندا. 4- راوێژكاری ئه‌نجومه‌ن. دووه‌م: 1- سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن به‌ پله‌ی (بریكاری وه‌زاره‌ت) ده‌بێت. 2- جێگری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن و ئه‌ندامانی به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی ده‌بن. سێیه‌م: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن و جێگره‌كه‌ی و ئه‌ندامان كاندید ده‌كات و، به‌ پێی ئه‌م مه‌رجانه‌ی دادێن به‌ مه‌رسوومێكی هه‌رێمی داده‌مه‌زرێن: 1- هاووڵاتیی هه‌رێم بێت و تێیدا نیشته‌جێ بێت. 2- هه‌ڵگری بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆ بێت و خاوه‌ن شاره‌زایی و شیان بێت كه‌ شایسته‌ به‌ وه‌رگرتنی وه‌زیفه‌كه‌ بێت و له‌ بواری پسپۆرایه‌تیی خۆیدا راژه‌ی هه‌بێت. 3- ژیاننامه‌ و ره‌فتاری باش بێت. 4- به‌ تاوان یان كه‌تنێكی ئابڕووبه‌ر حوكم نه‌درا بێت. چواره‌م: ئه‌و كاندید كردنه‌ی له‌ بڕگه‌ی (سێیه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتووه‌ به‌ پێی ئه‌م میكانیزمه‌ی دادێ ده‌بێت: 1- ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌رگای هاتنه‌ پێش له‌ هه‌موو ده‌زگاكانی راگه‌یاندن (بینراو و بیستراو و خوێندراوه‌) بۆ ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ سی رۆژ زیاتر نه‌بێت راده‌گه‌یه‌نێت. 2- راگه‌یاندنه‌كه‌ هه‌موو مه‌رجه‌كانی كاندید كه‌ له‌م یاسایه‌دا هاتوون، ده‌گرێته‌ خۆ. پێنجه‌م: سه‌رۆك و جێگری سه‌رۆك و ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن به‌ پێی یاسا بۆ ماوه‌ی (5) ساڵ كه‌ بۆ یه‌ك جار قابیلی نوێ كردنه‌وه‌یه‌ داده‌مه‌زرێن. شه‌شه‌م: سه‌رۆك، هێنده‌ی په‌یوه‌ندیی به‌ كاروباری كارگێڕی و دارایی تایبه‌ت به‌ ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ هه‌بێت، ده‌سه‌ڵاتی وه‌زیری تایبه‌تمه‌ند پیاده‌ ده‌كات، بۆشی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌ جێگره‌ی بدات.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن ئه‌ركی به‌ڕێوه‌ بردنی ئه‌و فه‌رمانگانه‌ی له‌ به‌نده‌كانی (یه‌كه‌م و دووه‌م و سێیه‌م و چواره‌م) له‌ مادده‌ی هه‌شته‌می ئه‌م یاسایه‌دا هاتوون، ده‌گرنه‌ ئه‌ستۆ. دووه‌م: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر كه‌ به‌ لای كه‌مه‌وه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌یه‌، نووسینگه‌ی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن به‌ڕێوه‌ ده‌بات.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ په‌یڕه‌وی پێویست بۆ ئاسان جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات.

مادده‌ی یازده‌م:

مادده‌ی یازده‌م: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ له‌ كاتی پێویستدا به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی یان هۆبه‌ یان به‌ش له‌نوێ بكاته‌وه‌ یان هه‌ڵوه‌شێنێته‌وه‌ یان تێكه‌ڵیان بكات.

مادده‌ی دوزاده‌م:

مادده‌ی دوزاده‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی ناكرێت كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك بێت.

مادده‌ی سێزده‌م:

مادده‌ی سێزده‌م: ئه‌م یاسایه‌ دوای تێپه‌ڕ بوونی (60) رۆژ به‌ سه‌ر بڵاو كردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمیی (وه‌قایعی كوردستان)دا جێبه‌جێ ده‌كرێت.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة