المواد القانونية

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: یه‌كه‌م: سه‌رۆكی ده‌زگا: به‌ سه‌رۆكی باڵای ده‌زگا داده‌ندرێت و خاوه‌نی ده‌سه‌ڵاتی كارگێڕی ودارایی ویاسایی پێویست به‌ به‌ڕێوه‌بردنی ده‌زگایه‌ و له‌ پله‌ی وه‌زیردا ده‌بێت و له‌ لایه‌ن سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ كاندید ده‌كرێت و به‌ مه‌رسوومی هه‌رێمی داده‌مه‌زرێت. دووه‌م: جێگری سه‌رۆكی ده‌زگا: سه‌رۆكی ده‌زگا، جێگرێكی به‌ پله‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت ده‌بێت، له‌ لایه‌ن سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ كاندید ده‌كرێت و به‌ مه‌رسوومێكی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم داده‌مه‌زرێت و ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ش پیاده‌ ده‌كات كه‌ له‌ لایه‌ن سه‌رۆكی ده‌زگاوه‌ پێی ده‌درێت، ئه‌ركه‌كانی سه‌رۆكی ده‌زگا له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونیدا ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌نی ده‌زگا پێك دێت له‌: 1- سه‌رۆكی ده‌زگا سه‌رۆك. 2- جێگری سه‌رۆكی ده‌زگا جێگر. 3- به‌رێوه‌به‌رانی گشتی ئه‌ندام. 4- ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ له‌ كاتی پێویستدا په‌نا بباته‌ به‌ر شاره‌زایان، به‌بێ ئه‌وه‌ی مافی ده‌نگدانیان هه‌بێت. دووه‌م: ئه‌نجومه‌ن كۆبوونه‌وه‌ی ده‌وری ده‌به‌ستێت و بۆی هه‌یه‌ له‌ كاتی پێویستدا كۆبوونه‌وه‌ی نائاسایی گرێ بدات و بڕیاره‌كانیشی به‌ زۆرینه‌ ده‌رده‌چن و له‌ كاتی یه‌كسان بوونی ده‌نگدا، ئه‌و لایه‌نه‌ قبوولأ ده‌كرێت كه‌ سه‌رۆك ده‌نگی له‌گه‌ڵ داوه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: پێكهاته‌كانی ده‌زگا: ده‌زگا بریتییه‌ له‌: یه‌كه‌م: ئه‌م به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌ گشتیانه‌ی دادێن: 1- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتی دیوان. 2- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی ئاسایش. 3- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی ئاسایش سیاسی. 4- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی نه‌هێشتنی هۆشبه‌ر. 5- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی ئاسسایشی فڕۆكه‌خانه‌و ده‌روازه‌ سنووریه‌كان دامه‌زراوه‌كانی نه‌وت و به‌نداو. دووه‌م: په‌یمانگای په‌ره‌پێدانی ئاسایش، ئه‌فسه‌رێك كه‌ پله‌كه‌ی له‌ پله‌ی عه‌مید كه‌متر نه‌بێت، سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات و ده‌بێ بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی به‌ده‌ست هێنا بێت.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌ركه‌كانی ئه‌نجومه‌نی ده‌زگا:- یه‌كه‌م: سه‌رپه‌رشتی كردنی به‌ڕێوه‌ چوونی كارو، ده‌ركردنی بڕیاری پێویست له‌م باره‌یه‌وه‌. دووه‌م: دانانی په‌یڕه‌وی ناوخۆ بۆ ده‌زگا، به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌لأ ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی هه‌رێم. سێیه‌م: بڕیاری پێكهێنان یان هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ یان لێكدانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌گشتییه‌كان و به‌ش و هۆبه‌كانی گرێ دراو به‌ ده‌زگاوه‌ له‌ كاتی پێویستدا. چواره‌م: ئاماده‌ كردنی بودجه‌ی ده‌زگا

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: كاروباری ده‌زگا:- یه‌كه‌م: دامه‌زراندنی به‌ڕێوه‌به‌رانی گشتی له‌ ده‌زگا له‌ لایه‌ن سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ به‌ گوێڕه‌ی یاساكانی كار پێ كراو ده‌بێت، به‌ مه‌رجێك شاره‌زایی وپسپۆری و ساڵانی راژه‌و ده‌ست پاكی ره‌چاو بكرێن و پله‌شیان له‌ پله‌ی عه‌مید كه‌متر نه‌بێت. دووه‌م: به‌ڕێوه‌به‌ران له‌ ده‌زگادا له‌ لایه‌ن سه‌رۆكه‌كه‌یه‌وه‌ به‌ راسپارده‌ی ئه‌نجومه‌نی ده‌زگا داده‌زمه‌زرێن، به‌ مه‌رجێك له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كه‌دا شاره‌زایی وپسپۆری و ساڵانی راژه‌و ده‌ست پاكی ره‌چاو بكرێن و پله‌شیان له‌ پله‌ی موقه‌ده‌م كه‌متر نه‌بێت. سێیه‌م: ژمێریاریی ده‌زگا له‌ ژێر وردبینی و چاودێریی لیژنه‌یه‌كی تایبه‌تدا ده‌بێت، كه‌ له‌ لایه‌ن سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ پێك ده‌هێندرێت. چواره‌م: هه‌موو ئه‌و یاسایانه‌ی به‌سه‌ر هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆدا په‌یڕه‌و ده‌كرێن، به‌سه‌ر ئه‌فسه‌رو كارمه‌ندانی ده‌زگای ئاسایشی هه‌رێمی كوردستانیشدا پیاده‌ ده‌كرێن.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: سه‌رۆكی ده‌زگا بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌و په‌یڕه‌وی ناوخۆی تایبه‌ت به‌ ده‌زگاكه‌ ده‌ربكات.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: خزمه‌تكردن له‌ ده‌زگاكه‌دا و مه‌رجه‌كانی وه‌رگرتن تێیدا، له‌سه‌ر بنه‌مای لێهاتوویی و شیاوی و ده‌ست پاكی ده‌بێت (الكفاءه‌ والمۆهلات و النزاهه‌)، به‌بێ گوێدان به‌ بنه‌ماكانی ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی و ئایینی وسیاسی.

مادده‌ی یازده‌م

مادده‌ی یازده‌م: یاسای ده‌سته‌ی گشتیی ئاسایشی هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق ژماره‌ (46) ی ساڵی 2004ی ئاسایشی هه‌ڵده‌وشێته‌وه‌.

مادده‌ی دوازده‌یه‌م

مادده‌ی دوازده‌یه‌م: كار به‌ ده‌قی هیچ یاسا یان بڕیارێك ناكرێت كه‌ له‌گه‌لأ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكوك بێت.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م زاراوه‌ و ده‌سته‌واژانه‌ی دادێن، واتاكانی به‌رامبه‌ریانه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌: یه‌كه‌م: هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستان-عێراق. دووه‌م: سه‌رۆكایه‌تیی وه‌زیران: سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان- عیراق. سێیه‌م: ده‌زگا: ده‌زگای ئاسایشی هه‌رێمی كوردستان- عیراق. چواره‌م: سه‌رۆكی ده‌زگا: سه‌رۆكی ده‌زگای ئاسایشی هه‌رێمی كوردستان- عیراق. پێنجه‌م: جێگری سه‌رۆكی ده‌زگا: جێگری سه‌رۆكی ده‌زگای ئاسایشی هه‌رێمی كوردستان- عیراق.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: ده‌زگایه‌ك له‌ هه‌رێمدا به‌ ناوی ده‌زگای ئاسایشی هه‌رێمی كوردستان داده‌مه‌زرێت و خاوه‌ن كه‌سایه‌تیی مه‌عنه‌وی و سه‌ربه‌خۆیی دارایی وكارگێڕی ده‌بێت و بودجه‌ی تایبه‌تیشی ده‌بێت و به‌ سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ گرێ ده‌درێت.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: ده‌زگا به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌لأ لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار، ئه‌م ئه‌ركانه‌ی دادێن جێبه‌جێ ده‌كات: یه‌كه‌م: پاراستنی ئازادیی گشتی و تایبه‌ت به‌ گوێره‌ی بنه‌ماكانی دیموكراسی و مافی مرۆڤ. دووه‌م: ئاسایشی ده‌زگاكانی ده‌ستووری و یاسایی(په‌رله‌مان، حكومه‌ت، دادوه‌ری) له‌ هه‌رێمدا، هه‌روه‌ها كه‌سایه‌تی و ده‌زگاكان و هی دیكه‌. سێیه‌م: پاراستنی ئاسایشی كاری سیاسی و مه‌ده‌نی وپیشه‌یی له‌ هه‌رێمدا. چواره‌م: پاراستنی ئابووریی نیشتیمانی. پێنجه‌م: مسۆگه‌ر كردنی ئاسایشی فڕۆكه‌خانه‌و به‌نداوو دامه‌زراوه‌كانی نه‌وت و ده‌روازه‌كانی سنوور. شه‌شه‌م: پارێزگاری كردن له‌ كه‌له‌پوورو كولتووری گه‌لی كوردستانی عیراق به‌ تێكڕای پێكهاته‌كانی نه‌ته‌وه‌یی و ئایینی و مه‌زهه‌بییه‌وه‌. حه‌وته‌م: كۆ كردنه‌وه‌ی زانیاری و ده‌ست نیشان كردنی جموجۆڵه‌كان له‌باره‌ی هه‌ڕه‌شه‌ی ناوخۆ بۆ سه‌ر ئاسایشی نیشتیمانی له‌ هه‌رێمدا و هه‌ڵسه‌نگاندن و رووبه‌ڕوو بوونه‌وه‌ی. هه‌شته‌م: به‌دی هێنانی ئاسایش وئارامیی كۆمه‌ڵایه‌تی و نه‌هێشتنی تاوانی به‌رنامه‌ڕێژكراوه‌كان به‌ هه‌موو جۆره‌كانییه‌وه‌، هه‌روه‌ها نه‌هێشتنی تاوانی تیرۆر و مادده‌ هۆشبه‌ره‌كان. نۆیه‌م: مسۆگه‌ر كردنی ئاسایش و سه‌لامه‌تی و نهێنیی گه‌یاندن و سه‌لامه‌تیی هاتن و چوون له‌ هه‌رێمدا. ده‌یه‌م: پارێزگاری كردن له‌ شوێنانی خوداپه‌رستی و جێگه‌ی ئایینی و دابین كردنی ئاسایشیان. یازده‌یه‌م: مسۆگه‌ر كردنی ئاسایش و سه‌لامه‌تیی ناوه‌نده‌كانی گه‌شتیاری و جێگه‌كانی شوێنه‌وار و مێژوویی و شوێنه‌واره‌كان. دوازده‌یه‌م: پاراستنی ئاسایشی خۆراك و ته‌ندروستی له‌ هه‌رێمدا. سێزده‌یه‌م: پاراستنی شوێنی كارو بوونی رێكخراوه‌كانی نێوده‌وڵه‌تی وكارمه‌ندانی نێوده‌وڵه‌تی و پاراستنی شاندی دیپلوماسی وشاندی دیكه‌، هه‌روه‌ها نێرده‌ی كونسوڵخانه‌كان و فه‌رمانبه‌ران وئه‌ندامانی خێزانه‌كانیان له‌ هه‌رێمدا. چوارده‌یه‌م: به‌دواداچوونی پرسی په‌نابه‌ر و كۆچبه‌ر ونیشته‌جێ بووان و میوانانی بیانی له‌ هه‌رێمدا. پازده‌یه‌م: ئاڵۆگۆڕكردنی تاوانبار و تۆمه‌تباران و راده‌ست كردنی دۆسیه‌كانیان له‌ نێوان ده‌زگاكانی هه‌رێم و ده‌زگاكانی فیدرالدا، به‌ گوێڕه‌ی ئه‌و میكانیزمه‌ی یاسا دیاریی ده‌كات.

مادده‌ی سێزده‌یه‌م

مادده‌ی سێزده‌یه‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی چواردەیە‌م

مادده‌ی چواردەیە‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاو كردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمیی (وه‌قایعی كوردستان) دا كاری پێ ده‌كرێت.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة