أحكام القانون

مادده‌ی سی و هه‌شته‌م: ئه‌وه‌ی كه‌ خانه‌نشین ده‌كرێ و مافه‌كانی خانه‌نشینی بۆ خه‌رج ده‌كرێ به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ نابێ مووچه‌یه‌كی فه‌رمی دیكه‌ وه‌رگرێ.

مادده‌ی سی و نۆیه‌م: هه‌ر كه‌سێك له‌ پێش راپه‌رین چووبێته‌ پاڵ ریزه‌كانی شۆڕش تاكو 5/3/1991 و خزمه‌ته‌كه‌ی له‌ (3) ساڵ كه‌متر نه‌بێ، خانه‌نشین ده‌كرێ و خزمه‌ته‌كه‌ی ده‌گه‌یه‌نرێته‌ (15) پازده‌ ساڵ به‌م مه‌رجانه‌ی خواره‌وه‌: یه‌كه‌م: هیچ مووچه‌یه‌كی فه‌رمی نه‌بێت. دووه‌م: رۆژێك له‌ رۆژان له‌ دژی شۆڕش نه‌وه‌ستا بێت. سێیه‌م: ئه‌و ماوه‌یه‌ی پێش راپه‌رین خزمه‌تی كردبێ به‌بێ پچڕان. چواره‌م: له‌ كاتی بوونی به‌ پێشمه‌رگه‌ (16) ساڵی له‌ ته‌مه‌نی ته‌واو كرد بێت.

مادده‌ی چله‌م: له‌ كاتی هه‌موار كردن و گۆڕانی سیسته‌می مووچه‌، مووچه‌ی خانه‌نشینكراو له‌گه‌ڵ مووچه‌ی پێشمه‌رگه‌ی به‌رده‌وام له‌ خزمه‌ت به‌ هه‌مان رێژه‌ و پله‌ و پایه‌ یه‌كسان ده‌كرێ.

مادده‌ی چل و یه‌كه‌م: هه‌موو ئه‌و كارمه‌ندانه‌ی له‌ هێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌ی كوردستاندا كار ده‌كه‌ن به‌ پێشمه‌رگه‌ داده‌نرێن به‌ پله‌ و پایه‌ و ناونیشانی ئێستایان و هه‌موو مافێكی خانه‌نشین پێشمه‌رگه‌یان ده‌كه‌وێ.

مادده‌ی چل و دووه‌م: ماوه‌ی خوێندن له‌ كۆلێج و په‌یمانگاكان كه‌ پێشمه‌رگه‌ له‌ ئه‌نجامیدا بروانامه‌ی وه‌رگرتووه‌ به‌نیسبه‌ت ئه‌فسه‌ران به‌ خزمه‌ت بۆ مه‌به‌ستی ته‌نیا خانه‌نشینی حسێب ده‌كرێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م: یه‌كه‌م : هه‌رێم : هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق. دووه‌م : فه‌رمانده‌ی گشتی : فه‌رمانده‌ی گشتی هێزه‌كانی زێڕه‌ڤانی هه‌رێم. سێیه‌م : حكومه‌تی هه‌رێم : حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان. چواره‌م : فه‌رماندهیی گشتی هێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌ (زێره‌ڤانی هه‌رێم): ده‌سته‌ڵاتی باڵای پێكهاته‌كانی هێزه‌ چه‌كداره‌كانی كوردستانه‌. پێنجه‌م : هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان (زێره‌ڤانی هه‌رێم): بریتی یه‌ له‌ هه‌موو پێكهاته‌كانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان هه‌ر له‌ سه‌ربازه‌وه‌ تاكو ده‌گاته‌ به‌رزترین پله‌ی سه‌ربازی. شه‌شه‌م : وه‌زاره‌ت : وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه‌ی هه‌رێمی كوردستان. حه‌وته‌م : وه‌زیر : وه‌زیری پێشمه‌رگه‌ی هه‌رێمی كوردستان. هه‌شته‌م : شۆڕش : قوناغێكه‌ له‌ بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردستان كه‌ له‌ 11ی ئه‌یلوولی 1961ه‌وه‌ ده‌ست پیده‌كات. نۆیه‌م : پێشمه‌رگه‌ (زێڕه‌ڤانی هه‌رێم): ئه‌و كه‌سه‌یه‌ به‌شداریی له‌ شۆڕشی رزگاریخوازی كوردستاندا كردبێ بۆ به‌دیهێنانی مافه‌ دیموكراتی و نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی گه‌لی كوردستان و یاخود بچێته‌ پالأ ریزه‌كانی هێزی پێشمه‌رگه‌ (زێڕه‌ڤانی هه‌رێم). ده‌یه‌م : خانه‌نشین : ئه‌و پێشمه‌رگه‌یه‌ كه‌ به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ مافی خانه‌نشینی هه‌یه‌. یازده‌م : مووچه‌ی خانه‌نشینی : ئه‌و مووچه‌یه‌یه‌ كه‌ به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌ كاتی خانه‌نشینی بۆ پێشمه‌رگه‌ خه‌رج ده‌كرێت. dوازده‌م : مووچه‌ : مووچه‌ی بنه‌ڕه‌تی دوا مانگ كه‌ پێشمه‌رگه‌ی به‌رده‌وام له‌ خزمه‌ت به‌ پێی پله‌ و پایه‌كه‌ی وه‌ری ده‌گرێت . سێزده‌م : مووچه‌ی ته‌واو : مووچه‌ به‌ ده‌رماڵه‌وه‌. چوارده‌م : مافی خانه‌نشینی : ئه‌و مافانه‌یه‌ كه‌ خانه‌نشین كراو یا میراتگرانی ده‌یان كه‌وی. پازده‌م : خزمه‌تی خانه‌نشینی: خزمه‌تی پێشمه‌رگه‌ یاخود هه‌ر خزمه‌تێكی تر كه‌ ده‌شێ بخرێته‌ سه‌ری بۆ مه‌به‌ستی خانه‌نشین كردن، ئه‌مه‌ش به‌ پێی بڕیارێكی تایبه‌تی فه‌رمانده‌ی گشتی هێزه‌كانی زێره‌ڤانی ده‌بێ. شازده‌م : خزمه‌تی پێشمه‌رگه‌ : ئه‌و ماوه‌یه‌یه‌ كه‌ پێشمه‌رگه‌ به‌كرده‌نی له‌ ریزه‌كانی شۆڕش به‌سه‌ری بردبێ و ئه‌و خزمه‌ته‌ی له‌ دوای شۆڕشدا له‌ پێكهاته‌كانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یباته‌ سه‌ر. حه‌ڤده‌م : پاشه‌نشین : میراتگری پێشمه‌رگه‌ی خانه‌نشینه‌ به‌ پێی حوكمه‌كانی (یاسای باری كه‌سیه‌تی). هه‌ژده‌م : شایسته‌ : ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ شایسته‌ی مووچه‌ی خانه‌نشینیه‌ دوای كۆچی دوایی پێشمه‌رگه‌ی خانه‌نشین. نۆزده‌م : بێ سه‌روشوێن : ئه‌و پێشمه‌رگه‌یه‌كه‌ به‌ هۆی ئه‌ركی پێشمه‌رگایه‌تی بێ سه‌روشوێن بووه‌ و چاره‌نووسی دیار نییه‌. بیسته‌م : دیل : ئه‌و پێشمه‌رگه‌یه‌كه‌ به‌ دیل ده‌گیرێت له‌ لایه‌ن لایه‌نێكی ده‌ره‌كی یاخود هه‌ر لایه‌نێكی دیكه‌ی دوژمن له‌ كاتی به‌جێگه‌یاندنی خزمه‌ت یا خود له‌ پێناوی دا. بیست ویه‌كه‌م: ده‌ستبه‌ به‌ سه‌ركراو: ئه‌و پێشمه‌رگه‌یه‌یه‌ كه‌ له‌ لایه‌ن لایه‌نێكی ده‌ره‌كی یان تیرورستی به‌ هۆی خزمه‌ت یان له‌ پێناوی دا ده‌ستبه‌ سه‌ر ده‌كرێ.

مادده‌ی دووه‌م: یه‌كه‌م: دامه‌زراندن و ره‌زامه‌ندنی ده‌ربڕین له‌سه‌ر ده‌ست له‌ كار كێشانه‌وه‌ و خانه‌نشین كردن و گه‌ڕاندنه‌وه‌ی بۆ خزمه‌ت له‌ پله‌ی ملازم به‌ره‌وسه‌ره‌وه‌، به‌ پیشنیازی وه‌زیری پێشمه‌رگه‌ و به‌ ره‌زامه‌ندنی فه‌رمانده‌ی گشتی هێزه‌كانی پاراستنی هه‌رێم (زێڕه‌ڤانی) ده‌بێت یان ئه‌و كه‌سه‌ی ئه‌و ده‌سته‌ڵاتی پێ ده‌دات. دووه‌م : سه‌رۆك ئه‌ركانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان و یاریده‌ده‌ره‌كانی و فه‌رمانده‌ی فرقه‌كان و پایه‌ سه‌ربازییه‌ تایبه‌تیه‌كان به‌ پێشنیازی فه‌رماندهیی گشتی هێزه‌كانی پاراستنی هه‌رێم و ره‌زامه‌ندیی فه‌رمانده‌ی گشتی داده‌مه‌زرێن.

مادده‌ی سێیه‌م : مه‌رجه‌كانی پێدانی پله‌ی ملازم له‌ هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان (زێره‌ڤانی هه‌رێم) به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بێ: یه‌كه‌م : هاووڵاتی هه‌رێمی كوردستان بێ. دووه‌م : (20) ساڵی ته‌مه‌نی ته‌واو كردبێت و له‌ (26) ساڵیش زیاتر نه‌بێت. سێیه‌م: خاوه‌ن ئابڕوویه‌كی پاش و ره‌وشتێكی به‌رزبێت و له‌سه‌ر تاوانێك یان كه‌تنێكی ئابڕوو به‌ر حوكم نه‌درابێ . چواره‌م : ده‌رچووی یه‌كێك له‌ مانه‌ بێت : 1. یه‌كێك له‌ كۆلێجه‌كانی سه‌ربازی. 2. كۆلیج یا په‌یمانگا باڵاكان به‌ مه‌رجێك ماوه‌ی خوێندنه‌كه‌ یان له‌ چوار سالأ كه‌متر نه‌بێ. ج-خوله‌ تایبه‌تیه‌كانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان. پێنجه‌م: مه‌رجه‌كانی ته‌ندروستیء توانای جه‌سته‌یی تێدا بێته‌ دی. شه‌شه‌م:مه‌رجه‌كانی بڕگه‌ی (دووه‌م وچواره‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌ ئه‌و ئه‌فسه‌رانه‌ ناگرێته‌وه‌ كه‌ به‌هۆی ئه‌وه‌ی پێشمه‌رگه‌ی تێكۆشه‌ر بوون له‌ ریزه‌كانی بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردستان پله‌ی ئه‌فسه‌رییان پێ به‌خشراوه‌. حه‌وته‌م: ده‌رچووانی كۆلێژه‌كانی كۆمه‌ڵه‌ی پزیشكی و ئه‌ندازیاریی له‌ كاتی خۆ به‌خشكردنیان له‌ ڕیزه‌كانی پێشمه‌رگه‌(زێڕه‌ڤانی هه‌رێم) پله‌ی ملازمی یه‌كه‌میان پێده‌درێ.

مادده‌ی چواره‌م: مووچه‌ء سه‌رمووچه‌ی ساڵانه‌ی ئه‌فسه‌ره‌كان به‌ پێی یاسا دیاری ده‌كرێن.

مادده‌ی پێنجه‌م: پله‌ی ئه‌فسه‌ره‌كان به‌پێی ئه‌م مه‌رجانه‌ی كه‌ له‌م یاسایه‌ دا هاتوون به‌رز ده‌كرێنه‌وه‌، دوای ته‌واوكردنی ماوه‌ی دیاری كراوی خزمه‌ته‌كه‌یان له‌ پایه‌كه‌یاندا له‌ ریزه‌كانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان وبه‌م جۆره‌ی خواره‌وه‌: پایه‌ ماوه‌ی پایه‌ به‌رزكردنه‌وه‌ مولازم سێ ساڵ مولازمی یه‌كه‌م سێ ساڵ نه‌قیب چوار ساڵ رائید چوار ساڵ موقه‌دده‌م چوار ساڵ عه‌قید چوار ساڵ عه‌مید چوار ساڵ لیوا شه‌ش ساڵ فه‌ریق شه‌ش ساڵ فه‌ریقی یه‌كه‌م .......... مه‌رجه‌كانی پله‌ به‌رزكردنه‌وه‌و پێشخستن ء سزاء مۆڵه‌ته‌كان، به‌ یاسا دیاری ده‌كرێن.

مادده‌ی حه‌فته‌م: یه‌كه‌م : پێشمه‌رگه‌ی خۆبه‌خشكه‌ر ئه‌و كه‌سه‌ خۆبه‌خشه‌یه‌ كه‌ له‌ نێوان پله‌ی پێشمه‌رگه‌ تا جێگری ئه‌فسه‌ری پله‌ نایاب، ڕاژه‌ی پێشمه‌رگایه‌تی كردۆته‌ پیشه‌ بۆ ماوه‌یه‌كی دیاركراو. دووه‌م : دامه‌زراندن ء پله‌پێدان و گواستنه‌وه‌ی پێشمه‌رگه‌ له‌ سنفێكه‌وه‌ بۆ سنفێكی ترء كۆتایی هێنان به‌ خزمه‌ته‌كه‌ی و خانه‌نشین كردنی یاخود گه‌ڕاندنه‌وه‌ی بۆ خزمه‌ت، به‌ پێی پێره‌وێك و به‌فه‌رمانی وه‌زیر یا ئه‌وه‌ی ده‌سته‌لاتی پیده‌دات ده‌بێت.

مادده‌ی هه‌شته‌م: مه‌رجه‌كانی وه‌رگرتنی پێشمه‌رگه‌ی خۆبه‌خش ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ن: یه‌كه‌م: ده‌بێ له‌ هاوواَتیانی هه‌رێمی كوردستان بێت. دووه‌م: ته‌مه‌نی له‌ (18) ساڵ كه‌متر نه‌بێ. سێیه‌م: ته‌مه‌نی له‌ (25) ساڵ زیاتر نه‌بێت بۆ سنفه‌ فه‌نیه‌كانء له‌ (30) ســـاڵیش تێپه‌ڕ نه‌كات بۆ سنفه‌كانی تر. چواره‌م: خووره‌وشتێكی به‌رزو ناوبانگی باشیهه‌بێتء به‌هیچ تاوانێك یان كه‌تنێكی ئابڕوبه‌ر سزا نه‌درابێت. پێنجه‌م: ساڵی شه‌شه‌می له‌ قۆناغی خوێندنی بنه‌ڕه‌تی ته‌واو كردبێت.

مادده‌ی نۆیه‌م: یه‌كه‌م: پله‌ءپایه‌كانی پێشمه‌رگه‌ی خۆبه‌خش به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بێت: أ- جێگری ئه‌فسه‌ر پله‌ نایاب. ب- جێگری ئه‌فسه‌ر پله‌ یه‌ك. ج- جێگری ئه‌فسه‌ر پله‌ دوو. د- جێگری ئه‌فسه‌ر پله‌ سێ. ه- جێگری ئه‌فسه‌ر پله‌ چوار. و- جێگری ئه‌فسه‌ر پله‌ پێنج. ز- جێگری ئه‌فسه‌ر پله‌ شه‌ش. ح- جێگری ئه‌فسه‌ر پله‌ حه‌وت. گ- جێگری ئه‌فسه‌ر پله‌ هه‌شت. ی- رئیس عوره‌فا. ك- عه‌ریف. ل-جێگری عه‌ریف. م-سه‌ربازی یه‌كه‌م. ن-سه‌رباز.

ماده‌ی هه‌ژده‌م: ئه‌فسه‌ری خراوه‌ سه‌ر لیستی نیوه‌ مووچه‌، له‌ رۆژی خستنه‌ سه‌ر لیستی نیوه‌ مووچه‌وه‌ ئه‌و مووچه‌یه‌ی پێده‌درێ و ده‌بێ مل كه‌چی یاسا و فه‌رمانه‌ سه‌ربازییه‌كان بێت.

ماده‌ی نۆزده‌هه‌م: ئه‌گه‌ر ئه‌فسه‌ر له‌به‌ر به‌دره‌وشتی یان له‌به‌ر بێ توانایی به‌ پێی بڕگه‌كانی (یه‌كه‌م و دووه‌م) له‌ مادده‌ی حه‌ڤده‌م له‌م یاسایه‌ خرایه‌ سه‌ر لیستی نیومووچه‌یی، ماوه‌ی مانه‌وه‌ی له‌ لیستی نیومووچه‌یی له‌ ماوه‌ی خزمه‌ته‌كه‌ی ده‌رده‌كرێ له‌ جاری یه‌كه‌م و دوو چه‌ندانه‌یشی لی ده‌رده‌كرێ له‌ جاری دووه‌م و له‌ جاری سێیه‌میش خانه‌نشین ده‌كرێ.

مادده‌ی بیسته‌م: یه‌كه‌م: ئیمام له‌(پێشمه‌رگه‌ ـ زێره‌ڤان) داده‌مه‌زرێ وپله‌ی خۆی پێده‌درێ وبه‌رزده‌كرێته‌وه‌ وخانه‌نشین ده‌كرێ و بۆ خزمه‌ت ده‌گه‌ڕێنریته‌وه‌ و وازهێنانیشی به‌ بڕیاری وه‌زیر لی قه‌بوولأ ده‌كرێ. دووه‌م: هه‌مان ئه‌وحوكمه‌ یاساییانه‌ ئیمام ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ به‌سه‌ر ئه‌فسه‌ری هاوشێوه‌ی له‌ مووچه‌ دا پیاده‌ ده‌كرێت، مه‌گه‌ر ده‌قێكی تایبه‌تی یاسا هه‌بێت.

مادده‌ی بیست ویه‌كه‌م: مه‌رجه‌ ئه‌وه‌ی به‌ (ئیمام) دامه‌زرێ هه‌مان مه‌رجه‌كانی كه‌ له‌ مادده‌ی سێیه‌م له‌م یاسایه‌دا هاتوون تێدابێ، به‌ده‌ر له‌ بڕگه‌ی (چواره‌م)ی و ده‌بێ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی له‌ زانسته‌كانی شه‌ریعه‌ت یا ئایین یا هاوشێوه‌كانیدا هه‌بێت.

مادده‌ی بیستءدووه‌م: ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ ڕێنمایی وه‌زیر دیاری ده‌كرێن: یه‌كه‌م: پله‌ی ئیمام و مووچه‌و سه‌رمووچه‌ی ساڵانه‌ی و به‌رزكردنه‌وه‌ی. دووه‌م: ئه‌ركه‌كانی ئیمام و به‌رگ و نیشانه‌كانی.

مادده‌ی بیست وسێیه‌م: ئه‌و ئافره‌تانه‌ی له‌ ریزه‌كانی هێزی(پێشمه‌رگه‌ – زێڕه‌ڤانی هه‌رێم)خزمه‌ت ده‌كه‌ن مووچه‌ی ته‌واو و هه‌موو ئه‌و ده‌رماڵانه‌یان له‌ كاتی مندالأ بوون و له‌ ماوه‌ی مۆڵه‌تی دایكایه‌تی پێ ده‌درێ.

مادده‌ی بیست وچواره‌م: مه‌رجه‌كانی پله‌ پێدان و به‌رزكردنه‌وه‌و سزادان و مۆڵه‌ت و كاروباره‌كانی تر بۆ پله‌داره‌كان به‌ یاسا دیار ده‌كرێت.