المواد القانونية

مادده‌ی شازده‌م

مادده‌ی شازده‌م: سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ له‌ ناوچه‌كه‌ی خۆیدا سه‌رپه‌رشتی دادگاكان و كاره‌كانیان ده‌كات و كار له‌ نێوان دادوه‌ره‌كانیدا دابه‌ش ده‌كات و، بۆی هه‌یه‌ بڕێك له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌ یه‌كێك له‌ جێگره‌كانی بدات.

مادده‌ی هه‌ژده‌م

مادده‌ی هه‌ژده‌م: یه‌كه‌م: ده‌سته‌ڵاته‌كانی سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بن. 1ـ سه‌رپه‌رشتی كردنی كاروباری به‌ڕێوه‌بردن و دابه‌ش كردنی كار له‌ نێو ناوچه‌كه‌یدا. 2ـ سه‌رۆكایه‌تی كردنی ئه‌نجومه‌نی ناوچه‌ی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌. 3ـ سه‌رۆایه‌تی كردنی دادگای تێهه‌ڵچونه‌وه‌ به‌سیفه‌تی پێداچوونه‌وه‌یی و بۆی هه‌یه‌ سه‌رۆكایه‌تی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ش به‌سیفه‌تی ئه‌سڵی یاخود دادگای تاوانه‌كان بكات. 4ـ ره‌وانه‌ كردنی ئه‌و تانووتانه‌ی كه‌ پێشكه‌ش به‌ دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ به‌ سیفه‌تی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ یاخود پێداچوونه‌وه‌ ده‌كرێن بۆ وه‌رگرتنی ره‌سمه‌كانیان. 5ـ به‌رزكردنه‌وه‌ی راپۆرتی ساڵانه‌ له‌ باره‌ی دادوه‌رو كارمه‌ندان بۆ ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی. 6ـ واژۆ كردنی نووسراوی فه‌رمی. 7ـ مۆڵه‌تدان به‌ داوه‌رانی دادگاو كارمه‌ندانی. دووه‌م: ده‌سته‌ڵاته‌كانی جێگری سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ به‌م جۆره‌ن:ـ 1ـ له‌ ئه‌ستۆگرتنی كاری سه‌رۆكی دادگای تێهه‌لچوونه‌وه‌ له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونی. 2ـ سه‌رۆكایه‌تی كردنی یه‌كێك له‌ ده‌سته‌كانی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ یاخود دادگای تاوانه‌كان. 3-واژۆ كردنی نووسراوی ناردنه‌وه‌ی دۆسیه‌ی ئه‌و داوایانه‌ی یه‌كلاكراونه‌ته‌وه‌ به‌ هاوپێچی بڕیاره‌كانی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ بۆ دادگای تایبه‌تمه‌ندی خۆی. 4ـ چاودێری ده‌وام كردنی دادوه‌رو كارمه‌ندان. 5ـ ئه‌و ده‌سته‌ڵاتانه‌ی دیكه‌ كه‌ سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ پێی ده‌دات.

مادده‌ی بیسته‌م

مادده‌ی بیسته‌م: یه‌كه‌م: دادگای تاوانه‌كان له‌ مه‌ڵبه‌ندی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ به‌ سێ دادوه‌ر و به‌سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ یان یه‌كێك له‌ جێگره‌كانی و ئه‌ندامیه‌تی دوو جێگری دیكه‌ی یان یه‌كێكیان و دادوه‌رێك یاخود به‌ ئه‌ندامیه‌تی دوو دادوه‌ر كه‌ پۆلی هه‌ر یه‌كێكیان له‌ پۆلی دووه‌م كه‌متر نه‌بێ ده‌به‌سترێ. دووه‌م: دادگای تاوانه‌كان له‌ پارێزگاكانی تر كه‌ دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌یان تێدانیه‌ به‌ سه‌رۆكایه‌تی جێگری سه‌رۆك له‌ مه‌ڵبه‌ندی پارێزگا و ئه‌ندامیه‌تی دوو دادوه‌ر ده‌به‌سترێ كه‌ پۆلی هه‌ر یه‌كه‌یان له‌ پۆلی دووه‌م كه‌متر نه‌بێ. سێیه‌م: ناونانی سه‌رۆك و ئه‌ندامه‌ ئه‌سڵیه‌كانی دادگای تاوانه‌كان و یه‌ده‌گه‌كان به‌بڕیاری ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی و له‌ سه‌رپێشنیازی سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ ده‌بێ.

مادده‌ی بیستءدووه‌م

مادده‌ی بیستءدووه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری بۆی هه‌یه‌ له‌سه‌ر پێشنیازی سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ دادگایه‌كی به‌رایی بۆ سه‌یركردنی جۆرێك یا زیاتر له‌ داواكان دابمه‌زرێنێ.

مادده‌ی سی

مادده‌ی سی: له‌ مه‌ڵبه‌ندی هه‌ر پارێزگایه‌ك دادگایه‌كی كار له‌ دادوه‌رێك پێكدێ و تایبه‌تمه‌ند ده‌بێ به‌ سه‌یر كردنی ئه‌و داواو كاروبارانه‌ی به‌پێی حوكمه‌كانی یاسا ده‌كه‌وته‌ چوارچێوه‌ی پسپۆڕیه‌كه‌یه‌وه‌.

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م: یه‌كه‌م: هه‌ر جێگایه‌ك دادگای به‌رایی لێ بێت، دادگایه‌كی(كه‌تن) یا زیاتری لێ داده‌مه‌زرێ و به‌پێی حوكمه‌كانی یاسا تایبه‌تمه‌ند ده‌بێ به‌ سه‌یر كردنی داوای دیاری كراو بۆی. دووه‌م: دادگای كه‌تن به‌ دادوه‌رێك گرێ ده‌درێ. سێیه‌م: دادوه‌ری دادگای به‌رایی به‌ دادوه‌ری دادگای كه‌تن داده‌نرێ ئه‌گه‌ر دادوه‌ری تایبه‌تی نه‌بوو.

مادده‌ی بیست و نۆیه‌م

مادده‌ی بیست و نۆیه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی بۆی هه‌یه‌ له‌سه‌ر پێشنیازی سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ دادگایه‌كی كه‌تن دابمه‌زرێنێ بۆ سه‌یر كردنی جۆرێك یا زیاتر له‌ داواكان.

مادده‌ی سی و دووه‌م

مادده‌ی سی و دووه‌م: یه‌كه‌م: له‌ مه‌ڵبه‌ندی هه‌ر پارێزگایه‌ك دادگایه‌ك بۆ مادده‌كانی كه‌سایه‌تی بۆ مه‌سیحیه‌كان و ئێزدییه‌كان و ئاینیه‌كانی تر پێكده‌هێنرێ و به‌ یه‌ك دادوه‌ر ده‌به‌سترێ و تایبه‌تمه‌ند ده‌بێ به‌ سه‌یر كردنی مادده‌كانی كه‌سایه‌تی و ده‌شێ له‌ مه‌ڵبه‌ندی قه‌زا و ناحیه‌كانیش به‌ به‌یاننامه‌یه‌كی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری له‌ كاتی پێویستدا دابمه‌زرێ. دووه‌م: دادوه‌ری دادگای به‌رایی به‌دادوه‌ری له‌ دادگای مادده‌كانی كه‌ســایه‌تی داده‌نرێ ئه‌گه‌ر دادوه‌ری تایبه‌تی نه‌بێ.

مادده‌ی بیست وپێنجه‌م

مادده‌ی بیست وپێنجه‌م: دادگایه‌كی باری كه‌سایه‌تی یان زیاتر له‌ هه‌ر جێگایه‌ك داده‌مه‌زرێ كه‌ دادگای به‌رایی لێ بێت.

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی بۆی هه‌یه‌ له‌سه‌ر پێشنیازی سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ دادگایه‌كی باری كه‌سایه‌تی بۆ سه‌یر كردنی جۆرێك یان زیاتر له‌ داواكان دابمه‌زرێنی.

مادده‌ی حه‌فتایه‌م:

مادده‌ی حه‌فتایه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گه‌ر له‌گه‌لأ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێ.

مادده‌ی سی و هه‌شته‌م

مادده‌ی سی و هه‌شته‌م: سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌ به‌ پله‌ی وه‌زیر ده‌بێ و مووچه‌و ده‌رماڵه‌ی وه‌زیر وه‌رگرێ.

مادده‌ی سی و نۆیه‌م

مادده‌ی سی و نۆیه‌م: مووچه‌و ده‌رماڵه‌ی دادوه‌رانی دادگای پێداچوونه‌وه‌و دادوه‌ره‌كانی دیكه‌ به‌ یاسا ده‌ستنیشان ده‌كرێن.

مادده‌ی چله‌م

مادده‌ی چله‌م: یه‌كه‌م: پله‌كانی دادوه‌ران چوار پله‌ن(أ، ب، ج، د)له‌ پله‌ی (د) ـه‌وه‌ ده‌ست پێده‌كه‌ن. دووه‌م: به‌رزكردنه‌وه‌ی دادوه‌ر له‌ پله‌یه‌ك بۆ پله‌یه‌كی به‌رزتر به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری ده‌بێ، ئه‌مه‌ش دوای به‌سه‌ربردنی ماوه‌ی یاسایی كه‌ پێنج ساڵه‌. سێیه‌م: ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی له‌ كاتی سه‌یركردنی به‌رزكردنه‌وه‌ی دادوه‌ر، راپۆرتی سه‌رۆكی ناوچه‌كانی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌، وسه‌رپه‌رشتانی دادوه‌ری ره‌چاو ده‌كرێن له‌باره‌ی ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندیی به‌ توانایی و باش به‌ڕێوه‌بردنی كاره‌كانی و ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی به‌ره‌وشتیه‌وه‌ هه‌یه‌. چواره‌م: ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری بڕیاری به‌رزكردنه‌وه‌ی دادوه‌ر ده‌دات ئه‌گه‌ر ساغ بووه‌وه‌ شیاوی به‌رزكردنه‌وه‌كه‌یه‌. پێنجه‌م: ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری بۆی هه‌یه‌ به‌ بڕیارێكی هۆدار به‌رزكردنه‌وه‌ی دادوه‌ر بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ سێ مانگ كه‌متر نه‌بێ و له‌ ساڵێكیش پتر نه‌بێ وبۆ زیاتر له‌ جارێكیش دوابخات، ئه‌گه‌ر بینی شیاوی ئه‌و به‌رزكردنه‌وه‌یه‌ نیه‌. شه‌شه‌م : ماوه‌ی به‌رزكردنه‌وه‌ له‌ پله‌یه‌ك بۆ پله‌یه‌كی به‌رزتر به‌ پێنج سالأ ده‌ستنیشان ده‌كرێت.

مادده‌ی چل وحه‌وته‌م

مادده‌ی چل وحه‌وته‌م: دادوه‌ر بۆی هه‌یه‌ هه‌ر كاتێك ویستی ده‌ست له‌كار بكێشێته‌وه‌و له‌و باره‌شدا مافی وه‌رگرتنی مووچه‌ی خانه‌نشین بوون ورێزلێنانی به‌پێی یاسای خزمه‌ت و خانه‌نشینی مه‌ده‌نی هه‌یه‌و مافی ئه‌و مۆڵه‌تانه‌شه‌ له‌ ده‌ست نادات هه‌یه‌ كه‌ هه‌قیه‌تی.

مادده‌ی چل وپێنجه‌م

مادده‌ی چل وپێنجه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری بۆی هه‌یه‌ مۆڵه‌تی خوێندن له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم یا له‌ناوه‌وه‌ی بۆ ماوه‌ی دوو سالأ به‌ مووچه‌ی ته‌واو به‌دادوه‌ر بدات بۆ وه‌رگرتنی پسپۆڕیی له‌ بابه‌تێك كه‌ پێوه‌ندیی به‌ پسپۆرییه‌كانی دادوه‌ریی و داده‌وه‌ هه‌بێت و بۆ وه‌رگرتنی بڕوانامه‌ی ماجستێر یاخو دوكتۆرا وبۆی هه‌یه‌ ئه‌م مۆڵه‌ته‌ بۆ ماوه‌ی ساڵێكی دی درێژبكاته‌وه‌. دووه‌م: ده‌شێ بۆماوه‌ی دوو سالأ مۆڵه‌تی خوێندنی دووه‌م بدرێت به‌وه‌ی مۆڵه‌تی یه‌كه‌می خوێندنه‌كه‌ی ته‌واوكردووه‌و بڕوانامه‌ی ماجستێری وه‌رگرتووه‌ بۆ مه‌به‌ستی وه‌رگرتنی بڕوانامه‌ی دوكتۆرا له‌ هه‌مان بابه‌تی ناوبراو كه‌ له‌ به‌ندی (یه‌كه‌م)له‌م مادده‌یه‌دا ناوی هاتووه‌. ئه‌مه‌ش دوای به‌سه‌ر چوونی ساڵێك له‌ ده‌ست به‌كاربوونی له‌ فرمانه‌كه‌ی ده‌بێ و ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریش بۆی هه‌یه‌ ئه‌م مۆڵه‌ته‌ بۆ ساڵێكی تر درێژبكاته‌وه‌. سێیه‌م: مۆڵه‌تی خوێندن به‌ خزمه‌تی دادوه‌ریی داده‌نرێ و قیده‌می بۆ ماوه‌ی دوو سالأ بۆ مه‌به‌ستی به‌رزكردنه‌وه‌و ته‌رقیه‌كردن وسه‌رمووچه‌ به‌و كه‌سه‌ ده‌درێ كه‌ بڕوانامه‌ی دوكتۆرا وه‌رده‌گرێ و ساڵێكیش بۆ ئه‌وانه‌ی بڕوانامه‌ی ماجستێر به‌ ده‌ست دێنن.

مادده‌ی په‌نجاو هه‌شته‌م:

مادده‌ی په‌نجاو هه‌شته‌م: یه‌كه‌م: كۆتایی هێنان به‌ راژه‌ی دادوه‌ر به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری ده‌بێ . دووه‌م: به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ هه‌ر كه‌سێك كۆتایی به‌ راژه‌كه‌ی هات بۆ دادوه‌ری ناگه‌ڕێته‌وه‌.

مادده‌ی په‌نجاو شه‌شه‌م:

مادده‌ی په‌نجاو شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی بۆی هه‌یه‌ دادوه‌ر له‌و هه‌ڵه‌ یاسایی و كارگێڕییانه‌ی ئاگادار بكاته‌وه‌ كه‌ له‌ ئه‌نجامی پشكنینی كاره‌كه‌ی ده‌رده‌كه‌ون. هه‌روه‌ها هه‌ر شتێك كه‌ رووده‌دات، پێچه‌وانه‌ی ئه‌رك و پێداویستی فرمانه‌كه‌ی بێت. دووه‌م: بۆ سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌و سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ هه‌یه‌ دادوه‌ر له‌و هه‌ڵه‌ یاساییانه‌ی ئاگادار بكه‌نه‌وه‌ كه‌ له‌كاتی وردبینی كردنی پێداچوونه‌وه‌كاندا ده‌رده‌كه‌ون. سێیه‌م: سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌ بۆی هه‌یه‌ دادوه‌ر له‌ ناوچه‌كه‌ی له‌و سه‌رپێچیانه‌ی ئاگادار بكاته‌وه‌ كه‌ له‌ ئه‌ركه‌كانی فرمانه‌كه‌ی روو ده‌ده‌ن. چواره‌م: ئاگادار كردنه‌وه‌ به‌ نووسراوێك ده‌بێ كه‌ ئاراسته‌ی دادوه‌ر ده‌كرێ ودانه‌یه‌كیش له‌و نووسراوه‌ به‌ ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی راده‌گه‌یه‌نرێ و دانه‌یه‌كی دیكه‌یشی له‌ دۆسیه‌ی كه‌سیه‌تی ده‌پارێزرێ.

مادده‌ی په‌نجاو سێیه‌م:

مادده‌ی په‌نجاو سێیه‌م: نابێ دادوه‌ران به‌شداریی له‌ ده‌سته‌یه‌كی دادوه‌ری دا بكه‌ن كه‌ په‌یوه‌ندیی زاوایه‌تی وخزمایه‌تی تا ده‌گاته‌ پله‌ی چواره‌میان له‌ ناودا هه‌بێت و ناشبی دادوه‌ر سه‌یری تانه‌گرتن له‌ حوكمێك بكات كه‌ دادوه‌رێكی دی ده‌ری چواندووه‌و په‌یوه‌ندیی باسكراوی له‌گه‌ڵدا هه‌یه‌.

مادده‌ی حه‌فتاویه‌كه‌م:

مادده‌ی حه‌فتاویه‌كه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچوونیه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قائیعی كوردستان)دا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة