أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی یازده:
ماددهی یازده: پهیمانگا لهم بهشانهی خوارهوه پێك دێت: یهكهم: بهشی فهحس كردنی زیندووهكان، بزیشكێكی دادگوزاری سهرۆكایهتی دهكات. دووهم: بهشی فهحس كردنی مردووهكان، بزیشكێكی دادگوزاری سهرۆكایهتی دهكات. سێیهم: بهشی تاقیگه. چوارهم: بهشی وێنه گرتن و تیشك، پزیشكێكی لێزان سهرۆكایهتیی دهكات. پێنجهم: بهشی ئاماكاری و لێكۆڵینهوهكان.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: ئامانجهكانی ئهم یاسایه لهمانهی خوارهوه دێته دی: یهكهم: یهكخستنی شێوازی ئیش و كاری تیمارگهی دادگوزاری له ههرێمداو سهرپهرشتی بهكار خستنی. دووهم: ئامادهكرن و پێشكهش كردنی شارهزایی زانستی و هونهری بۆ دادگاكان و لایهنی لێ پێچانهوهی پێوهندیدار. سێیهم: مهشق پێ كردن و راهێنانی كادیره پزیشكی و تهندروستی و هونهریهكان. چوارهم: ئامادهكردنی ئهو دیراسهتانهی كه پێوهندییان به پزیشكی دادگوزاریهوه ههیه. پێنجهم: بهجێ هێنانی لیكدانهوه و شیكاری ئاماریی زهبرهكانی (وقعات) پزیشكی دادگوزاری.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ائامانجی ئهم یاسایه ئهوهیه كه ئیش و كاری پزیشكی دادگوزاری له ههرێمدا رێك بخات و سهویەی كارامهیی كامهندهكانی بهرز بكاتهوه و كار و پیشهیان بهرهو چاكتر ببات به مهبهستی یاریدەدانی دادگوزاری.
ماددهی بیست و سێ:
ماددهی بیست و سێ: لاشهیهك گومانی نهخۆشییەکی پهتا (وباْ )ی لهسهر بێ، لهو نهخۆشییانهی كه لائیمه تهندروستییه نێودهوڵهتییهكان دیار كراوه ناشێ توێكاری بكرێت و، لهم بارهدا دهستوبرد دادوهری لێ پێچانهوه و لایهنه تهندروستییه تایبهكارهكگانی لێ ئاگادار دهكرێتهوه.
ماددهی پازده:
ماددهی پازده: یهكهم: پزیشكێكی دادگوزار ئهم ئیشانهی خوارهوه دهكات: أ-توشبووهكان فهحس دهكا تا جۆری توشبوونهكه و هۆكارهكانی دهسنیشان بكات. ب-جهستهو لاشهو ئێسكهكان توێكاری (تشریح) دهكا تا هۆكاری مردنهكه روون بكاتهوه. ج-له ههڵدانهوهی گۆر و دهرهێنانی لاشهدا ئاماده دهبێ و بۆ ئهوهی وهسفی بكا یان توێكاری بكات تا هۆكاری مردنهكهی روون بكاتهوه یان بۆ ئهوهی ههر فرمانێكی تر ئهنجام بدات كه دادوهری لێكۆڵینهوه داوای دهكات. د- رای هونهری خۆی لهسهر ئهو رووداوه پزیشكیانه دهردهبڕێ كه خراونهته بهردهمی دادوهری. ه-تهمهن دهخهملێنێ. و-پشكنین وموعایەنەی مهوقیعی، كه پێویست بێت ئهنجامی دهدات. ز-ئهو زهبرانه (الوقعات) فهحس دهكات كه پێوهندییان به جورمی ئاكار و ئهخلاق و رهفتاری گشتییهوه ههیه. ح-ماددهی تۆماوو و خوێنین و فهصائیلهكانیان فهحس دهكات. ط-تووك و موو فهحس دهكا و جێگهی دهركهوتن و پهیدابوونیان نیشان دهدات. ی-نموونه گهلی شانهیی (النسجیه) جۆر به جۆر فهحس دهكات بۆ ئهوهی جۆر و سروشتیان ساغ بكاتهوه. ك-نموونه گهلی غهیره شانهیی جۆر به جۆری، به نموونه، وهك سڕكهر و زههر و گوللهو دهردراوهكان (إفرازات)ی لهش و هی یكه و جل و بهرگی جۆراو جۆر شیكاری (تحلیل) دهكات. دووهم: بزیشكی دادگوزاری، لهسهر داوای دادوهری ولایهنانی پێوندیداری لێ پێچانهوه، راپۆرتێكی پزیشكێتیی دادگوزاری لهسهر ههر ئهركێ ئهنجامی بدات، رێك دهخات. سێیهم: راپۆرتی پزیشكی دادگوزار نهێنی دهبێت.
ماددهی حهڤده:
ماددهی حهڤده: یهكهم: دادگا، یان ئیددیعای گشتی بۆیان ههیه نارهزایی خۆیان لهسهر راپۆرتی پزیشكی دادگوزاری، لهبهردهم لیژنهی نارزایی كه دهقهكهی له بڕگه (سێیهم)ی ماددهی ههشتهمی ئهم یاسایهدا هاتووه دهرببڕن و ناشێ بهبێ موافهقهتی دادگا پێوهندیدارهكان نارهزایی خۆیانی لهسهر بخهنهڕوو. دووهم: بڕیاری لیژنهی ناڕهزایی لهمهدا، تهنها له رووی پزیشكێتیی دادگوزارییهوه بنبڕ دهبێ.
ماددهی سیازده:
ماددهی سیازده: تیمارگهی دادگوزاری له مهركهزی ههر یهكه له پارێزگاكاندا، پزیشكێكی دادگوزاری سهرۆكایهتی دهكات.
ماددهی چوارده:
ماددهی چوارده: ههر پزیشكێ نازناوی پسپۆری له پزیشكی دادگوزاریدا ههبی، یا سهرومڕ به كردار پزیشكێتی دادگوزاری بۆ ماوهیهك بهسه ربردبێ له (3) ساڵ كهمتر نهبێ، یا ههر پزیشكێكی خولی راهێنان و مهشقی به سهركهوتوویی له پهیمانگایهكی پزیشكێتی دادگوزاریی بڕواپێكراودا تهواو كردبێ و ماوهی خولهكهی له یهك ساڵی تهقویمی كهمتر نهبێ، ئهوانه به پزیشكی دادگوزار له قهڵهم دهدرێن.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: پێكهاتهكانی پزیشكی دادگوزاری ئهمانهن: یهكهم: پهیمانگای پزیشكی دادگوزاری، لهمانه پێك دێت: أ-ئهنجومهنی پهیمانگا. ب-بهشهكانی پهیمانگاكه. دووهم: تیمارگه دادگوزارییهكانی موڵگهی پارێزگاكان، ئهمانه له رووی ئیدارییهوه به دایهره تهندروستییهكانی پارێزگاكهوه دهبهسترێن، بهڵام له رووی هونهرییهوه به پهیمانگاوه دهبهسترێن.
ماددهی بیست و شهش:
ماددهی بیست و شهش: تیمارگهی دادگوزاری، له كاتی زهروردا بۆی ههیه داوا له دادوهری لێ پێچانهوه پهیوهندیدارهكە بكات كه فهرمان بدات لاشهكه بهر له تێپهر بوونی دوو مانگ بنێژرێت.
ماددهی بیست و حهوت:
ماددهی بیست و حهوت: ههر زهبرێكی پزیشكی دادگوزاری، دهشێ له كاتی زهرووردا به بڕیاری دادوهری لێ پێچانهوهی پهیوهندیدار و رهزامهندی سهرۆكی دادگای جینایات كه ئهو دادوهرهی پێوهنده، له پارێزگایهكهوه ههواڵهی پارێزگایهكی دی بكرێت.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: ئهنجومهنی پەیمانگا ئهو ئیش و كارانه دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: ئامادهكردنی پلانی ساڵانهی پهیمانگهی دادگوزارهی ههرێم و بهدواداچوونی بهكارخستنی. دووهم: ئامادهكردنی بوجهی ساڵانه و حیسابكاری كۆتایی پهیمانگاكه و هی تیمارگهكانی. سێیهم: لهناو ئهندامهكانی خۆیدا لیژنهیهك له (3) سێ پزیشكی دادگوزاری پێك دههێنێ له وانهی كه هێشتا لهو وهزیفهدان، بۆ ئهوهی سهیری ئهو نارهزاییانه بكات كه دهربارهی راپۆرتهكانی پزیشكی دادگوزاری پێشكهش دهكرێن. چوارهم: ههر پێشنیارێكی به باشی بزانی بۆ بهرنامهی پزیشكی دادگوزاری و خوێندنی باڵای پسپۆری بۆ پزیشكانی دادگوزاری، پێشكهشی دهكات. پێنجهم: كردنهوهی خولی مهشق ئیقرارا دهكات بۆ خاوهن پیشه پزیشكی و تهندروستی و هونهرییهكان له پزیشكیی دادگوزاریدا. شهشهم: رادهسپێرێ كه ئیجازهی خوێندن بدرێت به كارمهندانی تیمارگهی دادگوزاری یان ئیفاد بكرێ. حهوتهم: رادهسپێرێ كه پاداشت بدرێ به كارمهندانی تیمارگهی دادگوزاری وهك دنهدانێك بۆ كاره نایابهكانیان. ههشتهم: سهیری ههموو شتێك دهكات كه وهزیر یان بهرێوهبهری پهیمانگا بۆی ههواڵه بكات.
ماددهی شازده:
ماددهی شازده: پزیشكی دادگوزار بۆ ئهوهی بتوانێ ئهركی خۆی ئهنجام بدات، دهشێ داوای كۆمهك له پسپۆران و لایهنی دیكهی پێوهندیدار بكات و ئهوهش له راپۆرتهكهیدا روون بكاتهوه.
ماددهی سی:
ماددهی سی: ئهو پزیشك و دهرمانساز و یاریدهدهری پزیشكانهی كه له تیمارگه دادگوزارییهكاندا ئیش دهكهن، له حوكمهكانی یاسای پلهداركردنی خاوهن پیشه پزیشكییهكان و له حوكمهكانی یاسای پلهداركردنی خاوهن پیشه تهندروستییهكان كه له دێهات و گوندهكاندا ئیش دهكهن عهفو دهكرێن.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: یهكهم: ئهنجومهنی پهیمانگا له مانه پێك دههێنرێ: 1-بهڕێوهبهری پهیمانگا- سهرۆكی ئهنجومهنهكهیه. 2-نوێنهرێكی وهزارهتی پێشمهرگه، وهزیری پێشمهرگه، له ناو پزیشكه سهربازیهكاندا ههڵی دهبژێرێ- بە ئهندام. 3-نوێنهرێكی وهزارهتی ناوخۆ، وهزیری ناوخۆ له ناو ئهفسهرهكانی پۆلیسدا ههڵی دهبژێرێ و روتبهكهی له (مقدم) كهمتر نهبێ و بڕوانامهی بهكاۆریۆسی له یاسادا ههبێ ، یان فرمانبهرێكی حقوقی خاوهن شارهزایی و ئهزموون بێت له وهزارهتی ناوخۆ- به ئهندام. 4-نوێنهرێكی ئهنجومهنی فێركردنی باڵا و لێكۆڵینهوهی زانستی لەههرێم، ئهنجومهن له ناو مامۆستایانی ماددهی پزیشكی دادگوزاریی زانكۆكانی ههرێمدا دایدهنێ- به ئهندام 5-دادوهرێك كه له پلهی دووهم كهمتر نهبێ، وهزیری داد دایدهنێ- به ئهندام. 6-موددهعییهكی گشتی كه له پلهی دووهم كهمتر نهبێ، وهزارهتی داد دیدهنێ- به ئهندام. 7-سهرۆكانی بهشهكانی پهیمانگای پزیشكی دادگوزاری- دهبنه ئهندام. 8-سێ پزیشكی دادگوزاری، وهزیر دایانندهنێ- ئه ئهندام. 9-پزیشكێكی پسپۆر، بۆ ماوهی دوو ساڵ- کە یارای تازهكردنهوهشە- وهزیر دایدهنێ- به ئهندام. دووهم: ئهنجومهنی پهیمانگاكه، ههر سێ مانگ جارێك كۆدهبێتهوه.سهرۆكی ئهنجومهنیش بۆی ههیه، كهی پێویست بێت بانگێشتی بكات بۆ كۆبوونهوه، نیصابیش به ئامادهبوونی دوو له سێی ئهندامانی ئهنجومهن دێته جێ و بڕیارهكانیش به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهردهچێ وئهگهر دهنگهكانیش هاوتابوون ئهوه، لهو بارهدا دهنگی سهرۆك بۆ كام تایان بووبێ، هی ئهوه. سێیهم: ئهنجومهن بۆی ههیه ههر كهسێكی شارهزا و پسپۆر، به باشی بزانێ، بانگی بكات بۆ كۆبوونهوهكه، بهڵام مافی دهنگدانیان نابێت.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: بهرێوهبهری پهیمانگا به فهرمانی وهزیر دادهمهزرێت، كه یهكێك بێت له وانهی بڕوانامهی پسپۆریان له پزیشكی دادگوزاریدا ههبێ و بۆ ماوەیەکیش لە حەوت ساڵ کەمترنەبێ پیشەکەی بە سەربردبێ یان یەکێک بێت لە پزیشکە دادگوزارییەکان و ماوهیهك ئهم پیشهیهی بهسهر بردبێ له دوازده ساڵ كهمتر نهبێ، باشتریش ئهوهیانه كه بڕوانامهی بهكالۆریۆسی له یاساشدا ههبێ.
ماددهی بیست و نۆ:
ماددهی بیست و نۆ: وهزیر بۆی ههیه، سهرباری ئهو دهرماڵهیهی كه دهقهكانیان له رێنمایی وهزارهتی دارایی ئابووریدا هاتووه دهرماڵهی دیكهش بۆ كارمهندانی پزیشكی دادگوزاری ببرێتهوه، به ههودهنگی لهگهڵ ئهو وهزارهتهدا و بهم شێوهیهی خوارهوه: یهكهم: بۆ پزیشكی دادگوزاری، (4000) چوار ههزار دینار دهرماڵهی مانگانه دهبڕدرێتهوه. دووهم: بۆ كارمهندانی تیمارگهی دادگوزاری ئهوانهی كه بهكالۆریۆس یان بڕوانامهی گهورهتریان ههیهو، پزیشك نین (2000) دوو ههزار دینار دهرماڵهی مانگانهیان بۆ دهبڕدرێتهوه. سێیهم: بۆ كارمهندانی كادیری تهندروستی و هونهری له تیمارگه دادگوزارهكاندا ئیش دهكن (1000) ههزار دینار دهرماڵهی مانگانهیان بۆ دهبڕدرێتهوه. چوارهم: بۆ كادیره خزمهتگوزارهكان كهله تیمارگه دادگوزاریهكاندا خزمهت دهكهن (500) پێنج سهد دینار دهرماڵهی مانگانهیان بۆ دهبڕدرێتهوه. پێنجهم: ئهو دهرماڵانهی له چوار بڕگهی سهرهوهدا هاتووه له حوكمهكانی یاسای ژماره (93)ی ساڵی (1967)ی دهرماڵهی فرمانبهرانی دهوڵهت ههڵاوێر دهكرێن (تستثنی).
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم دهستهواژانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه: 1-ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2-وهزارهت: وهزارهتی تهندروستی و كاروباری كۆمهڵایهتی ههرێم. 3-وهزیر: وهزیری تهندروستی و كاروباری كۆمهڵایهتی ههرێم. 4-پهیمانگا: پهیمانگای پزیشكی دادگوزاری.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: به پێی ئهم یاسایه (پهیمانگای پزیشكی دادگوزاری) دادهمهزرێ و بارهگاكهی له ههولێر دهبێ و به وهزارهتهوه دهبهسترێ.
ماددهی بیست و پێنج:
ماددهی بیست و پێنج: ئهگهر كهسێ رازی نهبێ فهحسی پزیشكی دادگوزاری لهسهر بكرێ، دهستبهجێ لایهنی لێپێچانهوهی لێ ئاگادار دهكرێ بۆ ئهوهی چی پێویست بێت بیكات.