المواد القانونية
ماددهی دووهم: 1/ به پێی ئهم یاسایه، سهندیكایهك بهناوی ((سهندیكای ژمێركار وتهدقیقكارانی ههرێمی كوردستانی عێراق)) دادهمهزرێ، كهسایهتییهكی مهعنهويی دهبێ و بارهگاكهی له ههولێری پایتهختی ههرێمدا دهبێ و، بۆیشی ههیه له جهرگهی پارێزگاكانی ههرێمدا لق بۆ سهندیكا بكاتهوه. 2/به رهزامهندی لایهنه پهیوهنددارهكان، لیژنهیهكی ئامادهكاری پێك دێ له (15) ئهندام كهمتر نهبێ، تا ههڵبژاردنی گشتيی سهندیكا وسهرپهرشتی كردنی لهماوهی (3) سێ مانگدا ئهنجام دهدرێ.
ماددهی بیست و نۆیهم: دارایی سهندیكا لهمانه پێك دێ: 1/ئابوونهی خۆنووسین (الانتماء) و ئابوونهی ساڵانهی بهشداربوون. 2/دهرامهت (ایرادات)ی ئهو پرۆژانهی كه سهندیكا سازیان دهدا. 3/رهسمی نووسینگه (اختصاصیه)كان. 4/پیتاك (الاكتتاب) و قازانجی چاپهمهنی و دهسكهوتی ئاههنگێڕانی سهندیكا. 5/دهسنگه(منح) كانی لایهنه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان و، ئهو پێشكهش و بهخششهش كه (دوای رهزامهندیی لایهنه پێوهنددارهكان) لایهنهكانی دیكه دهیدهنێ.
ماددهی شهشهم: 1/ئابوونهی خۆنووسین له سهندیكاكهدا (30) سی دیناره. 2/ئابوونهی بهشداربوونی ساڵانه بیست دیناره، دهبێ له ماوهیهكیشدا بدرێ، كه ههموو ساڵی له مانگی كانونی دووهم نهترازێ، خۆ ئهگهر هات و ئهندامێ لهسهر وهختی (موعد) ئابوونهدانهكه دواكهوت، ئهوا، لهسهدا پهنجای ئابوونهی بهشداربوونهكه غهرامه دهكرێ، بهڵام ئهگهر دوو ساڵ دوا به دوای یهك، بهبێ مهعزهرهتێكی بهجێ، دوای خست، ئهوه، لهو بارهدا ناوی له تۆماری ئهندامان رهش دهكرێتهوه.
ماددهی سێیهم: سهندیكا له پێناو وهدیهانينی ئهمانهدا كۆشش دهكا: 1/بهرز ڕاگرتنی پیشهكه و پاراستنی و، بهرزكردنهوهی پلهو پایهی پیشهیی و رۆشنبیری و تهقهنیی ئهندامهكانی. 2/له رابوونهوهی ئابووری ههرێمدا هاوبهشی بكا و، شانبهشان لهگهڵ لایهنه پهیوهنددارهكانیشدا، بۆ رهنگڕشتنیان هاوكاری بكات. 3/رێكخستنی رێسا و شێوازی ههڵسوڕاندن و، موراقهبهكردنی وهكارخستنی پیشهكه. 4/هاوكۆمهكی لهگهڵ ههموو دایهره و دهزگا و سهندیكا و رێكخراوهكان و توندوتۆڵ كردنی پهیوهندی لهگهڵ ههیئه ئیدارییه ئیقلیميیهكاندا بهجۆرێكی ئهوتۆ كه سهویه وئاستی ئیدارهی ههرێمی كوردستانی عێراق باڵاتر بكا و بهرهو چاكتری ببات. 5/ههوڵ دهدا گیانی دۆستایهتی هاوپیشهیی (روح الزماله) و هاوكۆمهكی له نێوان ئهنداماندا بههێز بكا و دیفاع له مافهكانیان بكا و، بهرژهوهندیان بپارێزێ و، مشووری خزمهتگوزاریی ئابووری وكۆمهڵایهتییان بخوا وپێشكهشیانی بكات. 6/ههموو وزه و توانستهكان و شارهزایی ژمێریار و تهدقیقكاران بۆ خزمهت و پشت قایمكردنی حكومهتی ههرێم و ڕهگ داكوتانی پیڕۆی فیدراڵی خڕبكاتهوه و رێكیان بخات.
ماددهی نۆزدهههم: ههر ئهندامێكی ئهنجومهن ئهگهر هات و له ساڵێكدا به پێ مهعزهرهتی ماقوڵ، له سێ دانیشتنی بانهوبان یهكدا ئامادهنهبێ، یان له پێنج دانیشتنی جیا بهجیادا ئاماده نهبێ، ئهوه، وهها له قهڵهم دهدرێ كه دهستی لهكاركێشاوهتهوه.
ماددهی بیست و دووهم: 1/لیژنهی زهپتی له سهرۆكێك و دوو ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێ كه ئهنجومهنی سهندیكا دایان دهنێ بهمهرجێ سهرۆكهكهی ئهندامێ بێ له ئهندامهكانی ئهنجومهن. 2/لیژنهی زهپتی تایبهته به سهیركردنی ههموو ئهو سهرپێچيیانهی كه دهقهكانیان لهم یاسایهدا هاتووه و، لهو مهسهله وشكاتانهش دهپێچێتهوه كه ئهنجومهن بۆی ههواڵه دهكا و، دهشتوانێ یهكێ له ئهندامهكانی خۆی راسپێرێ كه لێیان بكۆڵێتهوه و راپۆرتێك له بارهیانهوه پێشكهش بكات. 3/لیژنهی زهپتی لهسهر ئهو رێسایانهی له یاسای زهپتی فرمانبهرانی دهوڵهتدا هاتووە، رهفتار دهكا.
ماددهی بیست و سێیهم: لیژنهی زهپتی بۆی ههیه ئهم سزایانه بدات: 1/هۆشیاردان (الانذار). 2/بێ بهشكردنێكی رهفتهنی (الحرمان المؤقت) له خزمهتگوزاريی سهندیكایی، بۆ ماوهیهك له ساڵێك نهترازێ. 3/قهدهغهكردنی ههڵسوڕاندنی پیشه لهو كهسانهی كه سهربه دایهره رهسمی ونیمچه رهسمییهكانن، بۆ ماوهیهك له شهش مانگ نهترازێ، ئهم قهدهغهكردنهش تهنها كاری دوای دهوامی رهسمی دهگرێتهوه، بهمهرجێ دایهرهكهشی لهو بڕیاری قهدهغهكردنه ئاگاداربكاتهوه.
ماددهی بیستهم: ئهنجومهن، ئهم كاره تایبهت بە خۆیانهی خۆی ههڵدهسووڕێنێ: 1/بۆ هێنانه دیی ئامانجهكانی سهندیكا ههوڵ دهدا. 2/پێشنیار بۆ ههمواركردنی یاسای سهندیكاكه پێشكهش دهكا. 3/بڕیارهكانی ههیئهی گشتی دهخاتهكار. 4/خزمهتگوزارهكانی سهندیكا دادهمهزرێنێ و مووچه و تهرقیهیان دیار دهكا. 5/سهیری داواكارییهكانی له سهندیكادا خۆنوسین (الانتماء الی النقابه) دهكا و، وهرگرتنی ئهندامانیش ئیقرار دهكا. 6/له حاڵهتێكدا، نهقیب، نوێنهرایهتیی سهندیكا، له لیژنه رهسمیيهكان و هی دی دا نهكا، ئهوه لهو بارهدا، ئهنجومهن كهسێكی دیكەی بۆ دادهنێ. 7/ههر مهسهله و شكاتێكی له لیژنه تایبهتكارهكانهوه بۆ بێت ههواڵهیان دهكا. 8/دهربارەی یاساكاری و پلان دانان و بهرنامهی ئیداری له ههرێمدا، له رێگهی پێشكهشكردنی پێشنیارهوه بهشداری دهكا. 9/بۆ وهدیهانينی مهبهستهكانی ئهم یاسایه، لیژنهگهلی فهرعی پێك دههێنێ. 10/بوجه تهیار و ئامادە دهكا و ژمێركارێكی یاسايیش بۆ تهدقیقكردنی سهر حساب دادهمهزرێنێ. 11/له چوارچێوهی نیاز و مهبهستی سهندیكاكهدا، بهموڵك كردنی دارایی و زهوی وزارو، قبوڵكردنی بهخشش (هبات) و دهسنگه (المنح) و شهرتوشرووتی قهرزدان و پێشكهش كردنی كۆمهک دارایی، ههمووی ئیقرار دهكا. 12/بۆ ههڵبژاردن ئامادهكاريی پێویست بهجێ دێنێ. 13/سهیری داواكاریی دهست لهكار ههڵگرتنی نهقیب و، نوێنهری نهقیب و، ههر ئهندامێكی دیكهی ئهنجومهن دەكا و دهیبڕێتهوه، به مهرجێ، له یهكهم كۆبوونهوهی ههیئهی گشتێدا بخرێته بهردهمی. 14/به پێی یاسای كۆمهڵهكان (الجمعیات)، یانهكانی سهندیكا دادهمهزرێنێ و بهڕێوهیان دهبا. 15/ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به نهقیب یا به سهرۆكانی لقهكانی دهدات. 16/ بهرهزامهندی لایهنه پهیوهندیدارهكان بهخشش لهلایهنه بیانییهكان قبوڵ دهكا.
ماددهی چوارهم: شهرتوشروتی ئهندامێتی، ئهمانهن: 1/دهبێ هاووڵاتی ههرێم، یان جێواری ههرێم بێت. 2/نابێ به جینایهتێكی نا سیاسی، یا به جونحهیهكی شهرهفنهنگێن حوكم درابێ. 3/دهبێ يهكێ لهم بڕوانامانهی خوارهوهی ههبێ: أ/ بڕوانامهی بهكالۆریۆس له ژمێركاری یان له ئیدارهی ئیش و كاردا. ب/ دبلۆم له ژمێركاری یان له ئیدارهی ئیش و كاردا. ج/بڕوانامهی ئامادهیی بازرگانی ههبێ و ماوهیهكیش له پیشهی ژمێرکاری یان تهدقیقكردندا ئیشی كردبێ له پێنج ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی چواردهههم: نهقیب، مهرجه: 1/هاووڵاتیی كوردستانی عێراق بێ و نشینهی ههرێم بێ. 2/دهبێ له پیشهكهیدا ماوهیهك كاری كردبێ، له (ده) ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی سی و یهكهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له وهقایعی كوردستاندا دهخرێـته كار.
ماددهی سێیهم: سهندیكا له پێناو وهدیهانينی ئهمانهدا كۆشش دهكا: 1/بهرز ڕاگرتنی پیشهكه و پاراستنی و، بهرزكردنهوهی پلهو پایهی پیشهیی و رۆشنبیری و تهقهنیی ئهندامهكانی. 2/له رابوونهوهی ئابووری ههرێمدا هاوبهشی بكا و، شانبهشان لهگهڵ لایهنه پهیوهنددارهكانیشدا، بۆ رهنگڕشتنیان هاوكاری بكات. 3/رێكخستنی رێسا و شێوازی ههڵسوڕاندن و، موراقهبهكردنی وهكارخستنی پیشهكه. 4/هاوكۆمهكی لهگهڵ ههموو دایهره و دهزگا و سهندیكا و رێكخراوهكان و توندوتۆڵ كردنی پهیوهندی لهگهڵ ههیئه ئیدارییه ئیقلیميیهكاندا بهجۆرێكی ئهوتۆ كه سهویه وئاستی ئیدارهی ههرێمی كوردستانی عێراق باڵاتر بكا و بهرهو چاكتری ببات. 5/ههوڵ دهدا گیانی دۆستایهتی هاوپیشهیی (روح الزماله) و هاوكۆمهكی له نێوان ئهنداماندا بههێز بكا و دیفاع له مافهكانیان بكا و، بهرژهوهندیان بپارێزێ و، مشووری خزمهتگوزاریی ئابووری وكۆمهڵایهتییان بخوا وپێشكهشیانی بكات. 6/ههموو وزه و توانستهكان و شارهزایی ژمێریار و تهدقیقكاران بۆ خزمهت و پشت قایمكردنی حكومهتی ههرێم و ڕهگ داكوتانی پیڕۆی فیدراڵی خڕبكاتهوه و رێكیان بخات.
ماددهی یهكهم: مهبهست له دهستهواژهكانی خوارهوه، ماناكانی بهرامبهریانه: 1/ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2/سهندیكا: سهندیكای ژمێریار و تهدقیقكارانی ههرێمی كوردستانی عێراق. 3/ئهنجومهن: ئهنجومهنی سهندیكا. 4/نهقیب: نهقیبی ژمێریار و تهدقیقكاران. 5/تۆمار: ئهو تۆماره تایبهتییهی سهندیكایه كه بۆ ناونیشان نووسینی ئهندامهكانی ئامادهكراوه. 6/پیشه: ههڵسوڕاندنی پیشهی ژمێریاری و تهدقیقكردنه به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی سیازدهههم: 1/ ههر ئهندامێ، زهپتییه پیشهكهی لێ قهدهغه كردبێ، ناشێ لە كۆبوونهوهكانی ههیئهی گشتیدا بهشدار بێت. 2/بڕیارهكان، له كۆبوونهوهكانی ههیئهی گشتیدا، به زۆرینهی دهنگ دهدرێن، جا ئهگهر هات و دهنگهكان هاوتا بوون، ئهوه، لهوبارهدا، ئهو تایه قورس دهبێ (دیباتهوه) كه دهنگی نهقیبی لهگهڵه.
ماددهی حهوته: پێویسته لهسهر دایهره رهسمییهكان و نیمچه رهسمیيهكانیش وێنهیهك له فهرمانی دامهزراندن، یا ئیش پێ كردنی ههر فرمانبهرێكی ئهندام، بنێرن بۆ سهندیكا.
ماددهی پێنجهم: 1/خۆنوسین له سهندیكادا، به داواكارییهكی نووسراو دهبێ كه بدرێ به نهقیب، یا به سهرۆكی لق له پارێزگهكاندا، دهشبێ هاوپێچ بهڵگهنامهگهلی پێویستی لهگهڵدا بێ. 2/ئهو داواكاریی خۆنووسینه، لهماوهی (30) سی رۆژدا، كه له رۆژی له سهندیكا تۆماركردنییهوه دهست پێ دهكا، دهخرێته بهردهم ئهنجومهن. ئهنجومهنیش ههر لهو ماوهیهدا دهبێ سهیری بكا و بیبڕێتهوه، دهنا ئهگهر ماوهكه بهسهربچێ و ئهنجومهن نهیبڕیبێتهوه، ئهوه لهو بارهدا، داواكارییهكه به قبوڵكراو له قهڵهم دهدرێ. 3/ئهنجومهن بۆی ههیه، به بڕیارێكی هۆنیشاندهر (مسبب) داواكارییهكه بداتهوه دواوه، لهو بارهدا، داواكارهكهش بۆی ههیه، له ماوهی (30) سی رۆژدا كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا، لهبهردهم دادگای پێداچوونهوهی ههرێمی كوردستاندا تانه له بڕیارهكه بدا، ئیدی بڕیار، بڕیاری داگایه و دهبڕدرێتهوه.
ماددهی دهیهم: سهندیكا لهمانه پێك دێ: 1/ دهسته (ههیئه) ی گشتی. 2/ئهنجومهنی سهندیكا. 3/لیژنهی زهپتی (الانضباط). 4/لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكان.
ماددهی ههشتهم: ناشێ ئهندامان نووسینگهی پسپۆری دابنێن به بێ ئیجازه وهرگرتن له سهندیكاوه. سهندیكا (100) سهد دینار رهسمی ساڵانهی ئهو ئیجازەيە وهردهگرێ.
ماددهی نۆزدهههم: ههر ئهندامێكی ئهنجومهن ئهگهر هات و له ساڵێكدا به پێ مهعزهرهتی ماقوڵ، له سێ دانیشتنی بانهوبان یهكدا ئامادهنهبێ، یان له پێنج دانیشتنی جیا بهجیادا ئاماده نهبێ، ئهوه، وهها له قهڵهم دهدرێ كه دهستی لهكاركێشاوهتهوه.
ماددهی پازدهههم: نهقیب ئهم دهسهڵاتانه دهگێڕێ: 1/سهرۆكایهتیی كۆبوونهوهكانی ههیئهی گشتی وئهنجومهنی سهندیكا دهكا. 2/نوێنهرایهیی سهندیكا له ههر موعامهلهیهكدا كهوتبێته لای مهرجهعهكانی دادگایی و ئیداری و ههیئهتە رهسمی و نیمچه رهسمیيهكان و ئههلییهكان، ههروهها نوێنهری سهندیكا بۆ كۆنگرهكان و تهسدیقكردنی موعامهله و بهڵگهنامهگهلی سهر به سهندیكایش دهشتوانێ ههندێ لهو دهسهڵاتانهی خۆی بدات بهههر ئهندامێكی ئهنجومهن كه خۆی بیهوێ.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة