أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی پازده
ماددهی پازده: 1/ ئهگهر له كۆبوونهوهی دهستهی گشتیدا، زۆرینهی زۆری ئهندامانی سهندیكا ئاماده نهبن، نیصاب نایهتهجێ، لهو بارهدا، كه نههاتهجێ، ئهوا دهستهی گشتی، دوای پازده رۆژ، لهههمان كات و جێگای دیاركراودا كۆدهبێتهوه، لهم بارهدا، نیصاب به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان دێته جێ، ئهوجا ههموو بڕیارێ به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهدرێ و، ئهگهر هات و دهنگهكانیش هاوتا بوون، ئهوه، لهو بارهدا دهنگی نهقیب بهر كام تا بكهوێ، هی ئهوه. 2/ئهندامێ ئهگهر له ههڵسوڕاندنی پیشهكهی بێیهش كرابێ، ناشێ له كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتیدا بهشداری بكات.
ماددهی شازده
ماددهی شازده: دهستهی گشتی باڵاترین دهستهڵاته له سهندیكادا و ئهو دهسهڵاتانهی خوارهوهی ههیه: 1/ههڵبژاردنی نهقیب وههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگیش بۆ ئهندامێتی ئهنجومهن. 2/تهسدیق كردنی بودجه و حسابكاریی كۆتایی و راپۆرتی دارایی. 3/گفتوگۆ لهسهر راپۆرتی ئیداری و بڕیاردان لهسهری. 4/ئیقراركردنی پێشنیاری ههمواركردنی یاسا و ئیقراركردن و ههمواركردنی گهڵاڵه (لوائح)ی پێرۆ.
ماددهی سیازده
ماددهی سیازده: 1/ دهستهی گشتی بهپێی ئهم یاسایه له ههموو ئهو ئهندامانه یا ههموو ئهو نوێنهرانه(المندوبین)ی كه ئیلتيزاماتی خۆیان بهجێهێناوه پێكدێت. دهستهی گشتی به باڵاترین دهسهڵاتی سهندیكا له قهڵهم دهدرێ و، له رۆژی ههڵبژاردنهكهوه ههر سێ ساڵ جارێ لهسهر بڕیاری ئهنجومهن وداواكاریی نهقیب كۆبوونهوهی گشتی و ئاسایی خۆی، له بارهگای سهندیكادا، بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ، بۆ ئهندامێتی ئهنجومهن ساز دهدا. (نیصاب)یش به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامانی ناونووسراو، یان زۆرینهی نوێنهران دێتهجێ. ئهگهر نیصابیش نههاتهجێ، ئهوا دوای بهسهرچوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا ههڵبژاردن له كات و جێگهی دیا.كراودا دهست پێ دهكا، لهم بارهدا نیصاب، به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان، یا نوێنهران دێتهجێ، دهنا، ئهگهر نههاته جێ، ئهوه لهم بارهدا ئهنجومهنی پێشتر بۆ خولێكی تریش بهردهوام دهبێ. 2/ئهگهر ژمارهی ئهندامانی سهندیكا له (500) پێنج سهد ئهندام زیاتر بن، ئهوه ههڵبژاردن لهم بارهدا، له رێگهی نوێنهران (المندوبین) وه دهكرێ، رێژهی نوێنهرایهتیش لهلایهن ئهنجومهنهوه یا لهلایهن جێگری ئهنجومهنهوه دیاردهكرێ به ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكاكهشهوه.
ماددهی بیست و شهش
ماددهی بیست و شهش: لیژنهی لق ئهم دهسهڵاتانهی ههیه: 1/بڕیارهكانی دهستهی گشتی و ئهنجومهنی سهندیكا دهخاته كار. 2/خزمهتگوزارانی لق دادهمهزرێنێ و كرێیان دیاری دهكا. 3/نوێنهرێ دادهنێ كه له لیژنه رهسمیهكاندا لق بنوێنێ. 4/پێشنیار و ئامۆژگاری له بارهی كاروباری لقهوه، پێشكهش به ئهنجومهن دهكا بۆ ئهوهی بڕیاری لهسهر بدا. 5/له چوارچێوهی بوجهی لقدا سهرف و خهرجی پێویست بۆ كاروباری لق ئهنجام دهدا و راپۆرتی دارایی و حسابی كۆتاش پێشكهش به ئهنجومهن دهكا. 6/لێژنهگهلی لق بۆ وهدیهانینی ئامانج و مهبهستی سهندیكا پێك دههێنێ. 7/ئهو دهسهڵاتانهش كهبه پێی ئهم یاسایه ئهنجومهنی سهندیكا پێی دهدا، ههڵیان دهسوڕێنێ.
ماددهی دوازده
ماددهی دوازده: سهندیكا لهمانه پێك دێت: 1/ههیئه (دهسته)ی گشتی. 2/ئهنجومهنی سهندیكا. 3/لیژنهی زهپتی (الانضباط). 4/لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكان.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: دهشێ به بڕیارێ له ئهنجومهنی سهندیكاوه، دهزگا وههیئهت و دامهزراوی ئابووری و پیشهسازی و بازرگانی و كشتوكاڵی و دارایی و ئیداری، به ئهندامی فهخری (ئهندامی شاناز)، به ئابوونهیهكی بهشداربوونی رهمزی كه له ههر حاڵهتێكدا ئهنجومهنی سهندیكا دیاریی دهكا، وهربگيرێن.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: بهشداربووهكان: ئهم كهسانهی خوارهوه، بۆ سوود وهرگرتن له شارهزاییان، یان، بۆ ئهوهی سوود له بزاڤی سهندیكاكه وهربگرن، دهشێ به بهشداربوو وهربگیرێن: 1/ئهو ئابووریناسه بیانیانهی شهرتوشروتی ماددهی چوارهمیان تێدا فهراههمه و نشینهی كوردستانی عێراقن. 2/ئهوانهی بڕوانامهی باڵایان ههیه وله كاروباری ئابووری یان دارایی یان بازرگانیدا، بۆ ماوهیهك ئیشیان كردبێ له پێنج ساڵ كهمتر نهبێ، به شاهێدی حكومهت، یا به شاهێدی شیركهتێكی هاوپشك (شركه مساهمه) یا شیركهتێكی خاوهن بهرپرسییهكی دیاریكراو، به مهرجێ شهرتوشروتی ئههلیهتیشیان تێدا فهراههم بێت.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: 1/ئینتما له سهندیكادا، بهداواكردنێكی نووسراو دهبێ، هاوپێچ بهڵگهنامهگهلی پێويستی لهگهڵدا بێ و بدرێ به نهقیب. 2/داواكارییهكه له ماوهی پازده رۆژدا كه له رۆژی تۆماركردنیهوه له سهندیكا دهست پێدهكا، دهخرێته بهردهمی ئهنجومهن، ئهنجومهنیش، دهبێ لهو ماوهیهدا بیبرێنێتهوه، خۆ ئهگهر هات و ئهو ماوهیه تێ پهڕی و ئهنجومهن نهیبڕییهوه، ئهوه، لهو بارهدا به قبوڵ كراو دادهنرێ. 3/ئهنجومهن به بڕیارێ، هۆی دیاریكراوی تێدا بێ، بۆی ههیه داواكاریی ئینتما بداته دواوه، داواكارهكهش بۆی ههیه، له ماوهی (30) رۆژدا، كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێدهكا له دادگای پێداچوونهوهی ههرێمدا تانهی لێ بگرێ، ئیدی، بڕیار، بڕیاری دادگایه ودهبڕدرێتهوه.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: 1/ئابوورینهی ئینتما له سهندیكادا بۆ ئهندام (30) دیناره. 2/ئابوورینهی بهشداربوونی ساڵانه (20) دیناره، دهبێ له ماوهیهكیشدا بدرێ كه ههموو ساڵێ له مانگی شوبات نهترازێ. ئهگهر ئهندام له كاتی دیاركراو ئابوونهكهی نهدا و، دواكهوت، ئهوه، لهو بارهدا (50%)ی ئابوونهی بهشدابوونهكهی غهرامهی دێته سهر، خۆ ئهگهر هات و، دوو ساڵی بانه وبان یهك، بهبێ مهعزهرهتی بهجێ دوای خست، ئهوا، ناوی له تۆماری ئهندامان رهش دهكرێتهوه. 3/ئهوهی ئابوونهی ساڵانهی نهدابێ له ههڵسوڕاندنی پیشهكه قهدهغه دهكرێ.
ماددهی حهڤده
ماددهی حهڤده: ئهنجومهنی سهندیكا لهمانه پێك دێت: 1/نهقیب: مهرجه بۆ ماوهیهك پیشهكهی ههڵسوڕاندبێ له (ده) ساڵ كهمتر نهبێ. 2/ئهندامانی ئهنجومهن: مهرجه بۆ ماوهیهك پیشهكهی ههڵسوڕاندبێ له حهوت ساڵ كهمتر نهبێ. 3/ ئهنجومهن به دهنگدانی نهێنی، جێگری نهقیب و سكرتێرێك و بهرپرسێكی دارایی لهناو ئهندامەکانی خۆیدا ههڵدهبژێرێ و دهسهڵاتهكانیشیان له پێرۆی ناوخۆدا دیاردهكرێ. 4/ئهنجوومهن كۆبوونهوه ئاساییهكانی خۆی، له كهمی، مانگی جارێك سازدهدا، بۆیشی ههيه له سهر داواكردنی نهقیب یان لهسهر داواكردنی سێیهكی ئهندامان كۆبوونهوهی نا ئاسایی ساز بدات.
ماددهی بیست یهك
ماددهی بیست یهك: نهقیب ئهم دهسهڵاتانهی ههیه: 1/سهرۆكایهتی كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی و ئهنجومهنی سهندیكاش دهكات. 2/بۆ ههر موعامهلهیهك، كهوتبێته لای مهرجهعی دادگایی و دهستهی رهسمی و نیمچه رهسمی و ئههلی، نوێنهرایهتی سهندیكا دهكا و تهسدیقی موعامهله و بهڵگهنامهگهلی سهربهسهندیكاش دهكا. بۆیشی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی بدات به یهكێ له ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكا. 3/تهئییدی لایهنی توانستی دارایی سهربه سهندیكا بووانیش دهكا بۆ مهبهستی كهفالهت.
ماددهی بیست و حهوت
ماددهی بیست و حهوت: دارایی سهندیكا لهم داهاتانه پێك دێت: 1/ئابوونهی ئینتما و بهشداربوونی ساڵانه. 2/ئهو دهسنگانه (المنح)ی كه لایهنه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان پێشكهشی دهكهن و ئهو باربۆ (تبرعات) و بهخششانهش كه ئهندامان و خهڵكی دیكه پێشكهشی دهكهن. 3/قازانجی ئهو ئاههنگانهی كه بۆ سوودی سهندیكا سازدهدرێن. 4/قازانجی چاپهمهنی سهندیكا. 5/قازانجی ئهو پرۆژانهش كه سهندیكا دایاندهمهزرێنێ. 6/ مزو كرێی تهئییدی توانستی دارایی كهسانی سهر به سهندیكا و هی ئهو بهشاهێدبوونهش كه سهندیكا دهریان دههێنێ.
ماددهی بیست و چوار
ماددهی بیست و چوار: بڕیارهكانی لێژنهی زهپتی، ئهوهیان له باردا ههیه، له ماوهی (30) رۆژدا كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا، لهبهردهم دادگای پێداچوونهوهی ههرێمدا تانهی لێ بدرێ، ئیدی بڕیاری ئهم دادگایه به یهكجاری دهیبڕێنێتهوه.
ماددهی بیست
ماددهی بیست: ئهنجومهنی سهندیكا ئهم دهسهڵاتانهی ههیه: 1/ئامادهكردن و تهسدیقكردنی بودجهی ساڵانه و حسابكاریی كۆتایی. 2/به پێی ماددهی سێیهمی ئهم یاسایه، بۆ وهدیهانينی ئامانجهكانی سهندیكا كۆشش دهكا. 3/پێشنیار لهبارهی ههمواركردنی یاسا و پێڕۆی سهندیكاوه پێشكهش به دهستهی گشتی دهكا. 4/ههموو بڕیارهكانی دهستهی گشتی دهخاتهكار. 5/كارگوزارهكانی سهندیكا دادهمەزرێنێ وكرێیان دیاری دهكات. 6/سهیری داوا كارییهكانی ئینتما دهكا و، وهرگرتنی ئهندام و بهشداربووهكانیش ئیقرار دهكا. 7/له حاڵهتێكدا، كه نهقیب نوێنهرایهتی نهكا، ئهنجومهن یهكێ ههڵدهبژێرێ كه له لیژنه رهسميیهكان و هی دیكهدا نوێنهرایهتی سهندیكا بكات. 8/پێشنیار دهربارهی ههمواركردنی یاساكانی پیشه ئابووریهكان پێشكهش دهكا. 9/ههر كێشه و شكاتێكی بۆ بێت هاواڵهی لێژنه پێوهنددارهكانی دهكات. 10/لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكاندا دادهمهزرێنێ. 11/لیژنهگهلی لاوهكی (فرعیه) بۆ وهدیهانينی ئامانجهكانی سهندیكا پێك دههێنێ. 12/ سهیری دهست له كارههڵگرتنی نهقیب یان ههر ئهندامێكی سهندیكا ولیژنهكانی دهكا و دهیبڕێنێتهوه، بهمهرجێ بیخاته بهردهم دهستهی گشتی له كۆبوونهوهی یهكهمیدا. 13/به رهزامهندیی لایهنه پهیوهنددارهكان بهخشش و باربۆ (الهبات والتبرعات) له لایهنه ئهجنهبیيهكان قبوڵ دهكا. 14/چاودێرێكی حسابكاری دادهنێ و بۆ تهدقیقكردنی ساڵانه. 15/ئهوراقی ههڵبژاردن و بهڵگهنامهی دیكه رێك دهخات و سهرپهرشتی ههڵبژاردنیش دهكات. 16/بۆ ئاسانكردنی بهكارخستنی ئهم یاسایه و ئهو پێڕۆیانهش كه به پێی ئهم یاسایه دهردهچن رێنمایی دهردهكا كه له گهڵیاندا بگونجێ. 17/به موڵك كردنی موڵك و ماڵ و خانووبهره و قبوڵ كردنی بهخشش و دهسنگه (منح)ش ئیقرار دهكا. 18/مافی قهرز پێدان و قهرزكردن و پێشكهشكردنی یاریدهی دارايیشی ههیه. 19/به پێی یاسای كۆمهڵهكان و پێرۆكانیان، یانه بۆ ئابووریناسان دادهمهزرێنێ و بهڕێوهشیان دهبا. 20/ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی دهدات به لیژنهكانی لق و نوێنرانی سهندیكاش له پارێزگه و قهزاكاندا.
ماددهی بیست وههژده
ماددهی بیست وههژده: لیژنهی بهرزهپتی له ههڵسوڕاندنی كارهكانی خۆیدا بهپێی رێساكانی یاسای بهرزهپتی فرمانبهرانی دهوڵهت رهفتار دهكا.
ماددهی سی
ماددهی سی: پێویسته وهزیره پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنهكار.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم واژانهی خوارهوه ماناكانی تهنیشتیانه: ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. سهندیكا: سهندیكای ئابووریناسان. ئهنجومهن: ئهنجومهنی سهندیكاكه نهقیب: نهقیبی ئابووریناسان. ئابووریناس: ههموو ئهندامێكه له سهندیكاكهدا بڕوانامهیهكی له زانستهكانی ئابووریدا ههبێ له بهكالۆریوس كهمتر نهبێ یان هاوتای بهكالۆریۆس بێت. ههڵسوڕاندنی پیشه: به پێی حوكمهكانی ههڵسوراندنی پیشه، له پیشهكهدا كهوتبێته كار.
ماددهی ههژده
ماددهی ههژده: 1/نیصاب له ئهنجومهندا به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامان دێتهجێ، بڕیاریش به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهردهچێ و، ئهگهر دهنگهكانیش هاوتا بوون، ئهوه لهو بارهدا دهنگی نهقیب بۆ كام تایان درابێ، هی ئهوه. 2/ئهگهر به ههر هۆیێ، جێگای نهقیب چۆڵ بوو، ئهوا جێگرهكهی جێگای دهگرێتهوه، خۆ ئهگهر جێگای جێگرهوهكهش چۆڵ بوو، ئهوه لهو بارهدا سكرتێر جێگای دهگرێتهوه بهمهرجێ باقیمهنی ماوهی خولهكه له ساڵێكی تهواو كهمتر نهبێ. 3/ئهگهر جێگای زۆرینهی ئهندامانی ئهنجومهن چۆڵ بوو، ئهوه ئهنجومهن دهبێ بانگهێشتی دهستهی گشتی بكات بۆ كۆبوونهوهی ههڵبژاردنی ئهوانهی جێگاكانیان دهگرنهوه، بهههمان ئهو شێوازهی كه لهم یاسایهدا هاتووه، بهمهرجێ با قیمهنی ماوهی خولهكه له ساڵێكی تهواو كهمتر نهبێ.
ماددهی یازده
ماددهی یازده: ئهندام لهم بارانهی خوارهوهدا سیفهتی ئهندامێتيی نامێنێ: أ/مهرگ ب/ دهست له كار ههڵگرتن ج/ بهبڕیاری ئهنجومهن، شهرتێ له شهرتوشروتی ئهندامێتی له دهست دابێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: 1/بهپێی ئهم یاسایه، سهندیكایهك بهناوی سهندیكای ئابووریناسان، له ههرێمدا دادهمهزرێ، شهخسیيهتی مهعنهويی خۆی دهبێ و له دارایی و ئیدارهی خۆیدا سهربهخۆیه، بارهگاكهشی له ههولێری پایتهختی ههرێمدا دهبێ و دهشتوانێ له مهڵبهندی پارێزگاكانی ههرێمدا لق بكاتهوه. 2/به رهزامهندی وهزارهتی دارایی و ئابووری دهستهیهكی ئامادهكار پێك دههێنرێ له (15) ئابووریناس كهمتر نهبێ بۆ تهیار وئامادهكردنی كۆنگرهی گشتی و سهرپهرشتی ههڵبژاردنی گشتی سهندیكا له ماوهیهكدا كه له سێ مانگ نهترازێ.