ماددهی ههشتهم: یهكهم: ناشێ له چوارچێوهی سنووری قهدهغهكراوهكاندا له هیچ لایهكیاندا بینا دروست بكرێت، یان بچێندرێت، یان زهرعهتی لێ بكرێت، یان رووباری تێدا لێ بدرێت، یان جۆگهی تێدا رابكێشرێت یان خوێدهڵینی تێدا ههڵكهندرێت یان وێستگهی سووتهنیی تێدا دابمهزرێت یان تهلی لێ ڕایهڵ بكرێت یان ئامرازی پڕوپاگهنده و راگهیاندنی لێ بچهسپێت یان ههر كارێكی تر لهو چوارچێوهیهدا ئهنجام بدرێت، مهگهر وهزارهت بهنووسین رهزامهندیی لهسهر دابێت. دووهم: ناشێ لهم دیوو و ئهودیوی رێگا دهرهكیه سهرهكیهكان له چوارچێوهی ئهو رووبهرهدا ههڵكهندن ئهنجام بدرێت كه دهكهوێته نێوان دوو هێڵی هاوتهریب به هێڵی ناوهڕاست له مهوداو یهك كهله (75) حهفتاو پێنج مهتری راست و چهپی رێگای یهك سایدهوه دوورنهبێت و(100) مهتریش له ڕێگای دوو سایدهوه دوور نهبێت، مهگهر لهسهر رهزامهندی وهزارهت و بهپێی مهرج و بهندو بهستێك كه خۆی داینابێت. سێیهم: پردێك یان ئاوبارهیهك یان شوێنی پهڕینهوهیهك یان ههر دامهزراوێكی دی له چوارچێوهی قهدهغهكراوی ڕێگا گشتیهكان دروست بكات، بهرهزامهندی وهزارهت و بهپێی ئهو نهخشهبهش نهبێت كه بڕیاری لهسهر دهدات، بهو مهرجهش كه ڕێگهیهكی شوێنگرهوهی كاتی گونجاو لهماوهی ئیشهكهدا بۆ هاتوچۆ دابین بكات كه ههموو نیشانهكانی سهلامهتیی هاتوچۆی تێدا فهراههم بێت. چوارهم: ئهو تازه دامهزراوانهی كه له چوارچێوهی قهدهغهكراوی رێگا گشیتیهكاندا دامهزراون ئهوانهی كه هی فهرمانگه فهرمییهكانی دهوڵهتن پێش بهركارخستنی ئهم یاسا بهبێ بهرامبهر ههڵدهگیرێن ئهگهر بوونیان كاریگهری نهریتی لهبارهی هونهری یاخود سهلامهتی هاتوچۆوه لهسهر رێگا گشتییهكان ههبێت، ههڵگرتنیشی له كیسهی لایهنی پهیوهندیدار به ههماههنگی لهنێوان خۆی و وهزارهتدا دهبێت. پێنجهم: ئهو تازه دامهزراوانهی كه سهر بهغهیری ئهو لایهنانهن كه له دهقی بهندی چوارهمی ئهم ماددهیهدا هاتوون و به مۆڵهتی ئوسوڵی یان بهرهزامهندی لایهنێكی فهرمی دامهزراون، لادهبرێن، ئهگهر بهر له جێبهجێكردنی رێگایهكه دامهزرابن، یان دیاركردنی قهدهغهكراوهكانی دوای قهرهبووهكهی، ئهگهر كاریگهریهكی نهریتی له رووی هونهریهوه كردبێته سهر رێگایهكه و سهر سهلامهتیی هاتوچۆ، لهقهرهبووكردنهوهكهشدا ئهمانهی خوارهوه رهچاو دهكرێن: 1ـ تهنها قهرهبووی تازه دامهزراوهكان دهكرێت. 2ـ قهرهبووهكه له رۆژی پێدانی مۆڵهتهكهوه، یان له رۆژی دهرچوونی رهزامهندیهكهوه، یان له رۆژی پێدانی ئیزنی دامهزراندنی دامهزراوهكانهوه، یان له رۆژی ههڵكهندنیهوه كامیان بۆ هاووڵاتیهكه باشتر بوو، لهو رۆژهوه دهخهمڵێنرێت، دهنا لهكاتی پشكنین و خهمڵاندنهكهوه دیاری دهكرێت كه كرێی هاوشێوه بێت، مهگهر رێكهوتنێكی پێچهوانهی ئهوه ههبووبێت. 3ـ بڕی قهرهبووهكه لهلایهن لیژنهیهكهوه بهسهرۆكایهتی سهرۆكی یهكهی كارگێڕی و ئهندامێتیی نوێنهری ههریهك له وهزارهت و وهزارهتی دارایی و فهرمانگهی تۆماری خانووبهرهی یهكهی كارگێڕی و فهرمانگهی خانووبهرهی دهوڵهت له خاوهن ئهزموونهكان دهخهمڵێنرێت. 4ـ وهزارهت و پێوهندیدار بۆیان ههیه ناڕهزایی لهسهر بڕی قهرهبووهكه لهبهرهم دادگای بهرایی تایبهت به جێگای دامهزراوهكه له ماوهی (30) رۆژدا له رۆژی دهرچوونی بڕیاری قهرهبووهكهوه دهرببڕن و بڕیاری دادگاكهیش به سیفهتی پێداچوونهوه لهبهردهمی دادگای تێههڵچوونهوهدا بهر تانهلێدان دهكهوێت. 5ـ قهرهبووهكه و خهرج و مهسرهف و كرێكانی له ڕێی ئهو دادگایهوه دهدرێت كه تایبهت به جێگهی پڕۆژهكه بێت، لهو پارهیهش دهدرێت كه وهزارهتهكه بۆ ئهو مهبهسته دایناوه، پارهكهش بهپێی یاسا به خاوهن مافهكان دهدرێت. شهشهم: ئهو تازه دامهزراوانهی كه به دهست درێژی له، دوای جێبهجێكردنی رێگایهكه یان دوای دیاركردنی قهدهغهكراوهكانی دامهزراون، بهپێی یاسا لادهبرێن و، لابردهنهكهش لهلایهن ئهو یهكه كارگێرییهوه دهكرێت كه تازه دامهزراوهكه دهكهوێته ناو شوێنی جوگرافیاییهكهی و لهسهر حسابی دهست درێژكهر دهبێت، ئهویش لهماوهی (90) نهوهد رۆژدا، له رۆژی پێڕاگهیاندنی بهو دهست درێژییه. حهوتهم: وهزارهت بۆی ههیه رهزامهندی لهسهر ئهمانهی خوارهوه بدات: 1ـ بهكارهێنانی بهشێك له قهدهغهكراوهی رێگای گشتیهی كه بۆ دامهزراندنی دامهزراوهگهلی گهشت و گوزار، یان خزمهتگوزاریی رێگایهكه، یان بۆمهبهستی كشتوكاڵی وهرزی، یان بۆ ئهو كشتوكاڵهی كه دهڵێ رێگایهكه بپارێزن و ژینگهكهش چاكتر بكهن، یان بۆ راكێشانی قابلۆ، یان بۆ دانانی كۆڵهكهی كارهبا، یان بۆ پڕۆژهگهلی ئاو، یان بۆ پڕۆژهگهلی دیكهی حكومهت، بهمهرجێك لهگهڵ پێداویسته هونهریهكانی رێگهكهدا هاودژ نهبێت و زیان به سهلامهتیی هاتوچۆی نهگهیهنێت. 2ـ مۆركردنی گرێبهست لهگهڵ كۆمپانیا پسپۆڕهكان بۆ دانانی هۆیهكانی ریكلام كردن و راگهیاندن له چوارچێوهی قهدهغهكراوی رێگا گشتییهكاندا بهپێی بهند و مهرجی تایبهت به وهزارهت. 3ـ هێشتنهوهی ئهو باخانهی دهكهونه سهر قهدهغهكراوهكانی رێگایهكه، ئهگهر مانهوهیان كارنهكاته سهر لایهنی هونهری و سهلامهتیی هاتوچۆی سهر رێگایهكه، بهمهرجێك به شێوهیهكی رێك و پێك لهسهر حسابی خاوهنهكانیان پهرژین بكرێن. 4ـ هێشتنهوهی تازه دامهزراوهكان و ئهو بینایانهی دهكهونه چوارچێوهی قهدهغهكراوی رێگهكهوه، لهو رێگایانهدا كه بهر له بهركارخستنی ئهم یاسایه جێبهجێ كراون بهمهرجێ مانهوهیان هاودژ نهبێت لهگهڵ پێداویسته هونهریهكانی رێگایهكه و سهلامهتی هاتوچۆ بهم جۆرهی خوارهوه: أ ـ بهشهكانی ئهو بینایانهی كه له (10) ده مهتر قوڵتر دهست درێژییان نهكردووه، ئهگهر به لابردنیان زیان به ههموو بینایهكه بگهیهنێت. ب ـ كۆڵهكهكانی كارهبا و تهلهفۆن قابلۆكانی میحوهری و هێڵی شهمهندهفهر و كهناڵهكان و دامهزراوهكانی پشتهوهی. ج ـ ئهو بینا و دامهزراوانهی سهر به فهرمانگهكانی دهوڵهت و خانهكانی پهرستش و گۆڕستانهكانن. ههشتهم: دامهزراو و پڕۆژهگهلی وهبهرههمهێن موڵكی ههر كهسێك و لایهنێك بن، له حوكمهكانی بهندی شهشهمی ئهم ماددهیه به دهردهبن و تا تهمهنی رهنێوهێنانیان بهسهر دهچێ، بهمهرجێ هێڵی رهنێوهێنانی تازهیان بۆ زیاد نهكرێت، ئهوانه دوای بهسهرچوونی تهمهنی وهبهرهێنانیان، لهسهر حسابی ئهو لایهنهی كه له نوێ دامهزراوهكه خاوهنیهتی لادهبرێن و هیچ قهرهبوویهكیشیان ناكهوێت. نۆیهم: بیناو دامهزراو و شوێنی دیكهی پێویست بۆ خزمهتگوزاری رێگا گشتییهكان به مۆڵهتی وهزارهت و به ههماههنگی لهگهڵ پارێزگای پهیوهندیدار و بهپێی نهخشهیهك دادهمهزرێت كه ئامادهكراوه یان نهخشهی بۆ دارێژراوه و بهو چۆنیهتییهش كه شوێنهكه دهیخهمڵێنی له ناوهوه یان له دهرهوهی قهدهغهكراوی ئهو رێگایانه و لهسهر وهزارهتیشه رێنمایی تایبهتی بۆ دهربچوێنێت. دهیهم: ناشێ هیچ بینایه، یان دامهزراو، یان هیچ تازه دامهزراوێك یان شاردنهوهی تهندروستی دابمهزرێت كه بهكارهێنانیان مهترسی یان بێزاركردن كاریگهری لهسهر ژینگهی رێگاكهو بهكارهێنهرهكانی ههبێت بههۆی دووكهڵ دهرهاویشتن یان ههڵم یان غاز یان تۆز یان بۆنی زیانبهخش یان شتی لهو جۆره بابهتانهیان لێ بكهوێتهوه، تهنیا لهو جێگایانهدا نهبێت كه بهلای كهمهوه (500) پێنج سهد مهتر له قهدهغهكراوی سنووری ڕێگای هاتوچۆی خێرا و رێگا سهرهكیهكان دوور بن و، رێگاش دهدرێت به خاوهنی پارچه كشتوكاڵیهكان كه خانوویهكی نیشتهجێبوون بۆ خۆیان بهپێی یاسا دروست بكهن، بهمهرجێ پهرژینی دهرهوهی خانووهكه بهلای كهمهوه (25) بیست و پێنج مهتر له سنووری قهدهغهكراوی رێگاكهوه دووربێت و یهكسهریش به ڕێگهكهوه نهبهسترێت، بهڵكو به ڕێگهكانی خزمهتگوزاری هاوتهریبـی رێگا خێرا خۆجێیهكهوه ببهسترێتهوه، یان بهو ڕێگا خۆجێیانهوه ببهسرێتهوه كه له ناوچهكهدا ههن. یازدهیهم: ڕێگای گوندهكان و كشتوكاڵیهكان له حوكمهكانی بهندی دهیهمی ئهم ماددهیه بهدهردهبن، پڕۆژه كشتوكاڵی و كێڵگهكانی پهلهوهر و تروكانی هێلكهو هاوشێوهكانیان نهبێت كه ڕێگه به دامهزراندیان نادرێت لهو جێگایانهدا نهبێت كه مهودای دووریان كهمتر نهبێت له (500) پێنج سهد مهتر له سنووری قهدهغهكراوی ڕێگایهكهوه.
الموضوع: ناشێ له چوارچێوهی سنووری قهدهغهكراوهكاندا له هیچ لایهكیاندا بینا دروست بكرێت,ناشێ لهم دیوو و ئهودیوی رێگا دهرهكیه سهرهكیهكان له چوارچێوهی ئهو رووبهرهدا ههڵكهندن ئهنجام بدرێت,پردێك یان ئاوبارهیهك یان شوێنی پهڕینهوهیهك یان ههر دامهزراوێكی دی له چوارچێوهی قهدهغهكراوی ڕێگا گشتیهكان دروست بكات,ئهو تازه دامهزراوانهی كه له چوارچێوهی قهدهغهكراوی رێگا گشیتیهكان دامهزراون,ئهو تازه دامهزراوانهی كه سهر بهغهیری ئهو لایهنانهن كه له دهقی بهندی چوارهمی ئهم ماددهیهدا هاتوون