أحكام القانون

مادده‌ی شه‌شه‌م: مه‌رجه‌كای ئه‌ندامیه‌تی و ته‌مه‌ن و مافی ده‌نگدان و خۆ پاڵاوتن و مه‌رجه‌كانی دیكه‌ش له‌ په‌یڕه‌وی ناوخۆدا دیاری ده‌كرێن.

مادده‌ی سێزده‌م: داهاته‌كانی رێكخراو پێك دێت له‌: یه‌كه‌م: ئه‌و كومه‌كانه‌ی كه‌ ئه‌ندامانی رێكخراو پێشكه‌شی ده‌كه‌ن. دووه‌م: ئه‌و كۆمه‌ك و به‌خشش و دیاری و منحانه‌ی كه‌ له‌لایه‌ن كه‌سان و كه‌رتی تایبه‌ت و لایه‌نانی ناوخۆ و بیانی دیكه‌وه‌ پێشكه‌ش كراون. سێیه‌م: هه‌ر ده‌سكه‌وتێكی دی كه‌ رێكخراوه‌ له‌ ڕێگه‌ی وه‌به‌رهێنانی سامانه‌كه‌ی و قانزانجی چاڵاكیه‌كانی به‌ده‌ستی دێنێت. چواره‌م: پشكی رێكخراو له‌ پاره‌ی بودجه‌ی ته‌رخان كراوی هه‌رێم و هه‌ر به‌خشش و یارمه‌تییه‌كی دیكه‌ كه‌ له‌ لایه‌ن حكومه‌ته‌وه‌ بۆ پشتگیری پرۆژه‌كانی رێكخراوه‌كان پێشكه‌ش ده‌كرێ.

مادده‌ی بیست و چواره‌م: حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ سه‌ندیكا پیشه‌یی و كۆمه‌ڵه‌كان و یه‌كێتییه‌كان و حیزبه‌كان ناگرێته‌وه‌.

مادده‌ی چواره‌م: یه‌كه‌م: دوو رێكخراوی تۆمار كراو یان زیاتر مافی دامه‌زراندنی تۆڕێكیان هه‌یه‌ له‌ نێوان خۆیاندا. دووه‌م: 1- ئه‌و تۆڕی رێكخراوانه‌ی هه‌وڵ ده‌دات كه‌سایه‌تییه‌كی مه‌عنه‌وی به‌ده‌ست بهێنی، ده‌بێ داوایه‌كی تۆمار كردن به‌گوێره‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ پێشكه‌ش بكات و، كه‌سایه‌تیی مه‌عنه‌وی به‌ ده‌ست ده‌هێنێت و، سه‌ربه‌خۆ له‌و كه‌سایه‌تییه‌ مه‌عنه‌ویانه‌ی ئه‌و رێكخراوانه‌ی پێكی ده‌هێنن. 2- ئه‌و تۆڕه‌ی تۆمار نه‌كرا بێت یاسایی ده‌بێت به‌ڵام كه‌سایه‌تیی مه‌عنه‌وی به‌ده‌ست ناهێنێت. 3- دوو تۆڕ یان زیاتر له‌ تۆڕی رێكخراوه‌كان بۆیان هه‌یه‌ بچنه‌ پاڵ یه‌ك و، ده‌كرێ تۆڕی رێكخراوه‌كان له‌ رێكخراوی كوردستانی یان عێراقی یان بیانی پێك بێت و، هه‌ر كه‌سێكی ئاسایی، یان مه‌عنه‌وی بۆی هه‌یه‌ ببێته‌ ئه‌ندام له‌ تۆڕی رێكخراوه‌كاندا. 4- داوا و مامه‌ڵه‌ی تۆمار كردن له‌ ره‌سم ده‌به‌خشرێت.

مادده‌ی دوازده‌م: تۆماری رێكخراو رێكخراو له‌سه‌ریه‌تی ئه‌و تۆمارانه‌ی دادێی هه‌بێت و ده‌بێ له‌لایه‌ن دادنووسیشه‌وه‌ ئه‌رێ كرابن: یه‌كه‌م: تۆماری ئه‌ندامان: ناو، ناونیشان، ته‌مه‌ن، ره‌گه‌ز، پله‌ی خوێندن و رۆژی بوونه‌ ئه‌ندام تۆمار كرابێت. دووه‌م: تۆماری بڕیاره‌كان: بریتی ده‌بێت له‌ بڕیاره‌كانی هه‌ریه‌ك له‌ ده‌سته‌ی كارگێڕی رێكخراوه‌كه‌ و ده‌سته‌ی گشتی و، ناوی ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ به‌پێی پێره‌وه‌كه‌ی نوێنه‌رایه‌تی رێكخراو ده‌كات و تۆماره‌كه‌ش له‌لایه‌ن ده‌سته‌ی كارگێڕی رێكخراوه‌كه‌وه‌ ئیمزا ده‌كرێ. سێیه‌م: تۆماری ژمێریاری: داهات و خه‌رجییه‌كانی رێكخراوی تیادا تۆمار ده‌كرێت. چواره‌م: تۆماری بنه‌ڕه‌ت (تۆماری هه‌بووه‌كان): هه‌موو سامانی گواسته‌ و نه‌گواسته‌ی رێكخراوكه‌ی تیادا تۆمار ده‌كرێت.

مادده‌ی چوارده‌م: یه‌كه‌م: پێویسته‌ رێكخراوه‌كان و تۆڕه‌كان حسابی بانكیان هه‌بێت. دووه‌م: رێكخراوه‌كان له‌ ڕێی بودجه‌یه‌كی ساڵانه‌وه‌ به‌گوێره‌ی سیسته‌می ژمێریاری په‌یڕه‌و كراو له‌ هه‌رێمدا دارایی خۆیان به‌ڕێوه‌ ده‌به‌ن. سێیه‌م: رێكخراوه‌كان و تۆڕه‌كان راپۆرتێكی ساڵانه‌ی دارایی پێشكه‌ش به‌ فه‌رمانگه‌ ده‌كه‌ن و له‌لایه‌ن دیوانی چاودێری دارایی له‌ هه‌رێمدا وردبینی ده‌كرێن. چواره‌م: داهات و موڵك و دارایی رێكخراو له‌ باج و ره‌سمی گومرگ ده‌به‌خشرێن. پێنجه‌م: ئه‌و رێكخراوانه‌ی حكومه‌ت پشتیوانی داراییان ده‌كات له‌سه‌ریانه‌ راپۆرتێكی ورد ده‌رباره‌ی چۆنیه‌تی جێبه‌جێكردنی پڕۆژه‌كانی پێشكه‌ش به‌ فه‌رمانگه‌ بكات.

مادده‌ی پازده‌م: فه‌رمانگه‌ بۆی هه‌یه‌ لێپرسینه‌وه‌ له‌گه‌ڵ رێكخراو بكات ئه‌گه‌ر سه‌رپێچی له‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ی كرد، به‌م جۆره‌: یه‌كه‌م: فه‌رمانگه‌ بۆی هه‌یه‌ رێكخراوی سه‌رپێچی كاری حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ئاگادار بكاته‌وه‌ بۆ لادانی سه‌رپێچی له‌ماوه‌ی (15) رۆژدا. دووه‌م: له‌ حاڵه‌تێكدا رێكخراوه‌كه‌ سه‌رپێچیه‌كانی له‌ماوه‌ی دیاری كراو له‌ بڕگه‌ی (1)دا لانه‌دا، فه‌رمانگه‌ بۆی هه‌یه‌ كاروچالاكی رێكخراوه‌كه‌ بۆ ماوه‌ی (30) رۆژ رابگری. سێیه‌م: بڕیاره‌كانی فه‌رمانگه‌ به‌ر حوكمی تانه‌گرتن (التڤلم) له‌به‌رده‌م دادگای كارگێڕیدا له‌ ماوه‌ی (10) رۆژ له‌ رۆژی پێگه‌یاندنی بڕیاری ڕاگرتنه‌كه‌وه‌ ده‌كه‌وێ، ده‌بێ دادگاش له‌ ماوه‌ی (7) رۆژدا له‌ رۆژی وه‌رگرتنه‌وه‌ بڕیاری یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ له‌باره‌ی سكاڵاكه‌ (التڤلم) بدات.

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار له‌سه‌ریانه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: یه‌كه‌م: له‌ حاڵه‌تێك كه‌ بڕیاری دادوه‌ری به‌ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ ده‌رچوو، له‌ سه‌ر دادگایه‌ پاكتاو كارێك دابمه‌زرێنێ. دووه‌م: له‌سه‌ر رێكخراو یان تۆڕه‌ تۆمارێك به‌ هه‌موو ژمێریارییه‌كان و بنه‌چه‌كان (اصول) و داهاته‌كان به‌ پاكتاو كار بدات، بنه‌چه‌كان یه‌كه‌م بۆ دانه‌وه‌ی قه‌رزی موسته‌حه‌قی رێكخراو یان تۆڕ به‌كار دێت و، بنه‌چه‌كانی (اصول) دیكه‌ش بۆ موڵكیه‌تی رێكخراو یان تۆڕێكی دیكه‌ ده‌گوازرێته‌وه‌ كه‌ هه‌مان ئامانجی هه‌بێت یان ئامانجه‌كانی له‌ ئامانجه‌كانی رێكخراو یان تۆڕه‌ هه‌ڵوه‌شاوه‌كه‌وه‌ نزیك بێت.

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی یان بڕیارێك ناكرێت كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك بێت.

مادده‌ی هه‌ژده‌م: یه‌كه‌م: دوو رێكخراو یان زیاتر بۆیان هه‌یه‌ تێكه‌ڵ به‌ یه‌ك بن و یه‌ك رێكخراو پێك بهێنن به‌ په‌یڕه‌وێكی ناوه‌خۆ ئه‌ویش به‌گوێره‌ی په‌یڕه‌وی ناوه‌خۆی هه‌ر یه‌ك له‌وان. دووه‌م: رێكاری تێكه‌ڵ كردن و دامه‌زراندنی رێكخراوه‌ نوێیه‌كه‌ ده‌كه‌وێته‌ به‌ر حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. سێیه‌م: هه‌موو سامانی گواسته‌ و نه‌گواسته‌ ده‌چێته‌ ئه‌ستۆی رێكخراوه‌ نوێیه‌كه‌.

مادده‌ی نۆزده‌م: پێویسته‌ حكومه‌تی هه‌رێم پاره‌ی پێویست له‌ بودجه‌ی ساڵانه‌ بۆ یارمه‌تیدان و هاوكاریكردنی رێكخراوه‌كان، له‌سه‌ر بنه‌مای توانا و پڕۆژه‌ و چاڵاكیه‌كانیان ته‌رخان بكات.

مادده‌ی بیسته‌م: داموده‌زگاكانی هه‌رێم ده‌توانن سوود له‌ توانا و چاڵاكی رێكخراوه‌كان وه‌ربگرن له‌ ڕێگای ئه‌نجامدانی پڕۆژه‌ی هاوبه‌شه‌وه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م گوزارشت و زاراوانه‌ی دادێن، ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌: یه‌كه‌م: هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق. دووه‌م: رێكخراو: رێكخراوی ناحكومی، كه‌ كۆمه‌ڵێك كه‌سی ئاسایی، یان مه‌عنه‌ویی، كه‌ به‌گوێره‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ خاوه‌ن كه‌سایه‌تیه‌كی مه‌عنه‌وییه‌ و، هه‌وڵ بۆ به‌جێگه‌یاندنی ئامانج ده‌دات، كه‌ دابه‌ش كردنی قازانجی تێدا نییه‌. سێیه‌م: فه‌رمانگه‌: فه‌رمانگه‌ی رێكخراوه‌كانی ناحكومی، له‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمدا ده‌بێت. چواره‌م: رێكخراوه‌كانی كوردستان: ئه‌و رێكخراوانه‌ن كه‌ به‌گوێره‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌ هه‌رێمدا تۆمار كراون. پێنجه‌م: رێكخراوه‌كانی عێراق: رێكخراوه‌كانی تۆماركراو به‌گوێره‌ی یاسای عێراقی، كار و چاڵاكی له‌ هه‌رێمدا ده‌كات، به‌گوێره‌ی حوكمه‌كانی یاسا كارپێكراوه‌كانی هه‌رێم. شه‌شه‌م: رێكخراوه‌كانی بیانی: رێكخراوه‌كانی تۆمار كراو به‌گوێره‌ی یاسای ده‌وڵه‌تێكی دی، كارو چاڵاكی خۆیان به‌گوێره‌ی یاسا كارپێكراوه‌كانی هه‌رێم ده‌كه‌ن. حه‌وته‌م: تۆڕی رێكخراوه‌كان: رێكخراوێكی ناحكومییه‌ به‌گوێره‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ تۆمار كراوه‌، له‌ چه‌ندین رێكخراو پێك دێت و خاوه‌ن كه‌سایه‌تیه‌كی مه‌عنه‌وییه‌.

مادده‌ی سێیه‌م: رێكخراوه‌كان مافیان هه‌یه‌ له‌ناوخۆ یان ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم و عێراقدا لقیان هه‌بێت.

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: رێكخراو بۆی نییه‌ به‌دوای سوودی ماددیدا بگه‌ڕێت ته‌نها له‌ چوارچێوه‌ی به‌دیهێنانی ئامانجه‌كانیدا نه‌بێت.

مادده‌ی بیست و سێیه‌م: رێكخراوه‌كانی ده‌ست به‌كار له‌ هه‌رێمدا له‌سه‌ریانه‌ ره‌وشی خۆیان له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا له‌ ماوه‌ی یه‌ك ساڵ له‌ رۆژی بڵاوبوونه‌وه‌ی بگونجێنن.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: یاسای رێكخراوه‌ كوردستانیه‌ ناحكومیه‌كانی ژماره‌ (15)ی ساڵی 2001 و بڕیاری ژماره‌ (297)ی ساڵی 1999 هه‌ڵده‌وه‌شێندرێته‌وه‌.

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م: ئه‌رك و پسپۆڕایه‌تی پێكهاته‌كانی فه‌رمانگه‌ به‌ په‌یڕه‌وێك دیاری ده‌كرێت.

مادده‌ی بیست و نۆیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمیی (وه‌قایعی كوردستان)ــه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێت.