أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سی و شهشهم:
ماددهی سی و شهشهم: ئهنجومهن بۆی ههیه ئهمانه بكات: 1. دهرهێنانی پێرهو و رینمایی بۆ ئاسان كردنی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه. 2. پێشنیاز و ئاماده كردنی پرۆژه یاسای خانهنشینی هونهرمهندان.
ماددهی بیست و نۆیهم:
ماددهی بیست و نۆیهم: ئهندام دهبێ ئهم مهرجانهی لێ بێته دی: 1. دهبێ هاولاتی ههرێم بێ و تێیدا نیشتهجێ بێ. 2. به تاوانێكی ناسیاسی یان كهتنێكی ئابروبهر حوكم نهدرابێ. 3. دهبێ خودان بڕوانامهیهكی هونهری بێ له كۆلێج یا پهیمانگایهكی هونهری كه به رهسمی دانی پێدانرابێت. یان بهڵگه نامهیهكی هونهری له بارهی پسپۆریهكهی له پهیمانگایهكی هونهری كه به رهسمی دانی پیدانرابێ پێشكهش بكا به مهرجێك ماوهی خوێندنی لهم پهیمانگایه له دوو ساڵی بهردهوام كهمتر نهبێ لهگهڵ كاركردنی هونهری له یهكێك له رێكخراوه جهماوهریهكاندا له بواری پسپۆریهكهیدا بۆ ماوهیهك كه له دوو ساڵ كهمتر نهبوبێت لایهنێكی پسپۆر پشتگیری بكات. 4. یاخود ئهو كاره هونهریییهی به شێوهیهكی بهردهوام كردبێت كه ئهم یاسایه بڕیاری لهسهر داوه. بۆ ماوهیهك له پێنج ساڵ كهمتر نهبێت و لایهنێكی رهسمی یان ئههلی تایبهتمهند پشتگیری بكات.
ماددهی سی و سێ یهم:
ماددهی سی و سێ یهم: ئهنجومهنی سهندیكا پشتگیری شیاوی ئهندام دهكات له رووی داراییهوه لهم دوو بارهدا: 1. لهو كاتهی كه ئهندام كهفالهتی دارایی هاوسهر و منداڵ و دایك و باوكی و براكانی بكات. 2. لهو كاتهی كهفالهتی دارایی خهڵكی دیكه بكات به مهرجێك له پێنج ههزار دینار پتر نهبێت.
ماددهی حهڤدهیهم:
ماددهی حهڤدهیهم: 1. لیژنهی ههر هۆبهیهك له سهرۆك و چوار ئهندام پێك دێت كه له لایهن دهستهی هۆبه به دهنگدانی نهێنی ههڵدهبژێردرێن. 2. سهرۆك نوێنهری هۆبه دهبێت له ئهنجومهنی سهندیكادا. 3. ئهندامانی لیژنه له نێوان خۆیاندا جێگرێكی سهرۆك ههڵدهبژێرن و له كاتی ئاماده نهبوونی جێی دهگرێتهوه.
ماددهی شانزدهیهم:
ماددهی شانزدهیهم: 1. دهستهی هۆبه له ههموو ئهو ئهندامانهی پێك دێت كه ههموو ئهركێكی سهرشانیان به پێی ئهم یاسایه بهجێ گهیاندووه و كۆبوونهوهیهكی ئاسایی سازدهدات له ههمان وادهی دهستنیشان كراودا بۆ دهستهی گشتی بۆ ههڵبژاردنی سهرۆك و ئهندامانی هۆبه له رێگهی دهنگدانی نهێنییهوه. 2. دهستهی هۆبه كۆبوونهوهیهكی گشتی نائاسایی لهسهر بانگهێشتی لیژنهی هۆبه یان سێ یهكی ئهندامانی كۆدهبێتهوه. 3. له كۆبوونهوهكانی دهستهی هۆبهدا، حوكمهكانی ماددهی ههشتهمی ئهم یاسایه رهچاو دهكرێت. 4. دهستهی هۆبه بۆی ههیه بڕیار لهبارهی ئهو كارو بارانهوه وهرگرێ كه تایبهتن به چالاكییهكانی له چوارچێوهی پسپۆریهكهیدا و ئهو بڕیارانهش بخاته بهردهم ئهنجومهنی سهندیكا. 5. ئهگهر شوێنی زۆربهی ئهندامانی لیژنه چۆڵ بوو، ئهوا دهستهی هۆبه به رهزامهندی ئهنجومهن و به بانگهێشتی سهرۆكهكهی یان ئهوهی جێی دهگرێتهوه، كۆدهبێتهوه بۆ پركردنهوهی ئهو شوێنه چۆڵانه.
ماددهی نۆزدهیهم:
ماددهی نۆزدهیهم: لیژنهی بهرزهفتی (ئینزیبات) له سێ ئهندام پێك دێت و ئهوهی كه پتر دهنگی لهو دهنگدانهوه وهرگرتووه كه له ماددهی ههشتدا هاتووه دهبێته سهرۆكی لیژنهكه.
ماددهی سی یهم:
ماددهی سی یهم: ئهنجومهنی سهندیكا بۆی ههیه مۆڵهتی ئیش كردن به ئهندام له بواری پیشهكهی له حیسابی تایبهتی خۆی یان بۆ كۆمپانیاكان بدات، ئهوهش به پیی ههڵ و مهرجی وا دهبێت كه ئهنجومهن دوای وهرگرتنی رهزامهندی وهزیر دهری دهچوێنێ، به مهرجێك ئهمه لهگهڵ یاساكان و پێرهوه رهچاو كراوهكاندا هاودژ نهبێت.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: نهقیب ئهم دهسهڵاتانه ئهنجام دهدات: 1. سهرۆكایهتی كردنی كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی ئهنجومهنی سهندیكا. 2. نوێنهرایهتی كردنی سهندیكا له كن لایهنه تایبهتمهندهكان دهشتوانێ ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی بدا به جێگرهكهی یان ههر كهسێك كه بیهویێ له ئهندامانی ئهنجومهن.
ماددهی سی و پێنجهم:
ماددهی سی و پێنجهم: ئهنجومهن بۆی ههی بڕیار بدات لهسهر یارمهتی دانی دارایی به هونهرمهند به شێوهی بهخشین (منحه) یاخود قهرز، به پێی ئهو رێنماییانهی كه دهری دهچوێنێ لهم بارانهی خوارهوه: 1. ئهگهر خۆی یان یهكێك له دایك و باوكی (اصوله) یان منداڵهكانی (فروعه) یاخود هاوسهری تووشی نهخۆشییهكی وا بوون پێویست به چارهیهكی تایبهتی بكات. ئهمهش دهبێ به راپۆرتی لیژنهیهكی رهسمی پزیشكی پشتگیری بكرێت. 2. ئهگهر تووشی رووداوێك بوو كه به شێوهیهكی كاتی له پیشهكهی خۆی بخات. 3. ئهگهر تووشی كارهساتێك بوو و زیانی دارایی لێ كهوت كه له توانای خۆیدا نهبێت.
ماددهی بیست و شهشهم:
ماددهی بیست و شهشهم: ئهگهر یهكێك له شوێنهكانی ئهنجومهنی سهندیكا لهبهر ههر هۆیهك چۆڵ بوو، ئهوا ئهندامێك له پێنج ئهندامه ئهسلییهكان به رێگهی دهنگدانی نهێنی جێی دهگرێتهوه، ئینجا شوێنی ئهوهی دواییان، ئهندامێك له ئهندامانی یهدهگ (ئیحتیات) كه زۆرترین دهنگی وهرگرتبێ دهچێته جێی.
ماددهی ههژدهیهم:
ماددهی ههژدهیهم: یهكهم: لیژنهكانی هۆبهكان ئهم دهسهڵاتانهی خوارهوهیان ههیه. 1. لێكۆلینهوه له وانهی له ئهنجومهنی سهندیكا و لیژنهكانی هۆبهكانی ترهوه بۆی دێن. 2. لێكۆلینهوه لهو پێشنیازه تایبهتیانهی كه له لایهن ئهندامانی هۆبهوه خراونهته بهردهمی و دهربڕینی بیر و رایان بهرامبهری و له پاشان ناردنیان بۆ ئهنجومهنی سهندیكا بۆ بڕیار لهسهردانیان. 3. جێ بهجێ كردنی بریارهكانی ئهنجومهنی سهندیكا و دهستهی هۆبه. 4. ئهنجامدانی ئهو دهسهڵاتانهی كه ئهنجومهن به گوێرهی ئهو یاسایه پێی دهدات. دووهم: ئهنجومهنی سهندیكا بۆی ههیه راسپاردهكانی لیژنهكانی هۆبهكانی رهت بكاتهوه و بۆیان بنێرێتهوه تاكو دووباره چاوی پێدا بگێرنهوه، بهمهرجێك هۆیهكانی دهست نیشان بكات و كاتێك كه لیژنهی هۆبه سوور بوو لهسهر رای خۆی لهو بارهدا ئهنجومهن بۆی نییه رهتی بكاتهوه تهنیا به بڕیاری زۆرینهی دوو لهسهر سێی ئهندامانی نهبێت. سێیهم: لیژنهی هۆبه بۆی نییه پهیوهندی به فهرمانگهكانی دهوڵهت و دهزگا رهسمیهكان و ئههلییهكانهوه بكات تهنها له رێگهی ئهنجومهنهوه نهبێت.
ماددهی بیست و حهوتهم:
ماددهی بیست و حهوتهم: 1. ههرێز نابێ كهس دهست بداته ئهم پیشهیه، تهنیا ئهندامانی سهندیكا و بهشدار بوانی نهبێت. 2. ئهندامانی سهندیكا و بهشداربوانی نابێ دهست بدهنه ئهم پیشهیه تهنیا دوای ئهوه نهبێ كه ههموو ئهركه بڕیار لهسهر دراوهكانی كه لهم یاسایهدا هاتوون جێ بهجێ دهكهن. 3. هونهرمهندی سهر به فهرمانگهیهكی رهسمی یا نیمچه رهسمی بۆی ههیه له دهرهوهی كاتی دهوامی رهسمی دا پیشهكهی خۆی دهست بداتێ، به مهرجێك ههموو ئهركهكانی سهر شانی به پێی ئهم یاسایه جێبهجێ كردبێت. 4. فهرمانگه رهسمی و نیمچه رهسمییهكانی دهوڵهت و دهزگا هونهرییهكان بۆیان نییه هیچ هونهرمهندێك له لای خۆیان دابمهزرێنن، تهنیا دوای هێنانی نوسراوی پشتگیری سهندیكا نهبێت. 5. پێویسته لهسهر ههموو فهرمانگایهكی رهسمی یان دهزگایهك كه هونهرمهندێكی له لای خۆی دامهزراند، وێنهیهك له فهرمانی دامهزراندنهكهی بۆ سهندیكا بنێرێت.
ماددهی بیست و ههشتهم:
ماددهی بیست و ههشتهم: چوونه پاڵ سهندیكا به داواكارییهكی نووسراو دهبێت و پێشكهش به ئهنجومهن دهكرێت و بهڵگهنامهی پێویستی پێوه دهلكێنرێ و ئهنجومهنیش دهبێ بڕیارێكی یهكلاكهرهوه له بارهی داواكارییهكهی له ماوهی یهك مانگ له مێژووی تۆمار كردنی ئهو داوایهی بدات و له بارهی رهفز كردنییشی پێویسته هۆیهكانی بهدیار بخات و خاوهن داواكه مافی (تهمییز) كردنی ههیه له لای دادگای پێداچوونهوه (التمییز) له ماوهی (30) سی رۆژدا له مێژووی ئاگادار كردنیهوه، ئهگهر هاتوو ئهو ماوهیه كۆتایی هات و داواكارییهكه یهك لا نهكرایهوه، ئهوا ئهو كهسه به وهرگیراو دادهنرێ.
ماددهی سی و دووهم:
ماددهی سی و دووهم: پاره به ناوی سهندیكا له بانكهكان دادهنرێ و فهرمانی خهرج كردن و دانان له لایهن نهقیب و ئهمینداری كاروباری دارایی كهفالهتكراو ئیمزا دهكرێت به پێی ئهو دهسهڵاتهی كه ئهنجومهن پێیانی داوه.
ماددهی هشتهم:
ماددهی هشتهم: 1. دهستهی گشتی پێك هاتووه له ههموو ئهندامهكانی سهندیكا ئهوانهی به گوێرهی ئهم یاسایه وهفایان به پابهندییهكانی خۆیانهوه كردووه به بانگێشتی ئهنجومهن سێ ساڵ جارێك كۆبوونهوهیهكی گشتی ئاسایی ساز دهكا له ههفتهی یهكهمی ئهو مانگهی كه سهندیكای تێیدا دامهزراوه، بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و یانزده ئهندام كه له نێوانیاندا (سیانیان یهدهگن) بۆ پڕكردنهوهی ئهندامیهتی ئهنجومهنی سهندیكاو لیژنهی بهرزهفتكاری (الانضباط) به ئامادهبوونی سێ یهكی ئهندامانی دهستهی گشتی رادهی یاسایی (النصاب) به تهواو دهژمێردرێ، وه له كاتی تهواو نهبوونی (النصاب)دا دوای پانزده رۆژ له مێژووی كۆبوونهوهی یهكهم ههڵبژاردن له ههمان شوێن و كاتدا ئهنجام دهدرێت، بهپێچهوانهی ئهوه ئهنجومهنی سهندیكای پێشوو بۆ خولێكی تریش به بهردهوام دهژمێردرێ له كارهكانیدا. 2. ئهندامه ههڵبژێردراوهكان به نهقیبیشهوه كۆدهبنهوه بۆ دابهشكردنی كاروباری ئهنجومهنی سهندیكا و لیژنهی بهرزهفتی (ئینزیبات) له نێوان خۆیاندا به رێگهی دهنگدانی نهێنی یهوه. 3. برَیاری دهستهی گشتی به زۆربهی دهنگی ئامادهبووانی دهردهچێ. 4. پێویسته دههستهی گشتی ساڵانه كۆبونهوهی ئاسایی خۆی سازبدات بۆ ئهنجامدانی:- 5. پهسهند كردنی بودجه. 6. وتووێژكردن لهسهر راپۆرتی ساڵانه و كارو باری سهندیكا و حیساباتهكهی 7. تهماشاكردنی پێشنیازهكانی ئهنجومهن له بارهی ههمواركردنی یاساكهی یاخود پێرهوی ناوخۆیهكهی. 8. بڕیاردان لهسهر پاكتاوكردنی موڵك و ماڵی سهندیكا و داراییهكهی له كاتی ههڵوهشانهوهیدا. 9. دهكرێ دهستهی گشتی بانگهێشت بكرێت بۆ كۆبوونهوهی نائاسایی لهسهر داخوازی نهقیب و به بڕیاری ئهنجومهنی سهندیكا یان لهسهر داوایهكی نوسراوی سێ یهكێكی ئهندامانی سهندیكا، به مهرجێك هۆیه پێویستییهكانی ئهو داواكارییه له بانگێشتهكهدا به دیار بخرێن.
ماددهی یازدهیهم:
ماددهی یازدهیهم: ئهنجومهنی سهندیكا تایبهتمهنده به جێبهجێ كردنی ئهوانهی خوارهوه: 1. كاركردن له پێناو بهدی هێنانی ئهركهكانی سهندیكا به پێی ئهوهی كه له ماددهی سێیهمی ئهو یاسایه هاتووه. 2. پێشكهش كردنی پێشنیاز لهبارهی ههموار كردنی یاسای سهندیكا و پێرهوی ناوخۆ، بۆ دهستهی گشتی. 3. جێ بهجێ كردنی بڕیارهكانی دهستهی گشتی. 4. دامهزراندنی كرێكاری خزمهتگوزاری بۆ سهندیكا و دهستنیشان كردنی كرێیهكانیان و ههموار كردنیان. 5. تهماشاكردنی داواكاری بۆ هاتنه ناو سهندیكا و بریاردان لهسهر قبووڵ كردنی ئهندام و بهشداربووان. 6. ههڵبژاردنی نوێنهری سهندیكا له لیژنه رهسمییهكان و هی تریشدا ئهگهر نهقیب نهبووبێته نوێنهری سهندیكا. 7. ناردنی ئهو كێشه و شكایهتانهی كه بۆی دێ، بۆ لیژنه تایبهتمهندهكان. 8. دامهزراندنی لقی سهندیكا له پارێزگاكانی ههرێم به پێی مهرجهكانی دیاری كراو له پێرهوی ناوخۆی سهندیكادا. 9. پێكهوهنانی لیژنهی لاوهكی بۆ بهدی هێنانی مهبهستهكانی سهندیكا. 10. بڕیار دان لهسهر واز هێنانی نهقیب یا جێگرهكهی یاخود ههر ئهندامێكی سهندیكا یا لیژنهكانی. 11. دامهزراندنی نوێنهری سهندیكا لهو پارێزگایانهی كه لقی سهندیكایان نییه. 12. دامهزاندنی وردكاری ژمێریاری بۆ ئهنجامدانی وردكاری ساڵانه. 13. رێكخستنی پلیتی ههڵبژاردن و بهڵگهنامهكانی دیكهو سهرپهرشتی كردنی كرداری ههڵبژاردن به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه. 14. دهرهێنانی رێنمایی گونجاو لهگهڵ ئهم یاسایه و پێرهوی ناوخۆدا بهمهبهستی ئاسان پیاده كردنی. 15. مافی قهرزكردن و به قهرزدان و پێشكهشكردنی یارمهتی دارایی ههیه، بهو شێوهیهی كه مهبهستهكانی سهندیكا بهدی بێنێ. 16. دامهزرراندن و بهرێوهبردنی یانهكانی هونهرمهندان به پێی یاسای كۆمهڵهكان و پێرهوی تایبهت بهو یاسایه.
ماددهی بیست و دووهم:
ماددهی بیست و دووهم: لیژنهی لق ئهم تایبهتمهندیانهی خوارهوه ههیه: 1. جێبهجێ كردنی بڕیارهكانی دهستهی گشتی و ئهنجومهنی سهندیكا. 2. دامهزراندنی كارمهندانی لق و دهستنیشان كردنی مووچهیان، دوای ئهوهی كه رهزامهندی ئهنجومهنی سهندیكا وهردهگرێ. 3. دهست بژێر كردنی ئهو كهسهی نوێنهرایهتی سهندیكا دهكات له لیژنهی رهسمی و نارهسمییهكانی له پارێزگادا. 4. پێشكهش كردنی پێشنیاز و راسپاردهی تایبهت به كاروباری لق به ئهنجومهن، تاكو بڕیاریان له بارهیهوه لهسهر بدات. 5. خهرج كردنی مهسرهفی پێویست بۆ كارو باری لق له چوارچێوهی بودجهدا. 6. پێكهوهنانی لیژنهیهك بۆ بهدیهێنانی مهبهستهكانی سهندیكا. 7. بهكار هێنانی ئهو دهسهڵاتانهی كه ئهنجومهنی سهندیكا به پێی ئهم یاسایه پێی دهدا.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: سهندیكا لهسهر داواكارییهك دلدهمهزرێ كه به لایهنی كهمهوه (15) هونهرمهند كه ئهنجامدانی كاری هونهرییان له پێنج ساڵ كهمتر نهبێ پێشكهش به وهزارهتی ناوخۆی دهكهن و به دهستهی ئامادهكار دهژمێردرێن بۆ بهرێوهبردنی ئیش و كاری سهندیكا تا كاتی ههڵبژاردنی دێ له ماوهی ئهو پهری سێ مانگدا.
ماددهی بیست و چوارهم:
ماددهی بیست و چوارهم: ئهگهر ئهندامی ئهنجومهن یان لیژنه ههڵبژێردراوهكانی دیكه سێ جار له دوای یهك له كۆبوونهوهكانی بهبێ عوزری مهشروع ئاماده نهبوو، پێویسته ئهنجومهن بریاری خۆی بدات و به وازهێنهری دابنێت.