یاسای ژماره‌(7 )ی ساڵی / 2008 یاسای دابینكردنی خانووی نیشته‌جێ بوون بۆ دانیشتوان له‌ هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق | 11

به‌ناوی خوای به‌خشنده‌و میهره‌بان

به‌ناوی گه‌له‌وه‌

ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراق

 پشــت به‌ حوكمی بڕگه‌(1)له‌ مادده‌ی (56) له‌ یاسای ژماره‌ (1) ی ســـــاڵی (1992) ی هه‌موار كراوو، له‌سه‌ر داوای ژماره‌ی یاسایی په‌رله‌مانتاران، ئه‌نجومه‌نی نیشـــتمانیی كوردستان – عیراق له‌ دانیشـــتنی ژماره‌ (23)ی رۆژی (3/6/2008) بڕیاری ده‌رچوواندنی ئه‌م یاسایه‌ی خواره‌وه‌ی دا:

یاسای ژماره‌(7 )ی ساڵی / 2008 یاسای دابینكردنی خانووی نیشته‌جێ بوون بۆ دانیشتوان له‌ هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق

مادده‌ی یه‌كه‌م:

 بۆدابین كردنی نوا بۆ هاووڵاتیانی خاوه‌ن داهاتی سنووردار، وه‌زاره‌تی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و نیشته‌جێكردن شوقه‌ و خانووی نیشته‌جێبوون دروست ده‌كات و به‌ناویان ده‌كات.

مادده‌ی دووه‌م:

یه‌كه‌م:بۆ مه‌به‌ستی جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌، وه‌زاره‌تی شاره‌وانی زه‌وی نیشته‌جێبوون بۆ وه‌زاره‌تی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ و نیشته‌جێكردن ته‌رخان ده‌كات، بێ به‌رامبه‌ر بۆ ئه‌وه‌ی شوقه‌ وخانووی نیشته‌جێبوونیان له‌سه‌ر دروست بكات.

دووه‌م: نرخی شوقه‌ و خانووه‌كانی نیشته‌جێبوون به‌ پێ ی ئه‌و خه‌رجیه‌ دیارده‌كرێت كه‌ به‌كرده‌نی تێیچووه‌ له‌گه‌لأ زیادكردنی (1%)ی تێچووه‌كه‌ی وه‌ك خه‌رجییه‌كانی كارگێڕی . به‌مه‌رجێك نرخی زه‌ویه‌كه‌ ئه‌ژمار نه‌كرێت.

مادده‌ی سێیه‌م:

ده‌بێ ئه‌و كه‌سه‌ی داوای به‌ ناوكردنی نیشته‌جێبوون ده‌كات هیچ شوقه‌، یان خانوویه‌كی نیشته‌جێبوونی سه‌ربه‌خۆی به‌ناو نه‌بێت و سوودمه‌ند نه‌بووبێت له‌:

یه‌كه‌م: هیچ پرۆژه‌یه‌كی نیشته‌جێبوونی دیكه‌ له‌ هه‌رێمدا.

دووه‌م: ئه‌و سولفه‌ی خانووبه‌ره‌ی حكومه‌تی هه‌رێم داویه‌تی.

مادده‌ی چواره‌م:

یه‌كه‌م: له‌ ماوه‌ی سی رۆژ دوای ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر داواكه‌ی، داوا كاری به‌ ناوكردنی شوقه‌ یان خانووه‌كه‌ی نیشته‌جێبوون (10%)ی تێچووی خه‌ملێنراوی به‌رایی ده‌دات.

دووه‌م: ئه‌و بڕه‌ پاره‌یه‌ی له‌سه‌ری ده‌مێنێته‌وه‌ به‌ گوژمه‌ی مانگانه‌ یان ساڵانه‌ ده‌یداته‌وه‌ له‌ ماوه‌یه‌ك دا كه‌ له‌ بیست وپێنج ساڵ تێپه‌رنه‌كات.

سێیه‌م: ئه‌و كه‌سه‌ی یه‌كه‌ نیشته‌جێبوونه‌كه‌ به‌ ناوی ده‌بێت بۆی هه‌یه‌ دوای (10) سالأ له‌ رۆژی به‌ناو كردنه‌كه‌یه‌وه‌ بیفرۆشێته‌وه‌ به‌ مه‌رجێك ئه‌و گوژمانه‌ی له‌ ئه‌ستۆی ماوه‌ته‌وه‌، یه‌ك جێ بیداته‌وه‌.

چواره‌م: ئه‌گه‌ر خاوه‌ن یه‌كه‌ی نیشته‌جێبوون پێش دانه‌وه‌ی ئه‌و گوژمانه‌ی له‌ ئه‌ستۆی ماوه‌ته‌وه‌ كۆچی دوایی كرد، میراتگره‌كان له‌و گوژمانه‌ ده‌بووردڕێن كه‌ له‌ ئه‌ستۆی كۆچكردوو ده‌مێنێته‌وه‌.

مادده‌ی پێنجه‌م:

وه‌زاره‌تی دارایی، پاره‌ی پێویست بۆ بنیات نانی شوقه‌ و خانوه‌كانی نیشته‌جێبوون بۆ وه‌زاره‌تی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ و نیشته‌جێكردن ته‌رخان ده‌كات.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

ده‌بێ وه‌زاره‌تی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ و نیشته‌جێكردن شوقه‌ یان خانووه‌كه‌ی نیشته‌جێبوون به‌ ئاماده‌كراوی بۆ نیشته‌جێبوون راده‌ستی داواكار بكات له‌ ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ دوو سالأ تێپه‌ر نه‌كات دوای پێشه‌كی دانه‌كه‌.

مادده‌ی حه‌فته‌م:

شوقه‌ یان خانووه‌كه‌ی نیشته‌جێبوون له‌ فه‌رمانگه‌ی تۆمارگه‌ی خانووبه‌ره‌ی تایبه‌تمه‌ند به‌ مولكی صرف به‌ناوی داواكار تۆمار ده‌كرێت و مه‌رونه‌ (رهن) ده‌كڕێت بۆ به‌رژه‌وه‌ندی حكومه‌ت به‌رامبه‌ر ئه‌و قه‌رزه‌ی ماوه‌ته‌وه‌، له‌گه‌لأ ره‌چاوكردنی بڕگه‌ی (سێیه‌م) له‌ مادده‌ی چواره‌می ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

شوقه‌ یان خانووی نیشته‌جێبوون به‌ناوكراو له‌ ره‌سمی تۆماركردن بۆیه‌ك جار ده‌بووردرێت.

مادده‌ی نۆیه‌م:

ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی و لایه‌نه‌كانی په‌یوه‌ندیدار هه‌ریه‌ك به‌ پێ ی ده‌سه‌ڵاتی خۆی، پێڕه‌وو رێنمایی پێویست ده‌ربكه‌ن بۆ ئاسانكردنی جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

ده‌بی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی یازده‌م:

ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچواندنیه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێت و له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قائیعی كوردستان) بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

                                  عدنان موفتی

                                 سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی

                                  كوردستان ـ عیراق

هویه‌كانی دانانی ئه‌م یاسایه‌

له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كێشه‌ی نیشته‌جێبوون له‌ هه‌رێمی كوردستان دا كێشه‌یه‌كی به‌ر چاوو دیاره‌ كه‌ زۆرینه‌ی فه‌رمانبه‌ران و هاووڵاتیانی كه‌ مدرامه‌تی گرتۆته‌وه‌، وه‌له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌موو هاووڵاتیه‌كیش مافی خۆیه‌تی شوێنی نیشــته‌جێبوونی هه‌بێت و، بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی كێشه‌ی نیشــته‌جێبوون له‌ هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق دا ئه‌م یاسایه‌ دانرا.